Fiscaal Recht
Examen; schriftelijk - 1 theorievraag en 3 casussen
HFDSTK 1 Begrippen en principes
AFD 1 Het begrip belasting
- Gn definitie in WB v Belasting = HeAing, bijdrage, recht, taks
Def in RS: Een belasting is een door de overheid eenzijdig opgelegde en verplichte
bijdrage op personen of feiten die een band hebben met het territorium waarop de
overheid gezag uitoefent en die bestemd is om diensten van algemeen nut te financieren.
- Belasting in ‘cash’, niet altijd vb;
o Tienden (middeleeuwen; 1/10 inkomsten afstaan aan kerkelijke overheid; oogst,
dieren, ect - om priesters en armen te betalen à idee vandaag nog aanwezig;
belastinggeld vr herverdeling en betalen werking diensten),
o Opera publica (Rome, betaling belastingen in nature à afkopen arbeid bij
overheid),
o Rwanda; 1x per jaar alle burgers verplicht samen te komen en alle straten te
reinigen (nergens ter wereld zo propere steden owv 'die belasting'),
o Vlaamse erfbelasting (bij overlijden moet erfgenamen stuk teruggeven aan
overheid, tarieven versch v landsdeel à herverdeling (rijke dragen meer bij) en
kunstpatrimonium uitbreiden (kan erfbelastingen betalen adhv culturele
goederen)
Door de overheid
Overheid als (enige) drager v soevereiniteit, gezag over burgers
- Geld nodig vr eigen voordbestaan
Overheid in ruime zin; federale overheid, gewesten, gemeenschappen, provincie en gemeente
- Regels in conflict
- Wnnr ene overheid belasting heft kan andere overheid gn nieuwe belasting meer
heAen à leidt tot creativiteit vb belasting op het houden v bijen, honden ect
- Veel versch tss gemeentes à gevolg vr domiciliering
FOD Financiën, Overheid creëert eigen uitvoerbare titel om belasting te innen
- Belasting inschrijven in kohier (admin doc) = authentieke akte
- Overheid kan rechtstreeks geld bij u komen halen zonder langs rechter te gaan
- Aanslagbiljet
Eenzijdig en verplicht
Openbare orde, Geen keuzemogelijkheid (ookal ontevreden over werking Be en hoe
belastinggeld w gebruikt)
Waarom?
- Werking overheid
- Economische redenen: eco eAiciënter publieke structuur aanpakken
1) Risico op marktfalen bij publieke goederen wnnr nt iedereen bijdraagt
1
, o Vb H leger beschermt h hele grondgebied v België; 1 persoon is hier moreel
tegen en draagt nt bij à h is onmogelijk vr h be leger om h hele gebied te
beschermen mt uitzondering v 1 huis in 1 staat è nt uitsluiten v publiek
goederen
o Vb verbod op straat te lopen want u draagt nt bij
2) En schaalvoordelen
o vb gezondheidszorg -> zou duurder uitkomen wnnr overheid h nt aanpakt
Niet alle betalingen aan de overheid zijn echter belastingen
- Enkel belastingen w beschermt dr d beginselen v fiscaal recht
- Vb alle commerciële doeleinden vb huurovereenkomst, koopovereenkomst,
schadevergoeding, verkeersboete (repressieve functie, is gn belasting), ect
Sancties en dwangmaatregelen wnnr u nt voldoet aan fiscale verplichtingen vb deurwaarder
Territorialiteit
Gevolg v soevereiniteit; Connectie mt grondgebied v d staat, h gewest, ect
Overheid kan slechts belasten als er een voldoende band (‘nexus’) is met het territorium.
- Vb binnenlandse en buitenlands huurinkomsten kunnen w belast
Digitale economie?
- Idee territorialiteit komt onder druk dr digitale eco
- Vb online retailers
Voor algemeen nut
Uitgave dient om kosten van de overheid te dekken; geld komt in d schatkist vd staat
Politiek discretionair
Afwezigheid aanwijsbare en individuele tegenprestatie
AFD 2 Andere he5ingen en bijzondere categorieën
*opgelet formele benaming is nt relevant à telkens in concreto nagaan of voorwaarden, v recht,
heAing, taks etc, voldaan zijn è indien ja = bescherming dr fiscaal recht
- vb Meerwaarde taks (België een vd uitzonderlijke landen die dit nog nt heeft)
België; invoer vr Linkse partijen à mag gn belasting noemen v Rechts
o Naam solidariteitsbijdrage
o Oppositie; Meerwaardetaks of jambon-taks
1. Retributies
Retributie = Betaling aan d overheid in uw rechtstreeks en onmiddellijk belang, krijgt e specifiek
goed of dienst in d plaats
- Keuze om al dan nt beroep te doen op deze dienst
o Beroep op dienst uit eigen belang (bijv. haven-en kaaigelden, tolgelden à owv
gebruik betalen)
- ≠ belasting
Bedrag van de retributie moet in redelijke verhouding staan tot de verleende dienst – anders is
het toch een belasting
2
,Discussie omtrent ‘individueel beslissingsmoment’ (cf. “combi-taxen”)
- KilometerheAing; belasting of retributie?
o Discussie over 1 en dezelfde betaling -> redelijk verhouding?
o Vlaanderen en BX; eigenlijk belasting -> bescherming fiscale beginselen
o Wallonië; retributie
- Combi-taxen; belasting of retributie?
o Politie die te dronken mensen nr huis moet voeren
o Idee; dronken persoon moet dit betalen via taks
o Discussie; u krijgt e specifieke dienst (transportdienst), vraag heeft u e vrijwillige
keuze wnnr politie u oppakt en in de combi sleurt in dronken toestand?
o Bepaalde gemeente; wel belasting andere retributie
o BE discussie uit te weg -> alg verbod combi-taxen
2. Socialezekerheidsbijdragen
Wie werkt verplicht aansluiten bij d socialezekerheidskas
Gesteund op het solidariteits-en het verzekeringsbeginsel
(bijdrageplicht schept recht op ontvangst voordelen), viseren
specifieke aanwending (bepaalde uitgaven)
Nuance GwH 2021: “een voldoende relevante band bestaat tussen
de bijdrageplichtigen en het collectief der sociaal verzekerden van
wie de sociale bescherming mede door de bijdrage wordt
gefinancierd”.
SZ = verplichte betaling aan d overheid, maar gn belasting want gebruikt vr specifieke uitgaven
- Geld nt vr algemeen belang en nt in alg schatkist
- W gebruikt om specifieke sociale risico's tegen te gaan Vb pensioen, kinderbijslag, ect
- Gn bescherming dr alg beginselen fiscaal R
o Vb enkel belasting dr formele wet, geld nt bij SZ à tarief SZ kan via KB w
verhoogd
- Nt aan FOD Financiën maar aan RSZ-instellingen, parastatale instelling (sedert 2017
schept RSZ ook uitvoerbare titel, eigen kohier maar enkel nadat uitnodiging betaling nt w
voldaan)
- Geen jaarlijkse wettelijke controle door parlement
3. Verhaalbelastingen (subtype)
Verhaalbelasting = Verplichte heAing door overheid n.a.v. specifieke prestatie, ook wanneer
belastingplichtige er geen specifiek voordeel uit haalt (onweerlegbaar vermoeden) vb realisatie v
infrastructuur
- Gn keuze/ gn individueel beslissingsmoment voor de betaler (><retributie) dus niet
vermijdbaar
- Vb in u straat nieuwe riolering aanleggen à kosten verhalen op mensen die wonen in die
straat
DUS Geld vr specifieke prestatie MAAR toch belasting
- Verplicht opgelegd, gn keuzemogelijkheid
- Betaling geeft gn recht op specifiek voordelen (>< retributie of SZ)
- Betalen zelfs als u h nt zou gebruiken vb fietspad
à Bescherming
3
, 4. Directe en indirecte belastingen
Directe belastingen; Viseert e bepaalde Indirecte belastingen (transactioneel);
voortdurende toestand + w periodiek geïnd viseert e voorbijgaand feit of rechtshandeling
• Vb personenbelasting; elk j op + w afzonderlijk per transactie geïnd/
inkomsten kalenderjaar eenmalige handeling triggered belasting
• Vb venn belasting; wat venn heeft • Vb BTW, gn aangifte
verdiend in boekjaar • Vb erfbelasting, eenmalig feit
• Directe belastingen à zelf
rapporteren wat u inkomsten zijn
gevolgd dr e uitnodiging tot betalingen
5. Afwentelbare en niet-afwentelbare belastingen
Nt-afwentelbare belastingen (principe) = Afwentelbare belastingen = wettelijke
Economisch gedragen door degene die de schuldenaar wentelt d kost economisch af
wet aanduidt als schuldenaar (geheel/ gedeeltelijk) op e derde (bewust/
• U moet die betalen en kan die nt onbewust)
doorrekenen • Vb accijnzen op alcohol, olie, tabak,
• Vb erfbelasting, personenbelasting ect à belastingen opgelegd aan
producenten of verkoper w
doorgerekend aan d consument
(afhankelijk v elasticiteit vd prijs,
maar vaak integraal bij consument
terecht)
• Vb douanerechten, invoerrechten (v
Amerika; eco, nationale producenten
beschermen = afwentelbaar à prijs w
betaald dr d consument)
6. Vormen van dubbele belasting
Juridische dubbele belasting: dezelfde belastbare basis (bijv. inkomen, vermogen) wordt in
hoofde van dezelfde persoon tweemaal aan dezelfde belasting onderworpen
- Nooit bewust nationaal juridische dubbele belasting = slecht vr eco (gebeurt per ongeluk
vb dr bevoegdheidsverdeling)
- Doet zich vooral voor bij grensoverschrijdende investeringen/activiteiten vb werken in
buitenland
o België: belasting op wereldwijde inkomen
o Buitenland: ook belasting heAen op inkomsten
- Opl; Dubbel Belastingverdragen DBV; hypothesen, welke staat welke belasting
- Gn verbod op dubbele juridische belasting, 2 maal belast op zelfde, dus is mogelijk
>< koopt bouwgrond v 200K à vandaag 250K waard à verkopen
- Belasting federale fiscus; 200K à 250K: meerwaarde 50K belasten in
personenbelasting
- Vlaamse verkoop belasting/registratierechten
à gn juridische dubbele belasting want targetten iets anders: meerwaarde vs heAing op
overdacht
4
Examen; schriftelijk - 1 theorievraag en 3 casussen
HFDSTK 1 Begrippen en principes
AFD 1 Het begrip belasting
- Gn definitie in WB v Belasting = HeAing, bijdrage, recht, taks
Def in RS: Een belasting is een door de overheid eenzijdig opgelegde en verplichte
bijdrage op personen of feiten die een band hebben met het territorium waarop de
overheid gezag uitoefent en die bestemd is om diensten van algemeen nut te financieren.
- Belasting in ‘cash’, niet altijd vb;
o Tienden (middeleeuwen; 1/10 inkomsten afstaan aan kerkelijke overheid; oogst,
dieren, ect - om priesters en armen te betalen à idee vandaag nog aanwezig;
belastinggeld vr herverdeling en betalen werking diensten),
o Opera publica (Rome, betaling belastingen in nature à afkopen arbeid bij
overheid),
o Rwanda; 1x per jaar alle burgers verplicht samen te komen en alle straten te
reinigen (nergens ter wereld zo propere steden owv 'die belasting'),
o Vlaamse erfbelasting (bij overlijden moet erfgenamen stuk teruggeven aan
overheid, tarieven versch v landsdeel à herverdeling (rijke dragen meer bij) en
kunstpatrimonium uitbreiden (kan erfbelastingen betalen adhv culturele
goederen)
Door de overheid
Overheid als (enige) drager v soevereiniteit, gezag over burgers
- Geld nodig vr eigen voordbestaan
Overheid in ruime zin; federale overheid, gewesten, gemeenschappen, provincie en gemeente
- Regels in conflict
- Wnnr ene overheid belasting heft kan andere overheid gn nieuwe belasting meer
heAen à leidt tot creativiteit vb belasting op het houden v bijen, honden ect
- Veel versch tss gemeentes à gevolg vr domiciliering
FOD Financiën, Overheid creëert eigen uitvoerbare titel om belasting te innen
- Belasting inschrijven in kohier (admin doc) = authentieke akte
- Overheid kan rechtstreeks geld bij u komen halen zonder langs rechter te gaan
- Aanslagbiljet
Eenzijdig en verplicht
Openbare orde, Geen keuzemogelijkheid (ookal ontevreden over werking Be en hoe
belastinggeld w gebruikt)
Waarom?
- Werking overheid
- Economische redenen: eco eAiciënter publieke structuur aanpakken
1) Risico op marktfalen bij publieke goederen wnnr nt iedereen bijdraagt
1
, o Vb H leger beschermt h hele grondgebied v België; 1 persoon is hier moreel
tegen en draagt nt bij à h is onmogelijk vr h be leger om h hele gebied te
beschermen mt uitzondering v 1 huis in 1 staat è nt uitsluiten v publiek
goederen
o Vb verbod op straat te lopen want u draagt nt bij
2) En schaalvoordelen
o vb gezondheidszorg -> zou duurder uitkomen wnnr overheid h nt aanpakt
Niet alle betalingen aan de overheid zijn echter belastingen
- Enkel belastingen w beschermt dr d beginselen v fiscaal recht
- Vb alle commerciële doeleinden vb huurovereenkomst, koopovereenkomst,
schadevergoeding, verkeersboete (repressieve functie, is gn belasting), ect
Sancties en dwangmaatregelen wnnr u nt voldoet aan fiscale verplichtingen vb deurwaarder
Territorialiteit
Gevolg v soevereiniteit; Connectie mt grondgebied v d staat, h gewest, ect
Overheid kan slechts belasten als er een voldoende band (‘nexus’) is met het territorium.
- Vb binnenlandse en buitenlands huurinkomsten kunnen w belast
Digitale economie?
- Idee territorialiteit komt onder druk dr digitale eco
- Vb online retailers
Voor algemeen nut
Uitgave dient om kosten van de overheid te dekken; geld komt in d schatkist vd staat
Politiek discretionair
Afwezigheid aanwijsbare en individuele tegenprestatie
AFD 2 Andere he5ingen en bijzondere categorieën
*opgelet formele benaming is nt relevant à telkens in concreto nagaan of voorwaarden, v recht,
heAing, taks etc, voldaan zijn è indien ja = bescherming dr fiscaal recht
- vb Meerwaarde taks (België een vd uitzonderlijke landen die dit nog nt heeft)
België; invoer vr Linkse partijen à mag gn belasting noemen v Rechts
o Naam solidariteitsbijdrage
o Oppositie; Meerwaardetaks of jambon-taks
1. Retributies
Retributie = Betaling aan d overheid in uw rechtstreeks en onmiddellijk belang, krijgt e specifiek
goed of dienst in d plaats
- Keuze om al dan nt beroep te doen op deze dienst
o Beroep op dienst uit eigen belang (bijv. haven-en kaaigelden, tolgelden à owv
gebruik betalen)
- ≠ belasting
Bedrag van de retributie moet in redelijke verhouding staan tot de verleende dienst – anders is
het toch een belasting
2
,Discussie omtrent ‘individueel beslissingsmoment’ (cf. “combi-taxen”)
- KilometerheAing; belasting of retributie?
o Discussie over 1 en dezelfde betaling -> redelijk verhouding?
o Vlaanderen en BX; eigenlijk belasting -> bescherming fiscale beginselen
o Wallonië; retributie
- Combi-taxen; belasting of retributie?
o Politie die te dronken mensen nr huis moet voeren
o Idee; dronken persoon moet dit betalen via taks
o Discussie; u krijgt e specifieke dienst (transportdienst), vraag heeft u e vrijwillige
keuze wnnr politie u oppakt en in de combi sleurt in dronken toestand?
o Bepaalde gemeente; wel belasting andere retributie
o BE discussie uit te weg -> alg verbod combi-taxen
2. Socialezekerheidsbijdragen
Wie werkt verplicht aansluiten bij d socialezekerheidskas
Gesteund op het solidariteits-en het verzekeringsbeginsel
(bijdrageplicht schept recht op ontvangst voordelen), viseren
specifieke aanwending (bepaalde uitgaven)
Nuance GwH 2021: “een voldoende relevante band bestaat tussen
de bijdrageplichtigen en het collectief der sociaal verzekerden van
wie de sociale bescherming mede door de bijdrage wordt
gefinancierd”.
SZ = verplichte betaling aan d overheid, maar gn belasting want gebruikt vr specifieke uitgaven
- Geld nt vr algemeen belang en nt in alg schatkist
- W gebruikt om specifieke sociale risico's tegen te gaan Vb pensioen, kinderbijslag, ect
- Gn bescherming dr alg beginselen fiscaal R
o Vb enkel belasting dr formele wet, geld nt bij SZ à tarief SZ kan via KB w
verhoogd
- Nt aan FOD Financiën maar aan RSZ-instellingen, parastatale instelling (sedert 2017
schept RSZ ook uitvoerbare titel, eigen kohier maar enkel nadat uitnodiging betaling nt w
voldaan)
- Geen jaarlijkse wettelijke controle door parlement
3. Verhaalbelastingen (subtype)
Verhaalbelasting = Verplichte heAing door overheid n.a.v. specifieke prestatie, ook wanneer
belastingplichtige er geen specifiek voordeel uit haalt (onweerlegbaar vermoeden) vb realisatie v
infrastructuur
- Gn keuze/ gn individueel beslissingsmoment voor de betaler (><retributie) dus niet
vermijdbaar
- Vb in u straat nieuwe riolering aanleggen à kosten verhalen op mensen die wonen in die
straat
DUS Geld vr specifieke prestatie MAAR toch belasting
- Verplicht opgelegd, gn keuzemogelijkheid
- Betaling geeft gn recht op specifiek voordelen (>< retributie of SZ)
- Betalen zelfs als u h nt zou gebruiken vb fietspad
à Bescherming
3
, 4. Directe en indirecte belastingen
Directe belastingen; Viseert e bepaalde Indirecte belastingen (transactioneel);
voortdurende toestand + w periodiek geïnd viseert e voorbijgaand feit of rechtshandeling
• Vb personenbelasting; elk j op + w afzonderlijk per transactie geïnd/
inkomsten kalenderjaar eenmalige handeling triggered belasting
• Vb venn belasting; wat venn heeft • Vb BTW, gn aangifte
verdiend in boekjaar • Vb erfbelasting, eenmalig feit
• Directe belastingen à zelf
rapporteren wat u inkomsten zijn
gevolgd dr e uitnodiging tot betalingen
5. Afwentelbare en niet-afwentelbare belastingen
Nt-afwentelbare belastingen (principe) = Afwentelbare belastingen = wettelijke
Economisch gedragen door degene die de schuldenaar wentelt d kost economisch af
wet aanduidt als schuldenaar (geheel/ gedeeltelijk) op e derde (bewust/
• U moet die betalen en kan die nt onbewust)
doorrekenen • Vb accijnzen op alcohol, olie, tabak,
• Vb erfbelasting, personenbelasting ect à belastingen opgelegd aan
producenten of verkoper w
doorgerekend aan d consument
(afhankelijk v elasticiteit vd prijs,
maar vaak integraal bij consument
terecht)
• Vb douanerechten, invoerrechten (v
Amerika; eco, nationale producenten
beschermen = afwentelbaar à prijs w
betaald dr d consument)
6. Vormen van dubbele belasting
Juridische dubbele belasting: dezelfde belastbare basis (bijv. inkomen, vermogen) wordt in
hoofde van dezelfde persoon tweemaal aan dezelfde belasting onderworpen
- Nooit bewust nationaal juridische dubbele belasting = slecht vr eco (gebeurt per ongeluk
vb dr bevoegdheidsverdeling)
- Doet zich vooral voor bij grensoverschrijdende investeringen/activiteiten vb werken in
buitenland
o België: belasting op wereldwijde inkomen
o Buitenland: ook belasting heAen op inkomsten
- Opl; Dubbel Belastingverdragen DBV; hypothesen, welke staat welke belasting
- Gn verbod op dubbele juridische belasting, 2 maal belast op zelfde, dus is mogelijk
>< koopt bouwgrond v 200K à vandaag 250K waard à verkopen
- Belasting federale fiscus; 200K à 250K: meerwaarde 50K belasten in
personenbelasting
- Vlaamse verkoop belasting/registratierechten
à gn juridische dubbele belasting want targetten iets anders: meerwaarde vs heAing op
overdacht
4
