Hoofdstuk 9 Scheikunde - Basen
Wat je moet weten:
Basen
pOH
Basen oplossen
9.1 Basen in water
Base
Sterke base
Zwakke base
Geconjugeerd zuur-basepaar
Een basische oplossing heeft een pH groter dan 7. Basische oplossingen geleiden net zoals
zuren oplossingen, stroom. Een base geeft geen H+-ion af aan water, zoals een zuur, maar
neemt juist een H+-ion op van het water, waarbij een OH--ion ontstaat.
NH3 (aq) + H2O (l) → NH4+ (aq) + OH- (aq)
Basische oplossingen bevatten OH--ionen net zoals zure oplossingen H3O+-ionen bevatten.
Een base is een tegenhanger van een zuur. Je kunt de aanwezigheid van OH--ionen aantonen
met een indicator zoals lakmoes papier (kleurt blauw) of universeel indicatorpapier (dit
kleurt groen/blauw).
Niet elke base geleid even goed stroom. In beide oplossingen bevinden zich OH --ionen, maar
in de een zitten er kennelijk meer dan in de ander. De een vormt in water slechts voor een
deel ionen. Een base die in water in een aflopende reactie OH--ionen vormt, is een sterke
base. Een base die in water in een evenwichtsreactie OH --ionen vormt, is een zwakke base.
Als een zwakke base een H+-ion opneemt, ontstaat een zwak zuur dat weer een H+-ion kan
afgeven. Ze vormen een geconjugeerd zuur-basepaar.
NH3 (aq) + H2O (l) ⇄ NH4+ (aq) + OH- (aq)
Een sterke base reageert in een aflopende reactie met water. Een O2-ion kan niet in water
bestaan, het reageert direct met water en vormt OH--ionen.
CaO (aq) + H2O (l) → Ca2+ (aq) + 2 OH- (aq)
, 9.2 Basen in water
Meerwaardige zwakke base
Meerwaardige basen
De meeste basen zijn moleculaire stoffen of ionen. In basische oplossingen komt het OH --ion
voor, de meeste eenvoudige basen zijn daarom zouten met een OH --ion (KOH). Basen zijn
meestal ook negatief geladen, ze kunnen vrij komen als een zout oplost in water. De basen
van sterke zuren zijn theoretische basen en reageren niet.
Om te weten of een oplossing van een zout basisch is, moet je kijken naar het negatieve ion
in het zout, niet naar het zout zelf. Ook moet het een goed oplosbaar zout zijn (tabel 45A).
Goed oplosbaar zout met een sterk basisch ion
Als het zout oplost, reageert het sterke basisch ion aflopend met water. Je schrijft dit
in één reactievergelijking.
Voorbeeld
In tabel 45A staat dat Na2O reageert met water. In dit zou zit de sterke base O2-.
Na2O (s) + H2O (l) → 2 Na+ (aq) + 2 OH- (aq)
Slecht oplosbaar zout met een sterk basisch ion
Als je een slecht oplosbaar zout probeert op te lossen, komen er maar weinig ionen
in de oplossing. Er verloopt dus geen reactie tussen de base en het water.
Goed oplosbaar zout met een zwak basisch ion
Als dit zout oplost, reageert het in een evenwichtsreactie met water. Je schrijft dus
eerst de oplosvergelijking op.
Voorbeeld
Natriumfluoride lost op in water:
NaF (s) → Na+ (aq) + F- (aq)
Vervolgens reageert de base:
F- (aq) + H2O (l) ⇄ HF (aq) + OH- (aq)
Slecht oplosbaar zout met een zwak basisch ion
Er komen maar weinig ionen in een oplossing als je een slecht zout in heter brengt,
er verloopt dus geen reactie.
Een meerwaardige zwakke base neemt meestal maar één H+-ion op van het water. De
tweede reactie noteer je dus niet. Basen die meer dan één H+-ion kunnen opnemen zijn
meerwaardige basen.
Wat je moet weten:
Basen
pOH
Basen oplossen
9.1 Basen in water
Base
Sterke base
Zwakke base
Geconjugeerd zuur-basepaar
Een basische oplossing heeft een pH groter dan 7. Basische oplossingen geleiden net zoals
zuren oplossingen, stroom. Een base geeft geen H+-ion af aan water, zoals een zuur, maar
neemt juist een H+-ion op van het water, waarbij een OH--ion ontstaat.
NH3 (aq) + H2O (l) → NH4+ (aq) + OH- (aq)
Basische oplossingen bevatten OH--ionen net zoals zure oplossingen H3O+-ionen bevatten.
Een base is een tegenhanger van een zuur. Je kunt de aanwezigheid van OH--ionen aantonen
met een indicator zoals lakmoes papier (kleurt blauw) of universeel indicatorpapier (dit
kleurt groen/blauw).
Niet elke base geleid even goed stroom. In beide oplossingen bevinden zich OH --ionen, maar
in de een zitten er kennelijk meer dan in de ander. De een vormt in water slechts voor een
deel ionen. Een base die in water in een aflopende reactie OH--ionen vormt, is een sterke
base. Een base die in water in een evenwichtsreactie OH --ionen vormt, is een zwakke base.
Als een zwakke base een H+-ion opneemt, ontstaat een zwak zuur dat weer een H+-ion kan
afgeven. Ze vormen een geconjugeerd zuur-basepaar.
NH3 (aq) + H2O (l) ⇄ NH4+ (aq) + OH- (aq)
Een sterke base reageert in een aflopende reactie met water. Een O2-ion kan niet in water
bestaan, het reageert direct met water en vormt OH--ionen.
CaO (aq) + H2O (l) → Ca2+ (aq) + 2 OH- (aq)
, 9.2 Basen in water
Meerwaardige zwakke base
Meerwaardige basen
De meeste basen zijn moleculaire stoffen of ionen. In basische oplossingen komt het OH --ion
voor, de meeste eenvoudige basen zijn daarom zouten met een OH --ion (KOH). Basen zijn
meestal ook negatief geladen, ze kunnen vrij komen als een zout oplost in water. De basen
van sterke zuren zijn theoretische basen en reageren niet.
Om te weten of een oplossing van een zout basisch is, moet je kijken naar het negatieve ion
in het zout, niet naar het zout zelf. Ook moet het een goed oplosbaar zout zijn (tabel 45A).
Goed oplosbaar zout met een sterk basisch ion
Als het zout oplost, reageert het sterke basisch ion aflopend met water. Je schrijft dit
in één reactievergelijking.
Voorbeeld
In tabel 45A staat dat Na2O reageert met water. In dit zou zit de sterke base O2-.
Na2O (s) + H2O (l) → 2 Na+ (aq) + 2 OH- (aq)
Slecht oplosbaar zout met een sterk basisch ion
Als je een slecht oplosbaar zout probeert op te lossen, komen er maar weinig ionen
in de oplossing. Er verloopt dus geen reactie tussen de base en het water.
Goed oplosbaar zout met een zwak basisch ion
Als dit zout oplost, reageert het in een evenwichtsreactie met water. Je schrijft dus
eerst de oplosvergelijking op.
Voorbeeld
Natriumfluoride lost op in water:
NaF (s) → Na+ (aq) + F- (aq)
Vervolgens reageert de base:
F- (aq) + H2O (l) ⇄ HF (aq) + OH- (aq)
Slecht oplosbaar zout met een zwak basisch ion
Er komen maar weinig ionen in een oplossing als je een slecht zout in heter brengt,
er verloopt dus geen reactie.
Een meerwaardige zwakke base neemt meestal maar één H+-ion op van het water. De
tweede reactie noteer je dus niet. Basen die meer dan één H+-ion kunnen opnemen zijn
meerwaardige basen.
