Samenvatting Wetenschappelijke Vorming 1 EPIDEMIOLOGIE Geneeskunde UA BA1SEM1 2025/26

Wetenschappelijke vorming Bachelor 1 semester 1


Intro: descreptive epidemiologie
Inleiding

Stappen in wetenschappelijk onderzoek:

1. Onderzoeksvraag formuleren
2. Doelstelling bepalen
3. Onderzoeksopzet kiezen (welke studie?)
4. Steekproef/methode plannen
5. Dataverzameling en analyse
6. Resultaten interpreteren en conclusies trekken

Evidence based medicine

Artsen baseren hun handelen op drie pijlers:

1. Wetenschappelijk bewijs – onderzoeksresultaten, richtlijnen
2. Klinische ervaring – expertise van de arts
3. Waarden en voorkeuren van de patiënt – wat wil de patiënt, wat is haalbaar

Niet alles is meetbaar of in cijfers uit te drukken

De 5 stappen van EBM (5 A’s):

1. Ask – Stel een goede vraag
2. Acquire – Zoek naar bewijs (betrouwbare bronnen, piramide van bewijs)
3. Assess – Beoordeel de kwaliteit en relevantie van het bewijs, bruikbaar voor PT?
4. Apply – Pas het bewijs toe in de praktijk
5. Analyze – Kijk terug: heeft dit gewerkt? Is de vraag beantwoord cirkel

Kwalitatief onderzoek
=>Gebruik maken van kwalitatieve gegevens
Verschillende soorten onderzoek
- verschillende soorten data  cijfers, woorden, tekst,…
- Het type onderzoek hangt altijd af van de onderzoeksvraag.
Huiswerk dia 64 plus vragen
Medische statistiek

- Toepassing van statistische methoden om medische gegevens te verzamelen,
analyseren en interpreteren.


1

, - Onderdeel van de data science-cyclus: onderzoek= nieuwe inzichten = nieuw
onderzoek.
- Zowel statistiek als AI steunen op kansberekening.

Belangrijk onderscheid:

- Predictie –> voorspellen wat er gaat gebeuren (risico op ziekte).

 Etiologie – begrijpen waarom iets gebeurt (oorzaken van ziekte)

LES 1 inleiding
Hedendaagse epidemiologen
- Austin Bradford Hill: Bradford Hill criteria voor causaliteit
- Richard Doll: verband tussen roken en longkanker
- Geoffrey Rose: strategieën voor het verbeteren van de gezondheid
o hoog-risico strategie : klinisch georiënteerde benadering van preventieve
geneeskunde → richten op kwetsbare bevolkingsgroepen
o bevolkingsstrategie : heel de populatie ondergaat preventieve geneeskunde
→ groot aantal mensen met klein risico kan leiden tot meer ziektegevallen
dan klein aantal met hoog risico
Framingham heart study (FHS) voor onderzoek naar risicofactoren van cardio-vasculaire
aandoeningen, whitehall studies voor sociale en beroepsgebonden invloeden op
gezondheid, nurse’s health studies (NHS) voor verschillende oorzaken van kanker en
hartaandoeningen, …


Wat is epidemiologie?
→ de studie van epidemieën en hoe ze te voorkomen
→ onderzoek naar de verdeling van ziektes en de factoren die dat beïnvloeden → onderzoek
naar de verdeling en determinanten van gezondheidsgerelateerde toestanden en
gebeurtenissen in populaties + toepassing van onderzoek op de beheersing ervan
verdeling
- tijd, plaats en categorieën of subgroepen die zijn aangetast in een populatie
(patroon) en frequentie van die aantasting
determinanten
- alle fysische, biologische, sociale, culturele, economische en gedragsfactoren die de
gezondheid beïnvloeden → persoonsgebonden
gezondheidsgerelateerde toestanden en gebeurtenissen



2

, - ziekten, doodsoorzaken, gedrag, reactie op preventieve programma’s en gebruik
vangezondheidsaanbod
populaties
- epidemiologie focust zich op groepen mensen en niet op individuele patiënten
beheersing
- ontwikkelen en evalueren van interventies om ziektes te beheren → toegepaste en
klinische epidemiologie


epidemiologie omvat surveillance, observatie, testen van hypothesen, analytische
research en experimenteel onderzoek

Epidemiologie is de wetenschap die onderzoekt:

 Hoe ziekten ontstaan
 Hoe ze zich verspreiden
 Hoe ze voorkomen kunnen worden
 Wat is de biologisch oorzaak dat dit plaatsvindt



Oorzaken en verband tussen mensen en hun ziektes
1. Aanvankelijk -> In het beginstadium van epidemiologie keek men vooral naar wie,
waar en wanneer ziek werd (beschrijvend).
2. Causaliteit  De volgende stap was zoeken naar oorzaken (analytisch).
3. Rencenter Tegenwoordig gaat het nog breder: niet alleen ziekten verklaren, maar
ook hoe je ze kan voorkomen en welke interventies werken (toegepaste
epidemiologie).



Kenmerken:

- Ondersteunt geneeskunde en volksgezondheid
- Gebruikt statistiek (kwantitatief)
- Richt zich op populaties (groepen)
- Past kennis toe om ziekten te voorspellen en te voorkomen
- Wetenschap
- Ondersteunt geneeskunde en volksgezondheid
- Kwantitatief  maakt gebruik van statistiek
- Epidemiologie kijkt niet naar individuele patiënten, maar naar groepen mensen
(populaties)
- Appliceren van kennis om ziektes te voorkomen ( voorspellend)

3

, Knowledge:
- Diagnostic  wat is er met PT: kijken naar omgevingsfactoren zoals leeftijd, werk,
land,…
- Etiologic  waarom is de PT ziek?
- Prognostic  wat gebeurt er als je niets doet
- Therapeutic  wat zal effect zijn , kunnen we er iets aan doen?


Doel epidemiologie
- onderzoek naar oorzaak van ziekten en overdrachtswijzen
- omvang van ziekte in een gemeenschap bepalen
- bestuderen van natuurlijke geschiedenis en prognose van een ziekte
- evalueren van bestaande/nieuwe preventieve en therapeutische maatregelen
- vormen van gezondheidszorg
- basis vormen voor beleidsbeslissingen




Drie types studies


descriptieve studies : non-causal analyses which describe observed data (e.g. surveillance)
 alleen verzamelen van gegevens, beschrijven (wie, wat, waar, wanneer?) niet-causale
analyses die waargenomen gegevens beschrijven


prescriptieve studies : use of observed data to make statements or predictions (e.g. used in
clinical epidemiology).  voorspellen, gebruik maken van data om risico’s of trends te
voorspellenuitspraken of voorspellingen doen door gebruik te maken van geobserveerde
gegevens


causale studies : causal effects of risk factors/exposures on disease  Wat is de oorzaak,
verbanden leggen causale effecten van risicofactoren en blootstellingen op een bepaalde
ziekte onderzoeken
een epidemioloog telt de gevallen van een bepaald fenomeen, deelt door de grote van de
populatie en vergelijkt met andere studies




4