Volledige samenvatting sociale psychologie

Sociale psychologie
Hoorcollege 1
BioPsychoSociaal Referentiekader = Een genetische predispositie
(biologisch) kan samengaan met negatieve denkpatronen
(psychologisch) en een stressvolle werkomgeving (sociaal), waardoor
angstklachten ontstaan of verergeren
Afkortingen & Vaktermen




Thema 1: Wat is sociale psychologie?
Hoe reageren individuen in sociale situaties? Of Wat is de invloed van (de
aanwezigheid en het gedrag van) anderen op een individu?
Belangrijk gegeven: je wordt ALTIJD door anderen beïnvloed!  psycholoog
Paul Watzlawick: je kan niet niet communiceren
Dus: zowat alle gedrag is sociaal gedrag
Maar in dit vak: meestal over de expliciete interactie tussen individuen
 We worden beïnvloed door anderen, of we willen of niet
Want: we zijn ‘kuddedieren’ & hebben anderen nodig: ‘sociale dieren’  mens =
‘Kuddedier’
 Overlevingskansen groter in groep


Sociale psychologie: studiedomein binnen de psychologie dat een antwoord wil
bieden op de vraag hoe individuen reageren in sociale situaties  Welke invloed
heeft de aanwezigheid van anderen op het gedrag van een individu?
Definitie Gordon Allport: Sociale psychologie is de studie die tracht te
begrijpen, verklaren en voorspellen hoe de gedachten, gevoelens en gedragingen

,van een individu worden beïnvloed door de geobserveerde, ingebeelde of
impliciete gedachten gevoelens en gedragingen van anderen
 2 belangrijke elementen: Het sociale en Het individu
 3 belangrijke doelen van de psychologie: Begrijpen, verklaren en
voorspellen
 Geeft ook aan dat beïnvloeding kan op basis van subjectieve zaken
Voorbeeld: Detentieschade (trauma, ziekte, verslaving, etc.) als sociaal gegeven.
Foltering in de gevangenis van Antwerpen 12 maart 2024




Maatschappij = Iedereen een specifieke rol  Expertise uitwisselen met anderen
 Efficiëntie van de maatschappij word groter  Mag niet stroef lopen



1.1. Studieobject en defi nitie van de sociale psychologie
Het materiële object: Hoe wordt het gedrag van mensen beïnvloed door (het
gedrag van) anderen?
 Beïnvloeding is heel ruim:




Het formele object: Wat zijn de wetmatigheden in de manier waarop mensen
met elkaar omgaan en door elkaar beïnvloed worden? = Zoeken naar wetten
Gedrag = Materiële object van de sociale psychologie
- Sociale psychologie: Gedrag dat je niet of anders zou stellen indien er geen
of minder invloed van anderen was
o Sociaal gedrag
o Individuen
o Interacties tussen groepen  Moeten wel invloed hebben op het
individu
o Tussen algemene psychologie en algemene sociologie

- Algemene psychologie: Gedrag dat individu zou stellen in normale
omstandigheden
o Sociale gedragingen ook  Valt soms samen met sociale
psychologie
o Automatische leerprocessen (Pavlov)

- Sociologie: sociaal gedrag van de mensen in kaart brengen

, o Weinig individuele aandacht  Meer uitzoeken van wetmatigheden
in sociale structureren en gehelen
o Groepen



1.2. Geschiedenis van de Sociale Psychologie
 in je handboek = niet studeren, enkel lezen
Filosoof Plato: geen aangeboren neiging tot sociaal gedrag; vooral eigenbelang
Filosoof Aristoteles: van nature een gemeenschapswezen; in se ‘prosociaal’

1.3. Het belang van ons sociaal leven
Sociale behoeften en huidhonger
Coronacrisis (2020)  Nood aan sociaal contact werd duidelijk
Gevolgen van maatregelen:
- Tele – Onthaal:
o Maart 2020  17% gestegen
o April 2020  25% gestegen Lockdown
o Mei 2020  26,5% gestegen maanden
o Juni  19,5% meer dan in zelfde maand het jaar ervoor
Na
o 1ste helft Juli  13%
versoepelingen
Eenzaamheid = centraal in 22% van de gesprekken
 Vooral oproepers met een beperkt sociaal netwerk
 Meer relationele problemen en mishandelingen binnen gezinnen
1ste lockdown: angst en depressie door confrontatie met ziekte en verlies, risico
op besmetting, eenzaamheid, financiële problemen, relationele problemen en
stijging mishandeling binnen gezinnen
Huidhonger: te lang zonder fysiek contact, ontstaat bij de meeste mensen een
hevig gemis aan die prikkels op
- Knuffelcontact  Persoon waarmee je fysiek contact mocht hebben
- Te lang zonder fysiek contact = Gemis aan prikkels  Gemis huis – op huid
contact

, - Insula (deelgebied centraal hersenen)  Linkt tast en aanraking aan
emotionele beleving + Koppelt aangenaam of onaangenaam gevoel
- Aanraking = invloed op aanmaak oxytocine (sociale contacten en vreugde
gevoelens)
o Verminderde kans op depressie en versterking immuunsysteem +
hechting moeder & kind
- Lichamelijk contact = Helend effect
‘Zoom fatigue’ (Bailenson): mentale uitputting bij het veelvuldig luisteren en
converseren in videocalls
- Zorgt voor veel mentale inspanning
- Non – verbale reacties moeilijk te zien + Gevoel dat alle ogen op jouw
gericht zijn
- Je eigen hele tijd zien = Erg vervelend en enerverend
- Vaak ook meer les en vergaderingen  Online is iedereen makkelijker en
sneller aanwezig

 Zonder beeld = Betere gevolgen
Grotsyndroom: niet iedereen gaat, na een lange periode van beperkingen ten
gevolge van de pandemie, even vlot terug de deur uit ('gewoontedieren')  Staat
geen leeftijd op
- Zeer onwennig en onaangenaam om sociale contacten aan te knopen
- Professor psycholoog Inez Germeys
o Gewoontedieren
o Angst voor besmetting


1.3. Het belang van ons sociaal leven
Sociale verbondenheid
in




motivatietheorieën
Behoeftenhiërarchie (A. Maslow): Wanneer een behoefte lager in de hiërarchie
niet vervuld is, dan zal dat de bovenliggende overstemmen en onderdrukken
(wat ontbreekt?)
 MAAR: niet wetenschappelijk onderbouwd!