Samenvatting ITAA - algehele beginselen der fiscaliteit

ALGEHELE BEGINSELEN DER FISCAAL RECHT

Inleiding tot het belastingrecht

Het fiscaal recht wordt beheerst door een aantal fundamentele beginselen. Enkele ervan staan
opgesomd in de Grondwet, met name:

1. Het legaliteitsbeginsel;
2. Het gelijkheidsbeginsel;
3. Het annualiteitsbeginsel.

Programma van de samenvatting:

1. Definitie “belastingen” versus “retributies”
2. Functie & opbrengsten der belastingen
3. Actoren in het belastinggebeuren
4. Grondwettelijke basis der belastingen
5. Algemene beginselen der belastingen (belastingrecht)
6. Interpretatie der belastingen (belastingwetten)
7. Bewijsvoering fiscaal recht

1. Definitie “belastingen” versus “retributies”

Retributies & belastingen zijn NIET hetzelfde.

Een belasting (m.n. ‘contributie’) is van algemeen belang & een retributie van individueel belang.

Een retributie is GEEN belasting, maar een heffing voor een prestatie verricht door de overheid ten
gunste van een individueel persoon, terwijl bij een belasting is er in feite geen tegenprestatie van de
overheid uit naar een individueel persoon en is een belasting in feite verplicht voor iedereen en
wordt die gebruikt voor de financiering van overheidsuitgaven (art. 173 G.W.).

Belangrijk bij een retributie is het feit dat het bedrag ervan in REDELIJKE VERHOUDING moet staan
t.o.v. de geleverde prestatie, anders MOET men dit toch als een belasting aanschouwen.

De belastingen ansich zijn in feite nodig zodat de overheid haar specifieke overheidstaken kan
vervullen, m.n. infrastructuur en wegennet, gezondheidszorg, onderwijs, werkgelegenheid, milieu,
etc.

Er bestaat geen “concrete wettelijke definitie” van belastingen, noch in de fiscale wetgeving, noch in
de grondwet.

Karakteristieken van een belasting:

1. Een bijdrage (geldelijk, maar vroeger meer dan nu ook niet-geldelijk mogelijk)
2. Opgelegd door (normatief & dwingend karakter, want de overheid komt tussen)
3. Openbare instellingen (staat, gewesten, gemeenschappen, provincies, gemeenten, etc.)
4. Voor diensten van algemeen nut (contributie = individueel belang)
5. Gericht op personen en groepen (NP, RP, verenigingen, etc.)
 Die op het grondgebied gevestigd zijn of er belangen hebben
 Cfr. territorialiteitsbeginsel
6. En die als belastingen worden erkend
 Let op: sociale bijdragen worden NIET erkend als belastingen
 Let op: parafiscale bijdragen (RSZ) worden NIET erkend als belastingen

,Waarom worden parafiscale bijdragen niet erkend als belastingen?

 Omdat zij een specifieke bestemming hebben en niet dienen om de vooraf onbepaalde
algemene uitgaven van de overheid te dekken

Moet een belasting betaald worden in effectieve gelden?

 De belasting kan ook niet-geldelijk van aard zijn (vroeger meer dan nu)
 Vandaag de dag is het in WELBEPAALDE GEVALLEN mogelijk om erfbelasting te betalen met
kunstwerken (zie hiertoe art. 3.4.3.0.2 VCF)

Door wie worden de belastingen opgelegd?

 De belastingen worden opgelegd door het wetgevend kader van de overheid
 In BE met name het parlement, bestaande uit de senaat en de kamer der
volksvertegenwoordigers.
 Belastingen op niveau van de staat, de gewesten, de gemeenschappen, de provincies, de
gemeenten, etc.

De bijzondere financieringswet van 16/01/1989

 Betreft de financiering van gewesten en gemeenschappen
 Om te vermijden dat diverse instanties dezelfde belastbare materies zouden viseren
 Daartoe voorziet deze wet in de toewijzing van specifieke elementen van diverse
belastingmateries aan bepaalde instanties, m.n. het tarief, de heffingsgrondslag en de
bijhorende vrijstellingen

Art. 464 WIB92

 Provincies & gemeenten mogen geen opcentiemen heffen op de personenbelasting, de
vennootschapsbelasting, de rechtspersonenbelasting en op de belasting niet-inwoners en
ook geen belastingen op het belastbaar voorwerp waarop die belastingen worden bepaald
 Uitzonderingen: aanvullende gemeentebelasting op de personenbelasting & opcentiemen op
de O.V.

Verschilpunten – retributie & belastingen:

Retributie Belastingen
Vrijwillig Verplicht
Persoonlijk belang Algemeen nut
Directe dienst Geen directe dienst
Redelijke verhouding tussen Geen relatie tussen dienst &
dienst & kostprijs kostprijs


Een retributie betaal je bijvoorbeeld bij het afhalen van uw ID-kaart, parkeerretributies, ophalen van
huisvuil, vergoeding voor het uitreiken van kadastrale uittreksels, etc.

, Oefening:

Een gemeente wil de kosten die zij maakt voor het afleveren van administratieve stukken
recupereren.

Om het tarief te bepalen onderzoekt zij wat het afleveren van de administratieve stukken de
gemeente kost (loonkost, papier, etc.).

Heft de gemeente een belasting of vraagt zij de betaling van een retributie?

=> Zij vraagt de recuperatie van kosten, dit leunt meer aan tegen de betaling van een retributie

2. Functie & opbrengsten der belastingen

De functie van een belasting is drieledig:

1. De financiële functie
2. De economische functie
3. De sociale functie

Daarnaast heeft een belasting ook een dwingend karakter.

De financiële functie:

Het hoofddoel van een belasting is het “financiële luik”.

De belastingen zijn de belangrijkste bron van inkomsten voor de overheid.

Het is daarom van belang dat het gehanteerde belastingstelsel voldoet aan bepaalde normen:

1. Er moet sprake zijn van een geregelde opbrengst;
2. Met een eenvoudige, snelle en goedkope inning ervan;
3. En een correcte eerbiediging van de belastinggrens (max. te betalen belastingen).

Een geregelde opbrengst:

 De inkomsten dienen redelijk stabiel te verlopen
 De inkomsten dienen echter ook voldoende beweeglijk te zijn, daar men in zekere mate
rekening moet kunnen houden met conjunctuurschommelingen

Een eenvoudige, snelle en goedkope inning:

 De fiscale wetgeving is vaak complex
 De inning kan soepel verlopen door te werken met “voorheffingen” & “voorafbetalingen”
 Bijvoorbeeld bedrijfsvoorheffing, roerende voorheffing, onroerende voorheffing, etc.
 Een alternatief zou een “vlaktaks” zijn, waarbij ieder inkomen belast wordt aan hetzelfde
tarief