INTELLECTUELE RECHTEN
Hoofdstuk 1 – Inleiding:
1. Wat zijn intellectuele rechten?
2. Plaats van intellectuele rechten binnen het economisch recht
3. De sector van de intellectuele rechten
4. Bevoegdheid inzake intellectuele rechten in België
Wat zijn intellectuele rechten?
Intellectuele rechten zijn zakelijke rechten met bijzondere aard, omdat ze
betrekking hebben op een immaterieel goed. Ze hebben geen materiaal
voorwerp, ze slaan op het intellectuele, “de scheppingen van de geest.”
Plaats van intellectuele rechten binnen het economisch recht:
Beginpunt = eenieder is vrij om te ondernemen (vrijheid van handel en nijverheid
is een algemeen beginsel), intellectueel eigendomsrecht is een uitzondering op
de vrije mededinging.
Geschiedenis van het intellectueel eigendomsrecht:
Voor de Franse Revolutie (1789):
- ‘Gildewezen’ met veel regelgeving
- Moeilijk om te ondernemen
Decreet d’Allarde (1791): afschaffing van gildes
- Economische vrijheid: “het staat aan eenieder vrij, naar goeddunken,
elke handel te drijven of elk beroep, bedrijf of ambacht uit te oefenen”
Voor eerste economische vrijheid in ons economisch systeem
Vrijheid van handel of nijverheid leidt tot vrijheid van ondernemen
- Verankerd in ART. VII. 3 – 4 WER (economische activiteit naar keuze)
Vrijheid van ondernemen leidt tot vrijheid van mededinging, om als
handelaar te concurreren met anderen (en dus anderen ook kopiëren:
“vrijheid van kopie”)
Maar geen onbeperkte vrijheid …
1. Eerste uitzondering: intellectuele eigendomsrechten
- IE: Intellectuele Eigendom
- IR: Intellectuele Rechten
- IP: Intellectual Property
- IER: Intellectuele Eigendomsrechten
1
, 2. Bijkomend correctiemechanisme (naast intellectuele eigendom):
gedragsregels over onrechtmatige mededinging (marktpraktijken): Boek VI
WER
Intellectuele rechten als uitzondering op vrijheid van mededinging en vrijheid
van kopie!
= intellectuele rechten zijn “exclusieve rechten” (geven soort monopoliepositie).
Kenmerken van intellectuele rechten:
Het zijn allemaal exclusieve verbodsrechten (negatief recht)
Elk intellectueel eigendomsrecht is bij wet verleend
Tijdelijke bescherming (uitzondering: merkenrecht)
- Voorbeeld: octrooi geeft 20 jaar bescherming vanaf aanvraagsdatum
auteursrecht bij leven en tot 70 jaar na dood van auteur merkenrecht
kan eeuwigdurend zijn onder betaling voor telkens komende 10 – jarige
termijnen.
- Nadien: publiek domein, vrije mededinging
Immaterieel voorwerp: onlichamelijke zaak (creatie van het intellect)
- Geen lichamelijke zaak waarin/op de creatieve prestatie ‘staat’ (bv
schilderij)
Vorm nodig, geen bescherming van loutere ideeën
Idee van territorialiteit: enkel geldig in een bepaald territorium
Economische waarde (overdracht, licentie) + optreden tegen namaak
2
,Intellectuele eigendomsrechten = “eilanden van exclusiviteit in een zee van vrije
kopie”
Auteursrecht onderscheidt zich van de rest, het kan eigenlijk als het ‘essentiële’
intellectuele eigendomsrecht gezien worden.
De sector van de intellectuele rechten:
Industriële rechten Het merkenrecht, octrooirecht, recht op industriële
tekeningen en modellen, kwekersrecht, …
Auteursrecht Werken van letterkunde, muziek, beeldende kunst,
audiovisuele werken, artistieke tekeningen en modellen,
…
Auteursrecht = industriële rechten (gelijkenissen): zie kenmerken van
intellectuele rechten.
Auteursrecht industriële rechten (verschillen):
Wijze waarop het recht ontstaat:
- Auteursrecht: altijd automatisch door een rechtsfeit
Industriële rechten: meestal formaliteiten (rechtshandeling vereist)
Persoonsgebonden niet persoonsgebonden: auteursrecht geldt als
persoonsgebonden recht (morele rechten in auteursrecht vervat).
enkel vaderschapsrecht bij uitvindingen
Doel van het recht:
- Auteursrecht: voornamelijk cultureel doel (focus op creativiteit)
Hiernaast (steeds meer): bescherming van investeringen
- Industriële rechten: economisch doel (focus op innovatie)
Bevoegdheid inzake intellectuele rechten in België:
3
, Bevoegdheid inzake intellectuele rechten in België:
Wetgevende bevoegdheid van federale overheid (Minister van
Economsiche Zaken)
Intellectuele rechten als onderdeel van het Wetboek Economsich Recht
De Dienst voor Intellectuele Eigendom: belast met afleveren en beheren
van Belgische titels van intellectuele eigendom (bv een Belgisch octrooi).
HOOFDSTUK 2 - Het auteursrecht en naburige rechten:
1. Wetgevend kader auteursrecht sensu lato
2. Auteursrecht sensu stricto
3. Toepassing in een netwerkomgeving
4. Naburige rechten
5. Computerprogramma’s
6. Databanken
Afdeling 1 – Wetgevend kader (auteursrecht sensu lato):
Wetgevend kaders auteursrecht sensu lato: bv dus ook naburige rechten.
We focussen ons op het nationaal, supranationaal en Europees niveau.
4
Hoofdstuk 1 – Inleiding:
1. Wat zijn intellectuele rechten?
2. Plaats van intellectuele rechten binnen het economisch recht
3. De sector van de intellectuele rechten
4. Bevoegdheid inzake intellectuele rechten in België
Wat zijn intellectuele rechten?
Intellectuele rechten zijn zakelijke rechten met bijzondere aard, omdat ze
betrekking hebben op een immaterieel goed. Ze hebben geen materiaal
voorwerp, ze slaan op het intellectuele, “de scheppingen van de geest.”
Plaats van intellectuele rechten binnen het economisch recht:
Beginpunt = eenieder is vrij om te ondernemen (vrijheid van handel en nijverheid
is een algemeen beginsel), intellectueel eigendomsrecht is een uitzondering op
de vrije mededinging.
Geschiedenis van het intellectueel eigendomsrecht:
Voor de Franse Revolutie (1789):
- ‘Gildewezen’ met veel regelgeving
- Moeilijk om te ondernemen
Decreet d’Allarde (1791): afschaffing van gildes
- Economische vrijheid: “het staat aan eenieder vrij, naar goeddunken,
elke handel te drijven of elk beroep, bedrijf of ambacht uit te oefenen”
Voor eerste economische vrijheid in ons economisch systeem
Vrijheid van handel of nijverheid leidt tot vrijheid van ondernemen
- Verankerd in ART. VII. 3 – 4 WER (economische activiteit naar keuze)
Vrijheid van ondernemen leidt tot vrijheid van mededinging, om als
handelaar te concurreren met anderen (en dus anderen ook kopiëren:
“vrijheid van kopie”)
Maar geen onbeperkte vrijheid …
1. Eerste uitzondering: intellectuele eigendomsrechten
- IE: Intellectuele Eigendom
- IR: Intellectuele Rechten
- IP: Intellectual Property
- IER: Intellectuele Eigendomsrechten
1
, 2. Bijkomend correctiemechanisme (naast intellectuele eigendom):
gedragsregels over onrechtmatige mededinging (marktpraktijken): Boek VI
WER
Intellectuele rechten als uitzondering op vrijheid van mededinging en vrijheid
van kopie!
= intellectuele rechten zijn “exclusieve rechten” (geven soort monopoliepositie).
Kenmerken van intellectuele rechten:
Het zijn allemaal exclusieve verbodsrechten (negatief recht)
Elk intellectueel eigendomsrecht is bij wet verleend
Tijdelijke bescherming (uitzondering: merkenrecht)
- Voorbeeld: octrooi geeft 20 jaar bescherming vanaf aanvraagsdatum
auteursrecht bij leven en tot 70 jaar na dood van auteur merkenrecht
kan eeuwigdurend zijn onder betaling voor telkens komende 10 – jarige
termijnen.
- Nadien: publiek domein, vrije mededinging
Immaterieel voorwerp: onlichamelijke zaak (creatie van het intellect)
- Geen lichamelijke zaak waarin/op de creatieve prestatie ‘staat’ (bv
schilderij)
Vorm nodig, geen bescherming van loutere ideeën
Idee van territorialiteit: enkel geldig in een bepaald territorium
Economische waarde (overdracht, licentie) + optreden tegen namaak
2
,Intellectuele eigendomsrechten = “eilanden van exclusiviteit in een zee van vrije
kopie”
Auteursrecht onderscheidt zich van de rest, het kan eigenlijk als het ‘essentiële’
intellectuele eigendomsrecht gezien worden.
De sector van de intellectuele rechten:
Industriële rechten Het merkenrecht, octrooirecht, recht op industriële
tekeningen en modellen, kwekersrecht, …
Auteursrecht Werken van letterkunde, muziek, beeldende kunst,
audiovisuele werken, artistieke tekeningen en modellen,
…
Auteursrecht = industriële rechten (gelijkenissen): zie kenmerken van
intellectuele rechten.
Auteursrecht industriële rechten (verschillen):
Wijze waarop het recht ontstaat:
- Auteursrecht: altijd automatisch door een rechtsfeit
Industriële rechten: meestal formaliteiten (rechtshandeling vereist)
Persoonsgebonden niet persoonsgebonden: auteursrecht geldt als
persoonsgebonden recht (morele rechten in auteursrecht vervat).
enkel vaderschapsrecht bij uitvindingen
Doel van het recht:
- Auteursrecht: voornamelijk cultureel doel (focus op creativiteit)
Hiernaast (steeds meer): bescherming van investeringen
- Industriële rechten: economisch doel (focus op innovatie)
Bevoegdheid inzake intellectuele rechten in België:
3
, Bevoegdheid inzake intellectuele rechten in België:
Wetgevende bevoegdheid van federale overheid (Minister van
Economsiche Zaken)
Intellectuele rechten als onderdeel van het Wetboek Economsich Recht
De Dienst voor Intellectuele Eigendom: belast met afleveren en beheren
van Belgische titels van intellectuele eigendom (bv een Belgisch octrooi).
HOOFDSTUK 2 - Het auteursrecht en naburige rechten:
1. Wetgevend kader auteursrecht sensu lato
2. Auteursrecht sensu stricto
3. Toepassing in een netwerkomgeving
4. Naburige rechten
5. Computerprogramma’s
6. Databanken
Afdeling 1 – Wetgevend kader (auteursrecht sensu lato):
Wetgevend kaders auteursrecht sensu lato: bv dus ook naburige rechten.
We focussen ons op het nationaal, supranationaal en Europees niveau.
4
