H1. De koloniën en het moederland 1607-1775
- begin 16e eeuw Midden- en Zuid-Amerika en zuidelijke deel Noord-Amerika
verovert door Spanjaarden
17e en 18e eeuw oostkust Noord-Amerika in bezit door NL, franse en engelse
kolonisten → engelsen stichten 13 koloniën
- rond 1750 13 engelse koloniën welvarend gebied
↳ zuidelijke koloniën exporteren: tabak, rijst en indigo
↳ ‘midden koloniën’ (NY & Pennsylvania) exporteren: graan
↳ noordelijke koloniën (New Hampshire & Massachusetts)
→ ook belangrijk midden/noord: bosbouw, scheepsbouw, handel en scheepvaart
- koloniën (niet pennsylvania) bestuurd door koninklijke gouverneurs
↳ welvarende deel van bevolking via soort parlement ook macht, vorm van
kiesrecht voor bezittende klassen (mannen)
- Frankrijk absolute monarchie door Lodewijk XIV (1638-1715)
↳ ijzeren greep op bestuur en verwachte gehoorzaamheid
- theorie achter absolute monarchie droit devin → goddelijke recht
↳ koning zou gezag van god hebben gekregen en kon ook niet afgezet worden
→ in tijd verlichting veel kritiek (Rousseau, Montesquieu, Voltaire), deze
denkbeelden drongen ook in Amerika door
- Absolutisme: volledige macht ligt bij een persoon (koning, vorst)
- Glorious Revolution 1688: koning Jacobus II afgezet en vervangen door dochter
Mary (man NL stadhouder Willem II)
↳ koningschap aan banden gelegd
- Bill of Rights 1689 legt fundamentele rechten van parlement en burgers vast
↳ parlement en koning delen macht
- John Locke (1632-1704)
→ verwierp het ‘goddelijk recht’: koning kreeg macht niet van hoger maar ‘van
onderop’ via ‘contract met inwoners land’
→ burgers gaven koning gezag zodat hun rechten gegarandeerd konden worden
→ koning kon elk moment worden afgezet als hij onrechtvaardige dingen deed:
‘contract met burgers opgezegd’
→ bezittende klassen (landeigenaren) ruggengraat van land,
belangrijk dat niet recht van de sterkste zou worden overwonnen, brengt life,
liberty and property in gevaar: deze 3 natuurlijke rechten, kon iedereen aanspraak op maken.
- welvarende amerikaanse elite in kolonies aangesproken door Locke
life, liberty and property leus voor amerikaanse revolutie.
- Boston Tea Party 1773 aanleiding voor strijd tussen kolonien en moederland
↳ engelsen hieven belasting op invoer thee, kolonisten goedkope chinese thee
smokkelen om belasting te ontduiken. 1773 thee door engelsen rechtstreeks uit
azië op amerikaanse markt gebracht: thee goedkoper dan de gesmokkelde thee
(engelsen zo definitief monopolie krijgen). Kolonisten boos en verklede zich als
indianen, in haven Boston honderden kisten thee overboord gegooid.
→ overheid greep in: haven Boston geblokkeerd en invloed van burgers op
bestuur tot minimum beperkt → Intolerable Acts
- 1774 Continentale Congres in Philadelphia
↳ eisen gesteld aan engelse overheid en engelse producten geboycot, maar
engelsen luisterde niet.
- 1775 oorlog tussen moederland en 13 koloniën → onafhankelijkheidsoorlog
- meer aanleidingen voor onafhankelijkheidsoorlog
→ Boston Tea Party
, - → economische problemen: amerika leverde te weinig op.1
probeerde door belastingen het betaalbaar te houden, maar hier verzette
kolonisten zich tegen (economisch moeilijk 1760-1770)
→ politiek: ‘No taxation without representation’, onterecht dat ze niet werden
vertegenwoordigd in het Lagerhuis (onderdeel britse parlement) terwijl andere delen
koninkrijk wel zetels kregen, voelde zich behandeld als ‘slaves’.
- engelse koning niet zomaar belastingen door de strot duwen, dit werd versterkt
door verlichte ideeën → kolonisten ervoeren engelse regime als verstikkend
→ engeland afgebeeld als ouder moeder/vader die kinderen niet los wilde laten
H2. De Verenigde Staten in wording 1775-1796
- 4 juli 1776 Amerikaanse onafhankelijkheid → onafhankelijkheidsverklaring
ondertekend.
- Thomas Jefferson stelde aanklacht tegen Engelse koning George III op
→ Koning was een machtswellusteling en een tiran
- na aannemen van onafhankelijkheidsverklaring overal feest gevierd
↳ in NY standbeeld Georg III van sokkel afgetrokken en in stukken gehakt.
- Niet elke amerikaan sloot zich gelijk aan bij onafhankelijkheidsstrijd
↳ degene die niet heel afhankelijk waren van Engelsen kozen kant vd opstand.
→ vrijwilligers uit continentale leger, werden slecht betaald, nauwelijks uniformen,
vaak honger. Slechte organisatie en financiering voor leger.
- kolonisten oorlog gewonnen door doorzettingsvermogen en Fransen die in 1778
partij kozen voor opstandelingen → natuurlijke vijanden engelsen.
- 1781 engels leger in Yorktown (virginia) omsingeld door fransen en kolonisten, ze
verloren de slag → Britse parlement besloot in 1782 vijandelijkheden te staken
→ overwinning vastgelegd in Vrede van Parijs (1783)
- Geen sterk eenheidsgevoel tussen inwoners koloniën, engelse aanhangers met
pek en veren ingesmeerd (symbolische uitstoting uit gemeenschap)
↳ ontstond sterke afkeer van aristocratie en ongelijkheid tussen de standen
→ in nieuwe onafhankelijke staat burgers beoordeeld naar prestaties niet naar
afkomst.
- term ‘Amerikanen’ in 18e eeuw gebruikt om minderwaardige inwoners britse rijk
aan te duiden → woonde aan overkant oceaan en hadden minder rechten dan
Engelse staatsburgers
- in 1783 nog geen echt ‘Verenigde Staten’, verbondenheid verschilde per regio
↳ noordelijke staten (New England) en middengebied (Pennsylvania en New York)
nationale gevoel sterker aanwezig dan zuidelijke staten.
- inwoners uit Virginia eerste kolonie die zich had vrijgevochten en republiek waren
geworden → lotgenoot was Republiek der Zeven Provinciën (nederland)
↳ Amerika groot en dus moeilijk te besturen, mensen woonden erg verspreid en
niet veel in de steden → amerikaanse politici stuitten op 3 problemen
- uitgangspunt onafhankelijkheidsverklaring was volkssoevereiniteit
↳ volk heeft beslissende macht (regering kan worden gekozen en afgezet door
volk)
- elk van 13 staten regelde zaken als kiesrecht en volksvertegenwoordiging
afzonderlijk → 1830 in alle staten algemeen kiesrecht voor witte mannen
↳ indianen en slaven werden buiten beschouwing gelaten
→ vrije zwarte hadden in zuidelijke staten evenmin kiesrecht, sommige noordelijke
staten wel.
- witte vrouwen behoorde wel tot volk maar geen kiesrecht (behalve New Jersey tot 1807
kiesrecht voor vrouwen)
- begin 16e eeuw Midden- en Zuid-Amerika en zuidelijke deel Noord-Amerika
verovert door Spanjaarden
17e en 18e eeuw oostkust Noord-Amerika in bezit door NL, franse en engelse
kolonisten → engelsen stichten 13 koloniën
- rond 1750 13 engelse koloniën welvarend gebied
↳ zuidelijke koloniën exporteren: tabak, rijst en indigo
↳ ‘midden koloniën’ (NY & Pennsylvania) exporteren: graan
↳ noordelijke koloniën (New Hampshire & Massachusetts)
→ ook belangrijk midden/noord: bosbouw, scheepsbouw, handel en scheepvaart
- koloniën (niet pennsylvania) bestuurd door koninklijke gouverneurs
↳ welvarende deel van bevolking via soort parlement ook macht, vorm van
kiesrecht voor bezittende klassen (mannen)
- Frankrijk absolute monarchie door Lodewijk XIV (1638-1715)
↳ ijzeren greep op bestuur en verwachte gehoorzaamheid
- theorie achter absolute monarchie droit devin → goddelijke recht
↳ koning zou gezag van god hebben gekregen en kon ook niet afgezet worden
→ in tijd verlichting veel kritiek (Rousseau, Montesquieu, Voltaire), deze
denkbeelden drongen ook in Amerika door
- Absolutisme: volledige macht ligt bij een persoon (koning, vorst)
- Glorious Revolution 1688: koning Jacobus II afgezet en vervangen door dochter
Mary (man NL stadhouder Willem II)
↳ koningschap aan banden gelegd
- Bill of Rights 1689 legt fundamentele rechten van parlement en burgers vast
↳ parlement en koning delen macht
- John Locke (1632-1704)
→ verwierp het ‘goddelijk recht’: koning kreeg macht niet van hoger maar ‘van
onderop’ via ‘contract met inwoners land’
→ burgers gaven koning gezag zodat hun rechten gegarandeerd konden worden
→ koning kon elk moment worden afgezet als hij onrechtvaardige dingen deed:
‘contract met burgers opgezegd’
→ bezittende klassen (landeigenaren) ruggengraat van land,
belangrijk dat niet recht van de sterkste zou worden overwonnen, brengt life,
liberty and property in gevaar: deze 3 natuurlijke rechten, kon iedereen aanspraak op maken.
- welvarende amerikaanse elite in kolonies aangesproken door Locke
life, liberty and property leus voor amerikaanse revolutie.
- Boston Tea Party 1773 aanleiding voor strijd tussen kolonien en moederland
↳ engelsen hieven belasting op invoer thee, kolonisten goedkope chinese thee
smokkelen om belasting te ontduiken. 1773 thee door engelsen rechtstreeks uit
azië op amerikaanse markt gebracht: thee goedkoper dan de gesmokkelde thee
(engelsen zo definitief monopolie krijgen). Kolonisten boos en verklede zich als
indianen, in haven Boston honderden kisten thee overboord gegooid.
→ overheid greep in: haven Boston geblokkeerd en invloed van burgers op
bestuur tot minimum beperkt → Intolerable Acts
- 1774 Continentale Congres in Philadelphia
↳ eisen gesteld aan engelse overheid en engelse producten geboycot, maar
engelsen luisterde niet.
- 1775 oorlog tussen moederland en 13 koloniën → onafhankelijkheidsoorlog
- meer aanleidingen voor onafhankelijkheidsoorlog
→ Boston Tea Party
, - → economische problemen: amerika leverde te weinig op.1
probeerde door belastingen het betaalbaar te houden, maar hier verzette
kolonisten zich tegen (economisch moeilijk 1760-1770)
→ politiek: ‘No taxation without representation’, onterecht dat ze niet werden
vertegenwoordigd in het Lagerhuis (onderdeel britse parlement) terwijl andere delen
koninkrijk wel zetels kregen, voelde zich behandeld als ‘slaves’.
- engelse koning niet zomaar belastingen door de strot duwen, dit werd versterkt
door verlichte ideeën → kolonisten ervoeren engelse regime als verstikkend
→ engeland afgebeeld als ouder moeder/vader die kinderen niet los wilde laten
H2. De Verenigde Staten in wording 1775-1796
- 4 juli 1776 Amerikaanse onafhankelijkheid → onafhankelijkheidsverklaring
ondertekend.
- Thomas Jefferson stelde aanklacht tegen Engelse koning George III op
→ Koning was een machtswellusteling en een tiran
- na aannemen van onafhankelijkheidsverklaring overal feest gevierd
↳ in NY standbeeld Georg III van sokkel afgetrokken en in stukken gehakt.
- Niet elke amerikaan sloot zich gelijk aan bij onafhankelijkheidsstrijd
↳ degene die niet heel afhankelijk waren van Engelsen kozen kant vd opstand.
→ vrijwilligers uit continentale leger, werden slecht betaald, nauwelijks uniformen,
vaak honger. Slechte organisatie en financiering voor leger.
- kolonisten oorlog gewonnen door doorzettingsvermogen en Fransen die in 1778
partij kozen voor opstandelingen → natuurlijke vijanden engelsen.
- 1781 engels leger in Yorktown (virginia) omsingeld door fransen en kolonisten, ze
verloren de slag → Britse parlement besloot in 1782 vijandelijkheden te staken
→ overwinning vastgelegd in Vrede van Parijs (1783)
- Geen sterk eenheidsgevoel tussen inwoners koloniën, engelse aanhangers met
pek en veren ingesmeerd (symbolische uitstoting uit gemeenschap)
↳ ontstond sterke afkeer van aristocratie en ongelijkheid tussen de standen
→ in nieuwe onafhankelijke staat burgers beoordeeld naar prestaties niet naar
afkomst.
- term ‘Amerikanen’ in 18e eeuw gebruikt om minderwaardige inwoners britse rijk
aan te duiden → woonde aan overkant oceaan en hadden minder rechten dan
Engelse staatsburgers
- in 1783 nog geen echt ‘Verenigde Staten’, verbondenheid verschilde per regio
↳ noordelijke staten (New England) en middengebied (Pennsylvania en New York)
nationale gevoel sterker aanwezig dan zuidelijke staten.
- inwoners uit Virginia eerste kolonie die zich had vrijgevochten en republiek waren
geworden → lotgenoot was Republiek der Zeven Provinciën (nederland)
↳ Amerika groot en dus moeilijk te besturen, mensen woonden erg verspreid en
niet veel in de steden → amerikaanse politici stuitten op 3 problemen
- uitgangspunt onafhankelijkheidsverklaring was volkssoevereiniteit
↳ volk heeft beslissende macht (regering kan worden gekozen en afgezet door
volk)
- elk van 13 staten regelde zaken als kiesrecht en volksvertegenwoordiging
afzonderlijk → 1830 in alle staten algemeen kiesrecht voor witte mannen
↳ indianen en slaven werden buiten beschouwing gelaten
→ vrije zwarte hadden in zuidelijke staten evenmin kiesrecht, sommige noordelijke
staten wel.
- witte vrouwen behoorde wel tot volk maar geen kiesrecht (behalve New Jersey tot 1807
kiesrecht voor vrouwen)
