HC Recht 1 Periode 3
Ma en vrij werkdagen
Week 1 Inleiding recht
Betekenis
- Het regelt…/verbiedt…
- Objectief recht
- Ik heb recht op…
- Right
- Subjectief recht
- Dat doet geen recht aan…/ het recht moet zegevieren
- Recht is rechtvaardig
Objectief recht
- Geheel van rechtsregels
- (In Nederland: Nederlands objectief recht)
- Doel: ordening/ vreedzaam verloop van de samenleving
- Objectief recht regelt verhoudingen en regels tussen elkaar
Subjectief recht
- Een recht (bevoegdheid, aanspraak) van iemand in een concreet geval
- Als iets failliet gaat heb je geen rechten meer op dat product of dienst.
- Degenen met een subjectief recht heet crediteur of schuldeiser
- Zijn wederpartij heet debiteur of schuldenaar
- Wie kunnen subjectieve rechten hebben
o Rechtssubjecten
o Rechtssubject= persoon of bedrijf
o Rechtssubject: drager van rechten en plichten
- 2 soorten rechtssubjecten
o Natuurlijke personen:
Mensen
Ontstaan door geboorte
o Rechtspersonen
Organisaties met subjectieve rechten
NV, BV
Overheidsinstanties
Ontstaan door oprichting
Objectief recht
- Twee grote gebieden
- Publiekrecht
o Overheid
- Privaatrecht
o Verhouding tussen twee natuurlijke personen
- Criterium publiekrecht:
o Tenminste 1 der partijen is overheidsinstantie
, o Gebruikt overheidsgezag
- Privaatrecht: regelt verhoudingen op basis van gelijkwaardigheid
- Privaatrecht: regelt verhoudingen tussen burgers en overheid kan zich als burger
gedragen
Publiekrecht
Deelgebieden:
Staatsrecht: wie is de overheid en wat is overheidsgezag
Bestuursrecht: overheidsbesluiten in concrete gevallen (belastingrecht en sociaal
zekerheidsrecht)
Strafrecht: verdachten vervolgen en strafeisen
Privaatrecht:
Personen- en familierecht: wie ben ik en met wie heb ik familierechtelijke betrekking
Rechtspersonenrecht:
- Wat is rechtspersoonlijkheid en wie heeft dat?
Erfrecht:
- Wie erft er bij overlijden
Vermogensrecht:
- Regelt positie van iemand t.o.v. diens vermogen (hieronder valt ook arbeidsrecht)
Een andere indeling van objectief recht
- Materieel vs formeel recht
- Regels van materieel recht regelen hoe wij ons tot elkaar hebben te gedragen
- Regels van formeel recht regelen wat we moeten doen als een regel van materieel
recht wordt geschonden
- Formeel recht heet ook wel procesrecht
Rechtsbronnen
- Vindplaatsen en ontstaansbronnen van rechtsregels (van objectief recht)
- 4 soorten:
o De wet
o Jurisprudentie
o Internationale verdragen
o Gewoonte en andere ongeschreven rechtsbronnen
De wet
- Door bevoegd overheidsgezag vastgesteld geheel van rechtsregels op een bepaald
gebied
- Door de koning ondertekend
- Wetten zijn besluiten met algemeen geldende regels die voor het land gelden
- Opgenomen in Staatscourant
- Ook lagere overheden mogen algemene regels maken voor het eigen grondgebied
- Voorbeelden: Opiumwet, politiewet, gemeentewet, rijdtijdenwet, wet
studiefinanciering
- Wetboek: grote wet (ifz) waarin een deel van het objectief recht systematisch wordt
geregeld, bv burgerlijk wetboek, wetboek van. Strafrecht.
- De meeste wetten bevatten algemeen geldende regels
- Uitzondering bv. Wet tot goedkeuring van het huwelijk van de kroonprins
, Jurisprudentie
- Ook wel: Rechtersrecht
- Rechter doet uitspraak, andere rechter neemt dat over.
- Geheel van rechterlijke uitspraken
- Rechtsregels die hierin te ontdekken zijn:
o Rechter moet beslissing nemen in elke zaak
o Ook wanneer de wet het niet regelt of niet voldoende duidelijk is
o Geen beslissing heet rechtsweigering
- Rechter moet wettekst interpreteren
- Rechters streven naar eenheid in de rechtspraak
- Lagere rechters nemen in gelijke gevallen gelijke beslissingen
- Uitspraken van de Hoge Raad zijn leidend voor de lagere rechters
Internationale verdragen
- Contracten tussen staten
- Om bepaalde materie te regelen
- Of internationale organisatie op te richten
- Multilateraal: meerdere staten, Benelux, EU en de VN
- Bilateraal:2 staten, Uitleveringsverdragen
- “Vb. EU-verdrag, Handvest van de Verenigde Naties, Europees Verdrag tot
bescherming van de rechten van de mens
- Supranationaal en intergouvernementeel
- Art. 94 Grw.
- Nederlandse burgers kunnen jegens elkaar een beroep doen op bepalingen in
internationale verdragen die naar hun inhoud eenieder kunnen verbinden
- Dit heet: ‘rechtstreekse werking’
- Ook wel: directe werking of ‘self-executing’
- Bv. EVRM
- Bv.art.6lid4ESH
Gewoonte en ongeschreven recht
- Ongeschreven recht:
o Goede trouw
o Redelijkheid en billijkheid
o Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
Week 2 Staatsrichting
Staatsrecht
- Gaat over het begrip staat en overheid
- Staat: Een rechtsgemeenschap van burgers op een grondgebied die een overheid
heeft ingesteld die overheidsgezag uitoefent
- Vier elementen: burgers, rechtsregels, grondgebied en overheidsgezag
- Overheidsgezag definitie: aan de overheid toegekende macht/ bevoegdheid die niet
aan individuele burgers toekomt t.b.v. Vreedzaam en ordelijk verloop van de
samenleving, inrichting van het land, en positie in de internationale gemeenschap.
- Overheid: verzamelnaam van instanties die overheidsgezag hebben
- Gaat ook over overheidsbeslissingen met algemeen geldende regels
Ma en vrij werkdagen
Week 1 Inleiding recht
Betekenis
- Het regelt…/verbiedt…
- Objectief recht
- Ik heb recht op…
- Right
- Subjectief recht
- Dat doet geen recht aan…/ het recht moet zegevieren
- Recht is rechtvaardig
Objectief recht
- Geheel van rechtsregels
- (In Nederland: Nederlands objectief recht)
- Doel: ordening/ vreedzaam verloop van de samenleving
- Objectief recht regelt verhoudingen en regels tussen elkaar
Subjectief recht
- Een recht (bevoegdheid, aanspraak) van iemand in een concreet geval
- Als iets failliet gaat heb je geen rechten meer op dat product of dienst.
- Degenen met een subjectief recht heet crediteur of schuldeiser
- Zijn wederpartij heet debiteur of schuldenaar
- Wie kunnen subjectieve rechten hebben
o Rechtssubjecten
o Rechtssubject= persoon of bedrijf
o Rechtssubject: drager van rechten en plichten
- 2 soorten rechtssubjecten
o Natuurlijke personen:
Mensen
Ontstaan door geboorte
o Rechtspersonen
Organisaties met subjectieve rechten
NV, BV
Overheidsinstanties
Ontstaan door oprichting
Objectief recht
- Twee grote gebieden
- Publiekrecht
o Overheid
- Privaatrecht
o Verhouding tussen twee natuurlijke personen
- Criterium publiekrecht:
o Tenminste 1 der partijen is overheidsinstantie
, o Gebruikt overheidsgezag
- Privaatrecht: regelt verhoudingen op basis van gelijkwaardigheid
- Privaatrecht: regelt verhoudingen tussen burgers en overheid kan zich als burger
gedragen
Publiekrecht
Deelgebieden:
Staatsrecht: wie is de overheid en wat is overheidsgezag
Bestuursrecht: overheidsbesluiten in concrete gevallen (belastingrecht en sociaal
zekerheidsrecht)
Strafrecht: verdachten vervolgen en strafeisen
Privaatrecht:
Personen- en familierecht: wie ben ik en met wie heb ik familierechtelijke betrekking
Rechtspersonenrecht:
- Wat is rechtspersoonlijkheid en wie heeft dat?
Erfrecht:
- Wie erft er bij overlijden
Vermogensrecht:
- Regelt positie van iemand t.o.v. diens vermogen (hieronder valt ook arbeidsrecht)
Een andere indeling van objectief recht
- Materieel vs formeel recht
- Regels van materieel recht regelen hoe wij ons tot elkaar hebben te gedragen
- Regels van formeel recht regelen wat we moeten doen als een regel van materieel
recht wordt geschonden
- Formeel recht heet ook wel procesrecht
Rechtsbronnen
- Vindplaatsen en ontstaansbronnen van rechtsregels (van objectief recht)
- 4 soorten:
o De wet
o Jurisprudentie
o Internationale verdragen
o Gewoonte en andere ongeschreven rechtsbronnen
De wet
- Door bevoegd overheidsgezag vastgesteld geheel van rechtsregels op een bepaald
gebied
- Door de koning ondertekend
- Wetten zijn besluiten met algemeen geldende regels die voor het land gelden
- Opgenomen in Staatscourant
- Ook lagere overheden mogen algemene regels maken voor het eigen grondgebied
- Voorbeelden: Opiumwet, politiewet, gemeentewet, rijdtijdenwet, wet
studiefinanciering
- Wetboek: grote wet (ifz) waarin een deel van het objectief recht systematisch wordt
geregeld, bv burgerlijk wetboek, wetboek van. Strafrecht.
- De meeste wetten bevatten algemeen geldende regels
- Uitzondering bv. Wet tot goedkeuring van het huwelijk van de kroonprins
, Jurisprudentie
- Ook wel: Rechtersrecht
- Rechter doet uitspraak, andere rechter neemt dat over.
- Geheel van rechterlijke uitspraken
- Rechtsregels die hierin te ontdekken zijn:
o Rechter moet beslissing nemen in elke zaak
o Ook wanneer de wet het niet regelt of niet voldoende duidelijk is
o Geen beslissing heet rechtsweigering
- Rechter moet wettekst interpreteren
- Rechters streven naar eenheid in de rechtspraak
- Lagere rechters nemen in gelijke gevallen gelijke beslissingen
- Uitspraken van de Hoge Raad zijn leidend voor de lagere rechters
Internationale verdragen
- Contracten tussen staten
- Om bepaalde materie te regelen
- Of internationale organisatie op te richten
- Multilateraal: meerdere staten, Benelux, EU en de VN
- Bilateraal:2 staten, Uitleveringsverdragen
- “Vb. EU-verdrag, Handvest van de Verenigde Naties, Europees Verdrag tot
bescherming van de rechten van de mens
- Supranationaal en intergouvernementeel
- Art. 94 Grw.
- Nederlandse burgers kunnen jegens elkaar een beroep doen op bepalingen in
internationale verdragen die naar hun inhoud eenieder kunnen verbinden
- Dit heet: ‘rechtstreekse werking’
- Ook wel: directe werking of ‘self-executing’
- Bv. EVRM
- Bv.art.6lid4ESH
Gewoonte en ongeschreven recht
- Ongeschreven recht:
o Goede trouw
o Redelijkheid en billijkheid
o Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
Week 2 Staatsrichting
Staatsrecht
- Gaat over het begrip staat en overheid
- Staat: Een rechtsgemeenschap van burgers op een grondgebied die een overheid
heeft ingesteld die overheidsgezag uitoefent
- Vier elementen: burgers, rechtsregels, grondgebied en overheidsgezag
- Overheidsgezag definitie: aan de overheid toegekende macht/ bevoegdheid die niet
aan individuele burgers toekomt t.b.v. Vreedzaam en ordelijk verloop van de
samenleving, inrichting van het land, en positie in de internationale gemeenschap.
- Overheid: verzamelnaam van instanties die overheidsgezag hebben
- Gaat ook over overheidsbeslissingen met algemeen geldende regels
