Cross-culturele psychologie
Deel 1: Gebiedsomschrijving en methodologie
1 Inleiding in de crossculturele psychologie
1.1 Wat is cultuur?
Culturele diversiteit eigen aan de mens
Vanaf ontstaan van de mens wereldwijde migratiestromen
• Migratie geen recent verschijnsel
o Zegt iets over evolutie van de soort, cultuurcontact al zo oud als de mens
• Plastisch brein
o we zijn een lerende soort —> lange tijd van opvoeding, kunnen functioneren, … —> te maken met
cultuuroverdracht —> niet enkel genetisch maar ook cultuur via socialisatie, leren —> dingen doorgeven
van generatie op generatie —> cumulatief meer complex —> evolutionair voordeel qua software (alles wat
we leren van de vorige generatie, levenslang leren)
• Observatie: uitzonderlijk aanpassingsvermogen aan zeer heterogene omstandigheden → grote diversiteit aan
levenswijzen
o Natuurlijke en mensgemaakte omgeving
o Sociale organisatie en levensonderhoud
o Menselijke kennis en kunde
Verklaring = neuroplasticiteit van het brein (‘hardware’), cultuuroverdracht als uniek evolutionair voordeel (‘software’)
Kenmerken van een cultuur
• Veel gebruikte categorieën
o Voeding
o Gewoontes
o Sociale regels
o Subjectieve aspecten
• Moeilijk om bij jezelf cultuur te ontdekken
o Heeft een bepaalde vanzelfsprekendheid waardoor het een beetje verborgen is voor jezelf (bv. Je hoort je
eigen accent ook niet)
Definitie van cultuur
= cultuur is een door een gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën, attitudes, gedragingen,
communicatiemiddelen en de producten ervan die van generatie op generatie worden overgeleverd
Modellen van cultuur:
• Cultuur als container —> ajuin model van cultuur
o Verschillende schillen tot de kern
▪ Buitenste = zichtbare cultuur, gebouwen kleding voeding, eerste wat opvalt
▪ Tweede schil sociale omgangsvormen en regels, meer verschillen, direct / indirect communiceren
(kleine sociale verschillen)
• Bv. Nederlanders veel meer direct in communicatie dan Belgen
▪ Derde is subjectieve domein voor psychologen, gevoelens van mensen, authenticiteit
• Wnr wordt je boos hoe uit je dat
• Andere metafoor = ijsberg met als topje de zichtbare cultuur, onder water meer subjectief, verschillen die je niet
direct opmerkt
• Pyramide —> cultuur gedeeld door de gemeenschap, maar ook intern divers, ook overeenkomsten tussen
verschillende culturen
o PH → specifiek voor individu, aangeboren en aangeleerd
o Cultuur → specifiek voor groep, aangeleerd
o Menselijke natuur → universeel, aangeboren
Belangrijke kenmerken:
1. Gedeeld
a. Groep nodig
→ geen individueel verschijnsel, kan grote of kleine groep zijn (bv. Subculturen)
1
, b. Mate waarin de cultuur gedeeld is: ID binnen 1 cultuur
→ PH, levenservaring en vele andere subculturen waar je lid van bent bepalen ID
c. Mate waarin er ruimte is voor diversiteit
→ hoe fel kunnen psychologische variabelen variëren —> strikte culturen: meer gedrag dat cultureel
gecodeerd is (bv. Hoe meisjes en jongens met elkaar omgaan) minder vast —> kan tot
opvoedingsonzekerheid leiden
i. Tight vs loose cultures
2. Overgeleverd → bewust en onbewust
→ er wordt bepaald gedrag van jou verwacht binnen een bepaalde context
a. Socialisatieproces
i. Primaire socialisatie
= door directe familie (ouders, grootouders, oudere broers, zussen)
ii. Secundair
= door school, vrienden, werk → levenslang
→ in jongere jaren vooral door school → niet enkel kennis maar ook normen, waarden, met elkaar
omgaan,
iii. Tertiair
= macro niveau → samenleving, sociale media
→ vaker via onbewuste beïnvloeding → blootstelling aan bepaalde gedragingen → laat ons
verwachten dat wij ons ook zo moeten gedragen
b. Acculturatie
= vgl met een tweede taal leren, andere cultuur die je door geografisch (verhuizen) of in verschillende
sociale ruimtes —> kan op elke leeftijd, meer dan 1 cultuur aanleren
Nuance: overdracht is geen kopieermachine, heel veel ruimte voor vernieuwing, aanpassing, wederzijdse
beïnvloeding van individu en cultuur
c. Enculturatie
= cultuuroverdracht in de tijd bv. door contact met andere culturen andere maaltijden ontdekken, …
3. Dynamisch
a. Veranderingen zijn adaptief → cultuur is de aanpassing van de menselijke soort op ecologische, socio-
politieke en biologische factoren
i. bv. Een yourt als huis, een siësta in mediterrane landen (oorspronkelijk door klimaat dan
overgepakt door cultuur), bier en frieten (in onze streken veel aardappelen, graan —>
cultuurproducten)
ii. cultuur verandert wnr de omgeving verandert —> bv overbevolking in steden met hoge densiteit
—> anders omgaan met persoonlijke afstanden (wat is comfortabel – oncomfortabel)
1.2 Wat is cross-culturele psychologie
Definitie handboek
= wetenschappelijke studie van gelijkenissen en verschillen in het menselijk psychologisch functioneren in verschillende
culturele groepen, daarbij onderzoekend hoe ons denken, voelen en doen beïnvloedt wordt door een culturele context
Geschiedenis:
• Völkerpsychologie
o Mensen bestuderen in relatie tot gewoonten en gebruiken van de samenleving
• Wundt
o Geschiedenis van de mens als natuurlijke experimentele condities
o Cultuur als natuurlijke manipulatie in experiment
o 10 boeken over mythen, taal, denken, gewoonten, … in relatie tot de samenleving
• Rivers
o Onderzoek naar waarnemingen bij bewoners van Papua Nieuw-Guinea
▪ Kleur minder gedifferentieerd
▪ Minder gevoelig voor visuele illusies
• Nationale karakters
o Vroege levensjaren van een persoon vnml belangrijk voor de vorming van een persoon
▪ Binnen een samenleving: opvoeding en socio-economische omstandigheden redelijk gelijkaardig
→ kleine kinderen zelfde ervaringen en op zelfde manier leren reageren → ook zelfde PH
o Ideeën van de psychoanalyse, vnl door antropologen -> is achterhaald, te deterministisch, alsof onze PH en
cultuur vast ligt vanaf kindertijd
• Vanaf 1960 – 1970: crosscultureel onderzoek met specifieke wetenschappelijke tijdschriften
Twee benaderingen
2
, • Absolutisme of universalisme
= impliciet de assumptie dat alles van de menselijke psyche (cognitie, motivatie, … denken) gewoon hetzelfde is bij
mensen over verschillende culturen
o Op zoek naar ‘de’ menselijke psychologie in het algemeen
o Cultuurverschillen als ruis —> interesse in basis PH —> ontdaan van alle culturele context en betekenis
o Hardware —> menselijke geest als machine / basisprocessen —> weinig of niets met cultuur te maken
o Voorbeelden:
▪ ishihara test voor kleurenblindheid —> test met lijn herkennen in patroon, ondanks alle verschillen
in cultuur perceptie toch zelfde uitkomsten
▪ Leren van objectpermanentie bij baby’s: verborgen object bestaat nog steeds ook al leg je er een
doek over
▪ Taalontwikkeling —> aspecten die universeel zijn: in alle culturen leren mensen taal maar hoe die
in elkaar zit, hoe gebruikt wel weer veel variatie
o Kritiek: verlies van heel veel variatie
• Relativisme
= Niets is absoluut geldig, ook binnen cultuur anders
o Tegenreactie tegen het reductionisme (beperkte veralgemeenbare psychologische functies)
o Menselijke psychologie enkel vanbinnenuit begrepen, dus vanuit de context → er bestaat geen
contextvrije psychologie
▪ Bv. wnr iemand geen hand wil schudden → religie, smetvrees, woede ???
o Voorbeelden
▪ Numerisch redeneren door tellen op je vingers
o Kritiek
▪ Geen eilandjes —> kunnen perfect intercultureel communiceren, relaties aangaan, er zijn dus
common grounds
▪ Moeite met morele standaarden bv mensenrechten
▪ Niet vergeten dat we over culturen heen ook veel gemeen hebben
• Tussenin → visie van crossculturele psychologie
= we beschouwen dit raadsel als een empirische vraag —> in welke mate zijn bepaalde dingen veralgemeenbaar
over verschillende contexten
1.3 Waarom is culturele psychologie belangrijk?
Kort:
1. Meeste samples van psychologisch onderzoek met WEIRD
2. Leren over andere culturen leert je ook meer over je eigen cultuur
3. Als psycholoog in praktijk ook vaak contact
Empirische basis van onze algemene psychologische kennis — > WEIRD
• Sample van meeste psychologische experimenten zijn
o Western
o Educated
o Industrialized
o Rich
o Democratic societies
• Opletten met veralgemenen → cross-culturele bevindingen suggereren dat WEIRD societies een van de minst
representatieve populaties zijn voor het generaliseren van bevindingen
• Problemen of vragen
o Bestaansreden van de culturele psychologie
▪ In hoeverre zijn bevindingen veralgemeenbaar naar andere culturele groepen / contexten
—> empirische vraag, weten we vaak niet
▪ Hoe wijkt doorsnee participant in psychologisch onderzoek af van de meeste mensen in de
wereld?
• Visuele illusies
→ verschil tss geïndustrialiseerd en niet —> wij neigen om 1 van de lijntjes als korter /
langer te zien doordat de hoekjes perspectief suggereren dat in een bebouwde omgeving
→ stel niet: je leert dit niet aan en je gaat lijntjes als even lang zien
• Oordeelsvorming
→ kan holistisch of analytisch → lang gedacht dat analytisch ‘normaal’ was maar veel
minder bij populatie uit Oost-Azië en in de rest van de niet-westerse wereld
→ holistisch (oost aziatische) bloemetje als geheel zien, groep 1,
3
, → analytisch meer bij ons,
→ ook binnen 1 land verschil → bv. in Turkse populatie
• Amerikanen tov andere westerse contexten
→ wnr je doodsgedachte primed —> roept bij amerikanen defensieve reacties op
→ meer geloof in bovennatuurlijke krachten, patriotische gevoelens, gekant tegen
verandering, vijandig tov out-groups
• Erfelijkheid van IQ
o Gedragsgenetische studies: erfelijkheidscoëfficiënt IQ > 50 % van totale variantie
o Gedeelde (bv. sociale klasse ouderlijk gezin) en unieke omgevingsfactoren (bv.
oudste dochter in gezin) verklaren klein percentage van de variantie
o Gedragsgenetische studies met (geadopteerde) tweelingen beperkt tot
hoogopgeleide ouders
→ geen data van laagopgeleide ouders
→ overschatting van de erfelijkheid
▪ wnr slechte omgeving —> veel meer invloed van omgeving dan door
erfelijke dingen → in het algemeen meer dan de helft van performantie
genetisch bepaald —> is eig een overschatting, bij een optimale milieu
conditie
o Zelfs binnen vlaamse samenleving veel bias —> BA psychologie student
o Waarom nodig?
▪ Afwijkende steekproef van participanten (WEIRD)
▪ Redelijk smalle data basis vr onze psychologische kennis wnr we geen onderzoek doen naar
andere culturele contexten
▪ Nood aan replicatie in versch groepen en contexten
Ander doel: beseffen dat je een eigen culturele bril draagt → tegengaan van etnocentrisme
—> moeilijker te zien dat ons eigen gedrag ook cultureel gekleurd is
• Etnocentrisme = de houding waarbij de eigen omgeving, het eigen volk of de eigen cultuur bewust of
onbewust als maatstaf gebruikt wordt om de rest van de wereld te beoordelen
• Enkel ons eigen referentiekader als ‘normaal’ zien en ander als abnormaal → andere sneller gaan beoordelen
en mogelijk veroordelen
• Bv baby’s buiten slapen leggen in Finland —> zien we eerst niet als cultuur, zien we als objectief maar zijn
toch cultuurverschillen
Opmerking: veel studies die grote groepen mensen vergelijken (‘westerse culturen zus, niet-westerse culturen zo, …)
→ dit zijn gemiddeldes en veralgemeningen → opletten voor generalisatie en essentialisme
• Veel ID binnen culturen
• Veel subgroepen en subculturen die ook belangrijk zijn (SES, gender)
• Cultuur is dynamisch
2. crosscultureel onderzoek: theoretisch kader en kwalitatieve onderzoeksmethoden
Wetenschap = een voortduren ontwikkelend proces bestaande uit afwisseling tss
• Waarneming
• Theorievorming
Methoden = procedures met een vaste en doordachte (= systematisch) manier van waarnemen
• Voor en nadelen → door combinatie opvangen
• Transparantie!
• Cultuurvergelijkende onderzoeksmethoden
Oefening: je wil crossculturele verschillen en gelijkenissen in predictoren van relatietevredenheid ondezoeken
• Kan je je gekende methoden van onderzoek gebruiken voor je crossculturele studie?
• Waarom wel of niet?
o Koppelstudies → niet elke cultuur kan over ieder onderwerp even makkelijk praten (taboe)
o Verschillende culturen kunnen zelfde begrip andere betekenis geven (ook bv het begrip
relatietevredenheid)
o Aandachtspunten indien vergelijken met culturen voor deze basismethoden
4
Deel 1: Gebiedsomschrijving en methodologie
1 Inleiding in de crossculturele psychologie
1.1 Wat is cultuur?
Culturele diversiteit eigen aan de mens
Vanaf ontstaan van de mens wereldwijde migratiestromen
• Migratie geen recent verschijnsel
o Zegt iets over evolutie van de soort, cultuurcontact al zo oud als de mens
• Plastisch brein
o we zijn een lerende soort —> lange tijd van opvoeding, kunnen functioneren, … —> te maken met
cultuuroverdracht —> niet enkel genetisch maar ook cultuur via socialisatie, leren —> dingen doorgeven
van generatie op generatie —> cumulatief meer complex —> evolutionair voordeel qua software (alles wat
we leren van de vorige generatie, levenslang leren)
• Observatie: uitzonderlijk aanpassingsvermogen aan zeer heterogene omstandigheden → grote diversiteit aan
levenswijzen
o Natuurlijke en mensgemaakte omgeving
o Sociale organisatie en levensonderhoud
o Menselijke kennis en kunde
Verklaring = neuroplasticiteit van het brein (‘hardware’), cultuuroverdracht als uniek evolutionair voordeel (‘software’)
Kenmerken van een cultuur
• Veel gebruikte categorieën
o Voeding
o Gewoontes
o Sociale regels
o Subjectieve aspecten
• Moeilijk om bij jezelf cultuur te ontdekken
o Heeft een bepaalde vanzelfsprekendheid waardoor het een beetje verborgen is voor jezelf (bv. Je hoort je
eigen accent ook niet)
Definitie van cultuur
= cultuur is een door een gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën, attitudes, gedragingen,
communicatiemiddelen en de producten ervan die van generatie op generatie worden overgeleverd
Modellen van cultuur:
• Cultuur als container —> ajuin model van cultuur
o Verschillende schillen tot de kern
▪ Buitenste = zichtbare cultuur, gebouwen kleding voeding, eerste wat opvalt
▪ Tweede schil sociale omgangsvormen en regels, meer verschillen, direct / indirect communiceren
(kleine sociale verschillen)
• Bv. Nederlanders veel meer direct in communicatie dan Belgen
▪ Derde is subjectieve domein voor psychologen, gevoelens van mensen, authenticiteit
• Wnr wordt je boos hoe uit je dat
• Andere metafoor = ijsberg met als topje de zichtbare cultuur, onder water meer subjectief, verschillen die je niet
direct opmerkt
• Pyramide —> cultuur gedeeld door de gemeenschap, maar ook intern divers, ook overeenkomsten tussen
verschillende culturen
o PH → specifiek voor individu, aangeboren en aangeleerd
o Cultuur → specifiek voor groep, aangeleerd
o Menselijke natuur → universeel, aangeboren
Belangrijke kenmerken:
1. Gedeeld
a. Groep nodig
→ geen individueel verschijnsel, kan grote of kleine groep zijn (bv. Subculturen)
1
, b. Mate waarin de cultuur gedeeld is: ID binnen 1 cultuur
→ PH, levenservaring en vele andere subculturen waar je lid van bent bepalen ID
c. Mate waarin er ruimte is voor diversiteit
→ hoe fel kunnen psychologische variabelen variëren —> strikte culturen: meer gedrag dat cultureel
gecodeerd is (bv. Hoe meisjes en jongens met elkaar omgaan) minder vast —> kan tot
opvoedingsonzekerheid leiden
i. Tight vs loose cultures
2. Overgeleverd → bewust en onbewust
→ er wordt bepaald gedrag van jou verwacht binnen een bepaalde context
a. Socialisatieproces
i. Primaire socialisatie
= door directe familie (ouders, grootouders, oudere broers, zussen)
ii. Secundair
= door school, vrienden, werk → levenslang
→ in jongere jaren vooral door school → niet enkel kennis maar ook normen, waarden, met elkaar
omgaan,
iii. Tertiair
= macro niveau → samenleving, sociale media
→ vaker via onbewuste beïnvloeding → blootstelling aan bepaalde gedragingen → laat ons
verwachten dat wij ons ook zo moeten gedragen
b. Acculturatie
= vgl met een tweede taal leren, andere cultuur die je door geografisch (verhuizen) of in verschillende
sociale ruimtes —> kan op elke leeftijd, meer dan 1 cultuur aanleren
Nuance: overdracht is geen kopieermachine, heel veel ruimte voor vernieuwing, aanpassing, wederzijdse
beïnvloeding van individu en cultuur
c. Enculturatie
= cultuuroverdracht in de tijd bv. door contact met andere culturen andere maaltijden ontdekken, …
3. Dynamisch
a. Veranderingen zijn adaptief → cultuur is de aanpassing van de menselijke soort op ecologische, socio-
politieke en biologische factoren
i. bv. Een yourt als huis, een siësta in mediterrane landen (oorspronkelijk door klimaat dan
overgepakt door cultuur), bier en frieten (in onze streken veel aardappelen, graan —>
cultuurproducten)
ii. cultuur verandert wnr de omgeving verandert —> bv overbevolking in steden met hoge densiteit
—> anders omgaan met persoonlijke afstanden (wat is comfortabel – oncomfortabel)
1.2 Wat is cross-culturele psychologie
Definitie handboek
= wetenschappelijke studie van gelijkenissen en verschillen in het menselijk psychologisch functioneren in verschillende
culturele groepen, daarbij onderzoekend hoe ons denken, voelen en doen beïnvloedt wordt door een culturele context
Geschiedenis:
• Völkerpsychologie
o Mensen bestuderen in relatie tot gewoonten en gebruiken van de samenleving
• Wundt
o Geschiedenis van de mens als natuurlijke experimentele condities
o Cultuur als natuurlijke manipulatie in experiment
o 10 boeken over mythen, taal, denken, gewoonten, … in relatie tot de samenleving
• Rivers
o Onderzoek naar waarnemingen bij bewoners van Papua Nieuw-Guinea
▪ Kleur minder gedifferentieerd
▪ Minder gevoelig voor visuele illusies
• Nationale karakters
o Vroege levensjaren van een persoon vnml belangrijk voor de vorming van een persoon
▪ Binnen een samenleving: opvoeding en socio-economische omstandigheden redelijk gelijkaardig
→ kleine kinderen zelfde ervaringen en op zelfde manier leren reageren → ook zelfde PH
o Ideeën van de psychoanalyse, vnl door antropologen -> is achterhaald, te deterministisch, alsof onze PH en
cultuur vast ligt vanaf kindertijd
• Vanaf 1960 – 1970: crosscultureel onderzoek met specifieke wetenschappelijke tijdschriften
Twee benaderingen
2
, • Absolutisme of universalisme
= impliciet de assumptie dat alles van de menselijke psyche (cognitie, motivatie, … denken) gewoon hetzelfde is bij
mensen over verschillende culturen
o Op zoek naar ‘de’ menselijke psychologie in het algemeen
o Cultuurverschillen als ruis —> interesse in basis PH —> ontdaan van alle culturele context en betekenis
o Hardware —> menselijke geest als machine / basisprocessen —> weinig of niets met cultuur te maken
o Voorbeelden:
▪ ishihara test voor kleurenblindheid —> test met lijn herkennen in patroon, ondanks alle verschillen
in cultuur perceptie toch zelfde uitkomsten
▪ Leren van objectpermanentie bij baby’s: verborgen object bestaat nog steeds ook al leg je er een
doek over
▪ Taalontwikkeling —> aspecten die universeel zijn: in alle culturen leren mensen taal maar hoe die
in elkaar zit, hoe gebruikt wel weer veel variatie
o Kritiek: verlies van heel veel variatie
• Relativisme
= Niets is absoluut geldig, ook binnen cultuur anders
o Tegenreactie tegen het reductionisme (beperkte veralgemeenbare psychologische functies)
o Menselijke psychologie enkel vanbinnenuit begrepen, dus vanuit de context → er bestaat geen
contextvrije psychologie
▪ Bv. wnr iemand geen hand wil schudden → religie, smetvrees, woede ???
o Voorbeelden
▪ Numerisch redeneren door tellen op je vingers
o Kritiek
▪ Geen eilandjes —> kunnen perfect intercultureel communiceren, relaties aangaan, er zijn dus
common grounds
▪ Moeite met morele standaarden bv mensenrechten
▪ Niet vergeten dat we over culturen heen ook veel gemeen hebben
• Tussenin → visie van crossculturele psychologie
= we beschouwen dit raadsel als een empirische vraag —> in welke mate zijn bepaalde dingen veralgemeenbaar
over verschillende contexten
1.3 Waarom is culturele psychologie belangrijk?
Kort:
1. Meeste samples van psychologisch onderzoek met WEIRD
2. Leren over andere culturen leert je ook meer over je eigen cultuur
3. Als psycholoog in praktijk ook vaak contact
Empirische basis van onze algemene psychologische kennis — > WEIRD
• Sample van meeste psychologische experimenten zijn
o Western
o Educated
o Industrialized
o Rich
o Democratic societies
• Opletten met veralgemenen → cross-culturele bevindingen suggereren dat WEIRD societies een van de minst
representatieve populaties zijn voor het generaliseren van bevindingen
• Problemen of vragen
o Bestaansreden van de culturele psychologie
▪ In hoeverre zijn bevindingen veralgemeenbaar naar andere culturele groepen / contexten
—> empirische vraag, weten we vaak niet
▪ Hoe wijkt doorsnee participant in psychologisch onderzoek af van de meeste mensen in de
wereld?
• Visuele illusies
→ verschil tss geïndustrialiseerd en niet —> wij neigen om 1 van de lijntjes als korter /
langer te zien doordat de hoekjes perspectief suggereren dat in een bebouwde omgeving
→ stel niet: je leert dit niet aan en je gaat lijntjes als even lang zien
• Oordeelsvorming
→ kan holistisch of analytisch → lang gedacht dat analytisch ‘normaal’ was maar veel
minder bij populatie uit Oost-Azië en in de rest van de niet-westerse wereld
→ holistisch (oost aziatische) bloemetje als geheel zien, groep 1,
3
, → analytisch meer bij ons,
→ ook binnen 1 land verschil → bv. in Turkse populatie
• Amerikanen tov andere westerse contexten
→ wnr je doodsgedachte primed —> roept bij amerikanen defensieve reacties op
→ meer geloof in bovennatuurlijke krachten, patriotische gevoelens, gekant tegen
verandering, vijandig tov out-groups
• Erfelijkheid van IQ
o Gedragsgenetische studies: erfelijkheidscoëfficiënt IQ > 50 % van totale variantie
o Gedeelde (bv. sociale klasse ouderlijk gezin) en unieke omgevingsfactoren (bv.
oudste dochter in gezin) verklaren klein percentage van de variantie
o Gedragsgenetische studies met (geadopteerde) tweelingen beperkt tot
hoogopgeleide ouders
→ geen data van laagopgeleide ouders
→ overschatting van de erfelijkheid
▪ wnr slechte omgeving —> veel meer invloed van omgeving dan door
erfelijke dingen → in het algemeen meer dan de helft van performantie
genetisch bepaald —> is eig een overschatting, bij een optimale milieu
conditie
o Zelfs binnen vlaamse samenleving veel bias —> BA psychologie student
o Waarom nodig?
▪ Afwijkende steekproef van participanten (WEIRD)
▪ Redelijk smalle data basis vr onze psychologische kennis wnr we geen onderzoek doen naar
andere culturele contexten
▪ Nood aan replicatie in versch groepen en contexten
Ander doel: beseffen dat je een eigen culturele bril draagt → tegengaan van etnocentrisme
—> moeilijker te zien dat ons eigen gedrag ook cultureel gekleurd is
• Etnocentrisme = de houding waarbij de eigen omgeving, het eigen volk of de eigen cultuur bewust of
onbewust als maatstaf gebruikt wordt om de rest van de wereld te beoordelen
• Enkel ons eigen referentiekader als ‘normaal’ zien en ander als abnormaal → andere sneller gaan beoordelen
en mogelijk veroordelen
• Bv baby’s buiten slapen leggen in Finland —> zien we eerst niet als cultuur, zien we als objectief maar zijn
toch cultuurverschillen
Opmerking: veel studies die grote groepen mensen vergelijken (‘westerse culturen zus, niet-westerse culturen zo, …)
→ dit zijn gemiddeldes en veralgemeningen → opletten voor generalisatie en essentialisme
• Veel ID binnen culturen
• Veel subgroepen en subculturen die ook belangrijk zijn (SES, gender)
• Cultuur is dynamisch
2. crosscultureel onderzoek: theoretisch kader en kwalitatieve onderzoeksmethoden
Wetenschap = een voortduren ontwikkelend proces bestaande uit afwisseling tss
• Waarneming
• Theorievorming
Methoden = procedures met een vaste en doordachte (= systematisch) manier van waarnemen
• Voor en nadelen → door combinatie opvangen
• Transparantie!
• Cultuurvergelijkende onderzoeksmethoden
Oefening: je wil crossculturele verschillen en gelijkenissen in predictoren van relatietevredenheid ondezoeken
• Kan je je gekende methoden van onderzoek gebruiken voor je crossculturele studie?
• Waarom wel of niet?
o Koppelstudies → niet elke cultuur kan over ieder onderwerp even makkelijk praten (taboe)
o Verschillende culturen kunnen zelfde begrip andere betekenis geven (ook bv het begrip
relatietevredenheid)
o Aandachtspunten indien vergelijken met culturen voor deze basismethoden
4
