H3
3.1 Exploitatie van het Amazonegebied en Bolivia
Het belang van het Amazongebied
Het Amazonegebied is het grootste regenwoud op aarde. Het is van mondiaal belang voor de
opname van CO2 en de productie van zuurstof. Daarnaast heeft het een enorme biodiversiteit en
leven er vier- tot vijfhonderd inheemse stammen.
Veeteelt
De exploitatie van het Amazonegebied gebeurt onder andere door grootschalige veeteelt. Veeteelt is
de grootste oorzaak van ontbossing van het Amazongebied. Voor het aanleggen van weides wordt
regenwoud gekapt of platgebrand. Het geschikt maken van grond voor de landbouw noemen we
ontginning.
Plantages en akkerbouw
In het Amazonegebied en Bolivia komt veel plantagelandbouw voor: landbouw op grote bedrijven
waar met moderne landbouwmethoden in monoculturen plantagegewassen worden geproduceerd
voor de wereldmarkt. Sojaplantages creëren banen en welvaart op het platteland, maar leiden ook
tot ontbossing en bodem- en watervervuiling door grootschalig gebruik van kunstmest en pesticiden.
In Bolivia breid de productie van cocabladeren uit en moet daar ook het regenwoud plaats maken.
Hout
Tropisch hout is populair omdat het harder is dan de meeste soorten in westerse landen en het is
goedkoper. Een deel van de houtkap in het Amazonegebied en Bolivia gebeurt legaal, maar de
schatting is dat 60% tot 80% illegaal plaatsvindt.
Waterkrachtcentrales
De gigantische hoeveelheden water in het Amazonegebied maken gebieden beschikbaar voor
waterkrachtcentrales. Ze zijn economisch belangrijk, maar ze zorgen ook voor ontbossing. Ook neemt
de biodiversiteit af.
Mijnbouw
In het Amazongebied zitten veel delfstoffen. Die leveren veel geld op, maar zorgt ook voor
ontbossing. Ook in Bolivia zitten veel delfstoffen. Die leveren ook veel geld op, maar zorgen ook voor
ontbossing.
Infrastructuur
Voor de exploitatie van het Amazongebied worden veel wegen aangelegd. Deze hebben vooral
negatieve gevolgen. Kleine boeren komen makkelijker het gebied in waardoor er meer ontbossing en
vervuiling komt.
Beperking van de negatieve gevolgen
De Zuid-Amerikaanse landen maken wetten ter bescherming van het regenwoud en roepen
overheidsorganen in het leven die toezien op de naleving ervan. Westerse overheden, de EU en de
VN ontplooien of steunen initiatieven om ontbossing tegen te gaan. Er zijn ook organisaties die
opkomen voor de rechten van de inheemse bevolking. Ze willen dat de oorspronkelijke
bevolkingsgroepen recht krijgen op het land waar ze wonen en streven naar erkenning van de
landrechten op de inheemse bevolking.
, 3.3 Natuurlijke gevaren
Overstromingen
Vrijwel alle Zuid-Amerikaanse landen hebben te maken met overstromingen en modderstromen. Ze
worden veroorzaakt door zware en langdurige regenval waardoor de bodem en rivieren het water
onvoldoende kunnen afvoeren. Op berghellingen kunnen met water verzadigde puinmassa’s naar
beneden glijden, zodat er een aardverschuiving ontstaat. Op plekken waar de bevolkingsdichtheid
hoog is de kans op overstromingen groter.
Orkanen
Een orkaan is een tropische stom waarvan de wind snelheden de orkaandrempel, windkracht 12
overschrijden. Orkanen kunnen zorgen voor een stormvloed: een sterke verhoging van de
waterstand langs de kust veroorzaakt door wind die het water opstuwt.
Aardbevingen, vulkaanuitbarstingen en tsunami’s
Aardbevingen hebben vaak een tsunami als gevolg. Vulkaanuitbarstingen kunnen gepaard gaan met
een lahar: een snel bewegende modderstroom op een vulkaanhelling.
Maatregelen tegen natuurlijke gevaren
Er zijn twee typen maatregelen: maatregelen die erop gericht zijn natuurrampen te voorkomen of de
gevolgen te verminderen (preventieve maatregelen), die noemen we hazardmanagement. Er zijn
ook maatregelen die van kracht worden op het moment dat er een natuurramp plaatsvind (curatieve
maatregelen)
Preventieve maatregelen
Landen kunnen verschillende soorten preventieve maatregelen treffen. Op de eerste plaats kunnen
ze in kaart brengen welke gebieden risico lopen op een natuurramp. Ten tweede kunnen ze risico’s
verkleinen:
1. Door te letten op signalen die een ramp aankondigen
2. Te voorkomen dat er in risicovolle gebieden gebouwd wordt
3. Door bestaande gebouwen en infrastructuur te beschermen
4. Door afvoer van water te verbeteren
Ten derde kunnen ze monitorings- en waarschuwingssystemen opzetten. Ten slotte is het belangrijk
dat er evacuatieoefeningen plaatsvinden, dat hulpdiensten genoeg capaciteit hebben en dat er
voldoende materialen zijn voor noodhulp.
Curatieve maatregelen
Als er een natuurramp plaatsvindt, moet er noodhulp op gang komen. Het is belangrijk dat
hulpdiensten goed op elkaar afgestemd zijn en dat er tussen overheden, hulpverleners en
hulporganisaties goede communicatie is. Als er een besmettelijke ziekte uitbreekt moeten patiënten
worden geïsoleerd en de rest van de bevolking moet worden ingeënt.
Verschillen in hazardmanagement
Natuurlijke gevaren doen zich vaak voor met lange en wisselende tussenpozen. Dat bepaalt mede de
risicoperceptie: de inschatting door bewoners van een gebied met een natuurlijk gevaar van de kans
op schade en slachtoffers. Colombia en Ecuador zijn de meest kwetsbare landen, Chili heeft
voortdurend te maken met aardbevingen en vulkanen, Argentinië en Brazilië ontwikkelen zich snel.
In Peru, Paraguay en Bolivia is het hazardmanagement onvoldoende.
3.1 Exploitatie van het Amazonegebied en Bolivia
Het belang van het Amazongebied
Het Amazonegebied is het grootste regenwoud op aarde. Het is van mondiaal belang voor de
opname van CO2 en de productie van zuurstof. Daarnaast heeft het een enorme biodiversiteit en
leven er vier- tot vijfhonderd inheemse stammen.
Veeteelt
De exploitatie van het Amazonegebied gebeurt onder andere door grootschalige veeteelt. Veeteelt is
de grootste oorzaak van ontbossing van het Amazongebied. Voor het aanleggen van weides wordt
regenwoud gekapt of platgebrand. Het geschikt maken van grond voor de landbouw noemen we
ontginning.
Plantages en akkerbouw
In het Amazonegebied en Bolivia komt veel plantagelandbouw voor: landbouw op grote bedrijven
waar met moderne landbouwmethoden in monoculturen plantagegewassen worden geproduceerd
voor de wereldmarkt. Sojaplantages creëren banen en welvaart op het platteland, maar leiden ook
tot ontbossing en bodem- en watervervuiling door grootschalig gebruik van kunstmest en pesticiden.
In Bolivia breid de productie van cocabladeren uit en moet daar ook het regenwoud plaats maken.
Hout
Tropisch hout is populair omdat het harder is dan de meeste soorten in westerse landen en het is
goedkoper. Een deel van de houtkap in het Amazonegebied en Bolivia gebeurt legaal, maar de
schatting is dat 60% tot 80% illegaal plaatsvindt.
Waterkrachtcentrales
De gigantische hoeveelheden water in het Amazonegebied maken gebieden beschikbaar voor
waterkrachtcentrales. Ze zijn economisch belangrijk, maar ze zorgen ook voor ontbossing. Ook neemt
de biodiversiteit af.
Mijnbouw
In het Amazongebied zitten veel delfstoffen. Die leveren veel geld op, maar zorgt ook voor
ontbossing. Ook in Bolivia zitten veel delfstoffen. Die leveren ook veel geld op, maar zorgen ook voor
ontbossing.
Infrastructuur
Voor de exploitatie van het Amazongebied worden veel wegen aangelegd. Deze hebben vooral
negatieve gevolgen. Kleine boeren komen makkelijker het gebied in waardoor er meer ontbossing en
vervuiling komt.
Beperking van de negatieve gevolgen
De Zuid-Amerikaanse landen maken wetten ter bescherming van het regenwoud en roepen
overheidsorganen in het leven die toezien op de naleving ervan. Westerse overheden, de EU en de
VN ontplooien of steunen initiatieven om ontbossing tegen te gaan. Er zijn ook organisaties die
opkomen voor de rechten van de inheemse bevolking. Ze willen dat de oorspronkelijke
bevolkingsgroepen recht krijgen op het land waar ze wonen en streven naar erkenning van de
landrechten op de inheemse bevolking.
, 3.3 Natuurlijke gevaren
Overstromingen
Vrijwel alle Zuid-Amerikaanse landen hebben te maken met overstromingen en modderstromen. Ze
worden veroorzaakt door zware en langdurige regenval waardoor de bodem en rivieren het water
onvoldoende kunnen afvoeren. Op berghellingen kunnen met water verzadigde puinmassa’s naar
beneden glijden, zodat er een aardverschuiving ontstaat. Op plekken waar de bevolkingsdichtheid
hoog is de kans op overstromingen groter.
Orkanen
Een orkaan is een tropische stom waarvan de wind snelheden de orkaandrempel, windkracht 12
overschrijden. Orkanen kunnen zorgen voor een stormvloed: een sterke verhoging van de
waterstand langs de kust veroorzaakt door wind die het water opstuwt.
Aardbevingen, vulkaanuitbarstingen en tsunami’s
Aardbevingen hebben vaak een tsunami als gevolg. Vulkaanuitbarstingen kunnen gepaard gaan met
een lahar: een snel bewegende modderstroom op een vulkaanhelling.
Maatregelen tegen natuurlijke gevaren
Er zijn twee typen maatregelen: maatregelen die erop gericht zijn natuurrampen te voorkomen of de
gevolgen te verminderen (preventieve maatregelen), die noemen we hazardmanagement. Er zijn
ook maatregelen die van kracht worden op het moment dat er een natuurramp plaatsvind (curatieve
maatregelen)
Preventieve maatregelen
Landen kunnen verschillende soorten preventieve maatregelen treffen. Op de eerste plaats kunnen
ze in kaart brengen welke gebieden risico lopen op een natuurramp. Ten tweede kunnen ze risico’s
verkleinen:
1. Door te letten op signalen die een ramp aankondigen
2. Te voorkomen dat er in risicovolle gebieden gebouwd wordt
3. Door bestaande gebouwen en infrastructuur te beschermen
4. Door afvoer van water te verbeteren
Ten derde kunnen ze monitorings- en waarschuwingssystemen opzetten. Ten slotte is het belangrijk
dat er evacuatieoefeningen plaatsvinden, dat hulpdiensten genoeg capaciteit hebben en dat er
voldoende materialen zijn voor noodhulp.
Curatieve maatregelen
Als er een natuurramp plaatsvindt, moet er noodhulp op gang komen. Het is belangrijk dat
hulpdiensten goed op elkaar afgestemd zijn en dat er tussen overheden, hulpverleners en
hulporganisaties goede communicatie is. Als er een besmettelijke ziekte uitbreekt moeten patiënten
worden geïsoleerd en de rest van de bevolking moet worden ingeënt.
Verschillen in hazardmanagement
Natuurlijke gevaren doen zich vaak voor met lange en wisselende tussenpozen. Dat bepaalt mede de
risicoperceptie: de inschatting door bewoners van een gebied met een natuurlijk gevaar van de kans
op schade en slachtoffers. Colombia en Ecuador zijn de meest kwetsbare landen, Chili heeft
voortdurend te maken met aardbevingen en vulkanen, Argentinië en Brazilië ontwikkelen zich snel.
In Peru, Paraguay en Bolivia is het hazardmanagement onvoldoende.
