1. In dialoog met kinderen met hun diverse behoeften
1.1. Wat is een dialoog?
Een dialoog is geen discussie, debat of eenrichtingsgesprek … Het is een onderzoekgesprek aan de hand van
vragen en antwoorden. In een discussie probeer je de ander te overtuigen van je eigen mening, terwijl in een
dialoog een gezamenlijk nadenken primeert. Het gaat erover om ideeën, ervaringen uit te wisselen in een
gesprek, met erkenning van de verschillen en het recht om te zijn wie je wilt zijn (cf. autonomie). Door in
dialoog te treden, daag je jouw leerlingen en jezelf uit om zowel je eigen standpunten als die van anderen te
onderzoeken.
1.2. In dialoog treden om de basisbehoeften te stimuleren
Elk kind heeft andere basisbehoeften, we moeten onze communicatie hierop afstemmen. Een optimale
ontwikkeling van binnenuit kan slechts plaatsvinden als aan de 3 basisbehoeften wordt voldaan.
- Verbondenheid : ik hoor erbij
- Competentie : ik kan het
- Autonomie : ik wil het zelf
1.3. De relatie tussen een dialoog, de basisbehoeften en motivatie
2 soorten motivatie :
➔ Intrinsieke motivatie = je doet een activiteit om de inhoud van de activiteit zelf. In dit geval vormen
persoonlijke interesses de drijfveer voor het stellen van het gedrag
➔ Extrinsieke motivatie = je voert een activiteit uit om een uitkomst te bereiken die buiten de activiteit
zelf ligt, bv belonen en straffen
1
In dialoog met kinderen
,2. Fundamenten voor een positieve dialoog en relatie : de basishoudingen
waarderen en vertrouwen
2.1. Belang van een positieve relatie
De basis van een positieve relatie is een goede dialoog.
5 essentiële elementen van een goede dialoog (Rogers en Gordon) :
1. Gelijkwaardigheid en veiligheid
2. Authenticiteit
3. Acceptatie
4. Empathie
5. Ontvankelijkheid
Een positieve relatie opbouwen is noodzakelijk! Het vraagt tijd, geduld en vertrouwen.
Effecten van een positieve relatie op een kind:
• Zich veilig voelen (noodzakelijke basis om verkennend en onderzoekend gedrag te stellen, en zo te
leren en ontwikkelen)
• Problemen durven tonen en hulp durven aanvaarden
• Beter kunnen relativeren en plaatsen dat een leerkracht een probleem van een leerling niet goed
aanpakt
• Loyaliteit tonen en positieve relatie willen behouden => reflecteert zich in gedrag
• Minder de acceptatiegrens van een leerkracht blijven aftasten
De relatie tussen leerkracht en leerling bestaat uit verschillende componenten :
➔ Interactie, dialoog
➢ Wisselwerking , leerkracht-leerling , actie-reactie , nieuwsgierigheid
➔ Externe invloeden
➢ Schoolcultuur , ruimte , maatschappij
➔ Individuele kenmerken (beginsituatie)
➢ Jongen/meisje , leeftijd , hobby’s , overtuigingen, gevoelens
Een positieve relaties tussen leerkrachten leerlingen zijn van groot belang voor een gezonde ontwikkeling van
de leerlingen.
2.2. De plaats van dialoog binnen een positieve relatie
Een goede dialoog speelt een belangrijke rol in het ontwikkelen van een positieve relatie. De mogelijkheid tot
communicatie en begrip ontstaat wanneer men oog heeft voor de persoon, het kind. Het onvoorwaardelijk
accepteren van een kind en het vertrouwen bieden, is essentieel om een positieve dialoog en relatie op te
bouwen.
2
In dialoog met kinderen
, 2.3. Waarderen en vertrouwen als fundamenten voor een positieve relatie en dialoog
• Waarderen : dit betekent letterlijk ‘op waarde schatten’. Dit gaat niet enkel over het
onvoorwaardelijk accepteren van het kind als persoon (los van het gedrag), maar ook over het tonen
van werkelijke belangstelling in wie het kind is, een positieve communicatiewijze hanteren en het
hanteren van constructieve feedback om de behoefte aan competentie te ondersteunen.
• Vertrouwen : in het kind geloven en het kind dit ook laten ervaren. Dit kan je doen door een veilige
omgeving te creëren, jezelf te tonen zoals je bent (= authenticiteit), en empathie te tonen.
In een positieve relatie weten alle partijen, dat ze gewaardeerd worden door elkaar en is er ruimte om eigen
creativiteit, authenticiteit te ontwikkelen. Leerlingen moeten kunnen voelen dat ze gezien worden, en dat ze
met al hun talenten en beperkingen ertoe doen. In een positieve relatie vormt ook vertrouwen een
fundament. Wanneer er een vertrouwensband is tussen een leerling en leraar en tussen leerlingen onderling,
dan heeft dit een positief effect op de sfeer. Leren wordt ‘cool, de moeite waard en groeit vanuit
betrokkenheid van alle partijen.
3. Waardering en vertrouwen tonen in onze dialoog met kinderen
Het is nodig om een veilig klimaat te scheppen waarin zowel het kind als de volwassene zich vrij voelen om
de dialoog aan te gaan.
3.1. Opvoedingsstijlen en hun invloed op de dialoog met kinderen
Leidend
Streng
Corrigerend Helpend, vriendelijk
Ontevreden Begrijpend
Onzeker Ruimte geven/ latend
Opvoeding vindt plaats in interactie tussen opvoeder en het kind.
Een opvoedingsstijl slaat op de algemene houding van de opvoeder ten aanzien van de leerlingen. De stijl van
een leerkracht is heel bepalend voor het leerproces en de motivatie van de leerlingen.
3
In dialoog met kinderen
1.1. Wat is een dialoog?
Een dialoog is geen discussie, debat of eenrichtingsgesprek … Het is een onderzoekgesprek aan de hand van
vragen en antwoorden. In een discussie probeer je de ander te overtuigen van je eigen mening, terwijl in een
dialoog een gezamenlijk nadenken primeert. Het gaat erover om ideeën, ervaringen uit te wisselen in een
gesprek, met erkenning van de verschillen en het recht om te zijn wie je wilt zijn (cf. autonomie). Door in
dialoog te treden, daag je jouw leerlingen en jezelf uit om zowel je eigen standpunten als die van anderen te
onderzoeken.
1.2. In dialoog treden om de basisbehoeften te stimuleren
Elk kind heeft andere basisbehoeften, we moeten onze communicatie hierop afstemmen. Een optimale
ontwikkeling van binnenuit kan slechts plaatsvinden als aan de 3 basisbehoeften wordt voldaan.
- Verbondenheid : ik hoor erbij
- Competentie : ik kan het
- Autonomie : ik wil het zelf
1.3. De relatie tussen een dialoog, de basisbehoeften en motivatie
2 soorten motivatie :
➔ Intrinsieke motivatie = je doet een activiteit om de inhoud van de activiteit zelf. In dit geval vormen
persoonlijke interesses de drijfveer voor het stellen van het gedrag
➔ Extrinsieke motivatie = je voert een activiteit uit om een uitkomst te bereiken die buiten de activiteit
zelf ligt, bv belonen en straffen
1
In dialoog met kinderen
,2. Fundamenten voor een positieve dialoog en relatie : de basishoudingen
waarderen en vertrouwen
2.1. Belang van een positieve relatie
De basis van een positieve relatie is een goede dialoog.
5 essentiële elementen van een goede dialoog (Rogers en Gordon) :
1. Gelijkwaardigheid en veiligheid
2. Authenticiteit
3. Acceptatie
4. Empathie
5. Ontvankelijkheid
Een positieve relatie opbouwen is noodzakelijk! Het vraagt tijd, geduld en vertrouwen.
Effecten van een positieve relatie op een kind:
• Zich veilig voelen (noodzakelijke basis om verkennend en onderzoekend gedrag te stellen, en zo te
leren en ontwikkelen)
• Problemen durven tonen en hulp durven aanvaarden
• Beter kunnen relativeren en plaatsen dat een leerkracht een probleem van een leerling niet goed
aanpakt
• Loyaliteit tonen en positieve relatie willen behouden => reflecteert zich in gedrag
• Minder de acceptatiegrens van een leerkracht blijven aftasten
De relatie tussen leerkracht en leerling bestaat uit verschillende componenten :
➔ Interactie, dialoog
➢ Wisselwerking , leerkracht-leerling , actie-reactie , nieuwsgierigheid
➔ Externe invloeden
➢ Schoolcultuur , ruimte , maatschappij
➔ Individuele kenmerken (beginsituatie)
➢ Jongen/meisje , leeftijd , hobby’s , overtuigingen, gevoelens
Een positieve relaties tussen leerkrachten leerlingen zijn van groot belang voor een gezonde ontwikkeling van
de leerlingen.
2.2. De plaats van dialoog binnen een positieve relatie
Een goede dialoog speelt een belangrijke rol in het ontwikkelen van een positieve relatie. De mogelijkheid tot
communicatie en begrip ontstaat wanneer men oog heeft voor de persoon, het kind. Het onvoorwaardelijk
accepteren van een kind en het vertrouwen bieden, is essentieel om een positieve dialoog en relatie op te
bouwen.
2
In dialoog met kinderen
, 2.3. Waarderen en vertrouwen als fundamenten voor een positieve relatie en dialoog
• Waarderen : dit betekent letterlijk ‘op waarde schatten’. Dit gaat niet enkel over het
onvoorwaardelijk accepteren van het kind als persoon (los van het gedrag), maar ook over het tonen
van werkelijke belangstelling in wie het kind is, een positieve communicatiewijze hanteren en het
hanteren van constructieve feedback om de behoefte aan competentie te ondersteunen.
• Vertrouwen : in het kind geloven en het kind dit ook laten ervaren. Dit kan je doen door een veilige
omgeving te creëren, jezelf te tonen zoals je bent (= authenticiteit), en empathie te tonen.
In een positieve relatie weten alle partijen, dat ze gewaardeerd worden door elkaar en is er ruimte om eigen
creativiteit, authenticiteit te ontwikkelen. Leerlingen moeten kunnen voelen dat ze gezien worden, en dat ze
met al hun talenten en beperkingen ertoe doen. In een positieve relatie vormt ook vertrouwen een
fundament. Wanneer er een vertrouwensband is tussen een leerling en leraar en tussen leerlingen onderling,
dan heeft dit een positief effect op de sfeer. Leren wordt ‘cool, de moeite waard en groeit vanuit
betrokkenheid van alle partijen.
3. Waardering en vertrouwen tonen in onze dialoog met kinderen
Het is nodig om een veilig klimaat te scheppen waarin zowel het kind als de volwassene zich vrij voelen om
de dialoog aan te gaan.
3.1. Opvoedingsstijlen en hun invloed op de dialoog met kinderen
Leidend
Streng
Corrigerend Helpend, vriendelijk
Ontevreden Begrijpend
Onzeker Ruimte geven/ latend
Opvoeding vindt plaats in interactie tussen opvoeder en het kind.
Een opvoedingsstijl slaat op de algemene houding van de opvoeder ten aanzien van de leerlingen. De stijl van
een leerkracht is heel bepalend voor het leerproces en de motivatie van de leerlingen.
3
In dialoog met kinderen
