Samenvatting Bespiegeling - Kunsten in samenhang tekstboek, hoofdstuk 8 Cultuur van het moderne, ISBN: 9789492000286 kunst algemeen

Hoofdstuk 8 cultuur van het moderne
8.1 expressie
Omstandigheden 1900-1945
 WOI (loopgraven, trauma’s)
 Economische crisis
 Opkomst Fascisme
 WOII
 Internationalisering

Kenmerken expressionisme:
• Directe en rechtstreekse uitdrukking geven aan emoties en
gevoelens
• Afstand nemen van bestaande (gecultiveerde) regels en
voorschriften die gelden in (westerse) kunst
• Belangstelling voor het ‘ongecultiveerde’ of primitieve
• Toepassen van heftige contrasten
• Kunstenaars willen niet alleen uit drukken wat er aan de buitenkant is te zien, maar juist ook
wat er zich innerlijk afspeelt
• individu

kenmerken expressionistische muziek
 Melodie: geen vloeiende melodie met veel contrasten tussen hoog en laag (Soms meer
gesproken dan gezongen)
 Samenklank: gebruik van atonale muziek
 Ritme: veel wisseling in maat (en tempo) afhankelijk van de stemming die muzikaal wordt
vertaald
 Klankkleur: veelvuldige wisseling in gebruik van instrumenten en combinaties van
instrumenten afhankelijk van de stemming die muzikaal wordt vertaal
 Dynamiek: Grote en veelvuldige contrasten tussen hard en zacht

Expressieve kunstwerken:
 Erwartung (Arnold Schönberg):
 nachtmerrie-achtig zangstuk
 dramatische zoektocht naar geliefde
 uitvergroting emoties
 muziek versterkt verschillende stemmingen
 hexentanz (Mary Wigman)
 ausdrucktanz



Kenmerken Ausdrucktanz:
• Rechtstreekse uitdrukking van emotie en gevoel in de dans
• Geen sierlijke maar heftige of hoekige dansbewegingen

, • Zwaartekracht (vallen, zitten, stampen op de grond) speelt een rol en wordt niet meer
‘ontkent’ zoals in het klassieke ballet
• Muziek speelt een ondergeschikte rol

Belangstelling voor niet-westerse kunst:
- intuïtie en rechtstreekse uitdrukking van gevoel neemt rol van verstand over
- niet-westerse kunst wordt gezien als primitief, eerlijk en expressief (ongecultiveerd)

Reveu Nègre (niet-westerse kunst)
• Rolf de Mare haalt revue Negre uit NY naar Parijs
• Groot succes dankzij optredens Josephine Baker
• Speelt in op beeldvorming donkere mensen
• Oerdriften en seksuele instincten
• Affiche en clip bevestigen alle vooroordelen
• Gezichtskenmerken: dikke rode lippen, rollende ogen
• Bewegingen: snel en ongecontroleerd (niet ontleend aan westerse
danstraditie/primitief)
• Kleding: is haveloos (shabby) en uitdagend
• Gezichtsuitdrukking: dommig en kinderlijk

kenmerken jazz:
• Energieke (dans)muziek
• Vrije rol voor de muzikanten bijvoorbeeld door toestaan van improvisatie
• Wisselende solo’s
• Blaasinstrumenten (trompet, klarinet) spelen in de jazz een prominentere rol dan in andere
muziekstijlen

Jazz soorten:
 New Orleans-jazz/dixieland
 (Overwegend) gespeeld door blanken
 Ritmesectie bestaat onder meer uit banjo en tuba
 Collectieve improvisaties
 Chicago-stijl
 (Overwegend) Afro-Amerikaanse bezetting
 In de ritmesectie spelen de gitaar en contrabas een rol
 Solo-improvisaties (waarvan de scat onderdeel is als invulling van een improvisaties
van de zanger)
 Swing
 Gespeeld door grote orkesten
 Dansbare muziek (stuwend ritme door achtste noten die afwisselend lang en kort
gespeeld worden)
 Instrumenten verdeeld in groepen (bijvoorbeeld blazerssectie, ritmesectie)
 Orkestleider speelt en dirigeert