Samenvatting Klinisch redeneren LP5 colleges en werkgroepen. Met oefenvragen

WEEK 1
LP5-KT1-C-Stadia van palliatieve zorg
Online les – 1 september 2020
Leerdoelen:
 In eigen woorden vertellen wat palliatieve zorg inhoudt;
 De stadia van palliatieve zorg uitleggen;
 Voorbeelden geven van ziektegerichte en symptoomgerichte palliatie.


Bij palliatieve zorg staat kwaliteit van leven centraal. Ook gaat het hier om stabilisering.
Tijdens ziekteproces:
 Voor- en nadelen worden tegen elkaar afgewogen.
 Zorg op maat  protocollen
 In toenemende mate ADL afhankelijk worden.  Zelfstandige ADL
 Zo prettig mogelijk overlijden  sociale leven weer oppakken

Curatieve zorg Palliatieve zorg
 Doel: genezen  Behoud/verbetering kwaliteit van leven
 Behandelen  Behandeling van ziekte indien mogelijk en
 Maximaal reanimeerbeleid alleen na afweging voor- en nadelen
 Protocollaire zorg  Overeengekomen reanimeerbeleid
 ADL tijdelijk afhankelijk  Zorg op maat
 Uiteindelijk: integratie in persoonlijke en  Wisselende
sociale leven  Uiteindelijk: gericht op kwaliteit sterven

Fases:
Curatieve fase – behandeling gericht op genezing
Palliatieve fase - behandeling gericht op kwaliteit van leven
Terminale fase – behandeling gericht op kwaliteit van sterven – laatste drie maanden van het leven
Stervensfase – 72 uur voor het overlijden.


psychisch

Lichamelijke Psychische
dimensie dimensie
palliatieve
fase
spiritueel
Existentiële Sociale
dimensie dimensie
sociaal lichamelijk




1

,Lichamelijk – opzoek naar interventies om klachten te verminderen
Psychisch – angst wat gevolg kan hebben op sociale dimensie
Sociaal – door angst minder contacten
Existentiële dimensie – veel nadenken over het leven en de dood.

De ene dimensie is niet belangrijker dan de andere!




Thema’s palliatieve zorg volgens de WHO:
1. Kwaliteit van leven
 Lichamelijk, sociaal en psychisch
2. Symptoommanagement
 Specifieke symptomen, bijvoorbeeld pijn of overgeven.
3. Multidimensionale benadering
 Alle dimensies, niet alleen lichamelijk
 Ook naar spirituele problemen kijken
4. Zorg voor cliënten en naasten
 Rouwproces
 Schuldgevoelens
5. Anticiperen en proactieve zorgplanning
 Beslissingen nemen
 Voorbeeld hartfalen, wel of niet opgenomen?
6. Autonomie
 Zelf beslissen over behandeling
 Grenzen

Shared decision making
 Ervaringen, wensen, voorkeuren zorgvrager
 Kennis zorgverlener
 Ervaring zorgverlener
Zo komt er een behandelplan tot stand.

Wie bepaalt wanneer een zorgvrager in de palliatieve fase zit?
Wat is de rol van de verpleegkundige hierbij?

Wanneer start je met palliatieve zorg?
 Soms heel duidelijk
 Als genezing niet meer mogelijk is
 Twijfel, wanneer palliatief bij COPD?

Surprise question
Hulpmiddel om te bepalen of je kan starten met de palliatieve zorg
“Surprise question: in hoeverre zou het mij verbazen als deze zorgvrager binnen een jaar is overleden?”
(Murray, 2011)
Zo niet, dan starten met de palliatieve zorg.

Drie scenario’s bij palliatieve zorg
 Plotselinge en snelle achteruitgang
 Hoog functioneringsniveau
 Langdurig “stabiel”
 Korte periode van snelle achteruitgang
 Geleidelijke achteruitgang met ernstige episodes
 Lager functioneringsniveau
 Tussendoor acute fasen (ernstig ziek)

2

,  Geleidelijke & progressieve achteruitgang
 Lange aanwezige, onvoorspelbare achteruitgang
 Laag functioneringsniveau
 Sprake van beperkingen, bijvoorbeeld ADL of fysiek
 Langdurige achteruitgang
 Moeilijk in tijd te voorspellen




Palliatief zorgspectrum bestaat uit 5 fases:
Stadium 1:
Markering palliatieve fase
 Mensen met kanker
 Levensbedreigende aandoeningen
 Onduidelijke scheiding tussen curatieve en palliatieve fase
 Kwetsbare ouderen , ook als er geen vastgestelde levensbedreigende aandoening is.

Stadium 2:
Meer ziektegericht dan symptoomgericht
 Ziektegerichte palliatie
 Symptoomgerichte palliatie
 Voorkomen van pijnklachten

Stadium 3
Meer symptoomgericht dan ziektegericht
 Bijwerkingen & belasting behandeling
 Kwaliteit van leven neemt af
 Weegt de therapie nog af tegen de mijn kwaliteit van leven?

Stadium 4
Palliatie in de stervensfase
 Kwaliteit van leven > kwaliteit van sterven
 Symptoomgerichte palliatie
 Overlijden onafwendbaar
 Cognitieve functies, niet altijd meer haalbaar of wenselijk.

Stadium 5
Nazorg
 Bijvoorbeeld door huisbezoek na
overlijden




3

, Verpleegkundige aandachtspunten
 Ziektegerichte palliatie
 Tijdelijk karakter , wanneer heeft de behandeling zijn grens bereikt?
 Baten en lasten, behandeling is niet meer te doen
 Hoop en verwachtingen
 Staken
 Symptoomgerichte palliatie
 Symptomen invloed op:
 Lichamelijk, psychisch, sociaal
 Palliatie in de stervensfase
 Belastende symptomen proberen te verminderen
 Comfort gericht
 Verlichten van het lijden
 Goede kwaliteit van sterven
 Nazorg
 Aandacht hebben voor de naasten
 Na het overlijden, hoe is dit proces gegaan?


Top 3 van meest voorkomende symptomen palliatieve fase
Patiënten met kanker Patiënten met hartfalen Patiënten met COPD
Vermoeidheid 74% Kortademigheid 72% Kortademigheid 94%
Pijn 71% Vermoeidheid 72% Pijn 68%
Gebrek aan energie 69% Slaapproblemen 45% Vermoeidheid 68%




4