peda
PEDAGOGIEK
Hogeschool Gent, academiejaar 2020-2021
Merel Vanhove
,INHOUDSOPGAVE
thema 1: Wat is pedagogiek? ........................................................................................................................... 1
Definiëring ........................................................................................................................................................... 1
Object van de studie ....................................................................................................................................... 1
Niveaus van de pedagogiek ............................................................................................................................. 1
Ontstaan van de pedagogie als wetenschap ....................................................................................................... 2
Situering van de pedagogiek in de wetenschappen ........................................................................................ 3
Hulpwetenschappen van de pedagogiek ........................................................................................................ 4
Onderscheid tussen psychologie en pedagogiek ............................................................................................ 4
De pedagogische relatie ...................................................................................................................................... 4
Denkkaders van de pedagogiek .......................................................................................................................... 5
Behavioristische benadering ........................................................................................................................... 5
Cognitieve leertheoretische benadering ......................................................................................................... 5
Sociaal constructivistische benadering ........................................................................................................... 5
Thema 2: theoretische pedagogiek .................................................................................................................. 6
in de westere samenleving: ‘Driestromenland’ .................................................................................................. 6
in de russische Samenleving: de cultuurhistorische school in de pedagogiek .................................................... 9
uitgangspunten ............................................................................................................................................... 9
Kernthema’s .................................................................................................................................................. 10
Interiorisatie .............................................................................................................................................. 10
de zone van de naaste ontwikkeling (ZNO)/ Zone of proximal development (ZOPED) ............................ 11
onderwijsleertheorie van Gal’perin → trapsgewijs leren ......................................................................... 12
periodisatie van de ontwikkeling (El’konin) .............................................................................................. 13
ontwikkelend onderwijs ............................................................................................................................ 14
besluit ........................................................................................................................................................ 14
de hedendaagse tijd: pedagogiek en het postmodernisme .............................................................................. 15
inleiding ......................................................................................................................................................... 15
belangrijkste begrippen ................................................................................................................................ 15
betekenis voor de opvoeding en de pedagogiek .......................................................................................... 16
besluit................................................................................................................................................................ 17
thema 3: opvoeden ........................................................................................................................................ 18
opvoeden doorheen de tijden .......................................................................................................................... 18
definiëring van opvoeden ................................................................................................................................. 19
opvoedingdoelen .......................................................................................................................................... 20
opvoedingsinhouden..................................................................................................................................... 20
opvoedingsmiddelen ..................................................................................................................................... 21
Pedagogiek M.Vanhove 0
, opvoedingsmilieus ............................................................................................................................................ 21
het primaire opvoedingsmilieu ..................................................................................................................... 21
het secundaire opvoedingsmilieu ................................................................................................................. 22
het tertiaire opvoedingsmilieu ...................................................................................................................... 22
opvoedingsstijlen .............................................................................................................................................. 22
de toegeeflijke of permissieve opvoedingsstijl ............................................................................................. 23
de verwaarlozende opvoedingsstijl............................................................................................................... 24
de autoritaire opvoedingsstijl ....................................................................................................................... 24
overbeschermende opvoedingsstijl .............................................................................................................. 24
de autoritatieve of democratische opvoedingsstijl ....................................................................................... 25
geborgenheid bieden ................................................................................................................................ 27
emotionele betrokkenheid........................................................................................................................ 27
luisteren .................................................................................................................................................... 27
positief benaderen .................................................................................................................................... 27
grenzen en regels aanbieden .................................................................................................................... 28
duidelijk zijn .............................................................................................................................................. 28
voorspelbaarheid ...................................................................................................................................... 28
samen één opvoedkundige lijn ................................................................................................................. 29
gezag laten gelden – gezag is verschillend van macht .............................................................................. 29
kritisch zijn ................................................................................................................................................ 29
geduld........................................................................................................................................................ 29
relativeren ................................................................................................................................................. 29
voorbeeldfunctie ....................................................................................................................................... 29
valkuilen in de opvoeding ............................................................................................................................. 30
dwingen, machtstrijd - achtervolgen, controleren ............................................................................ 30
waarschuwen, dreigen - schreeuwen, schelden ................................................................................ 30
waarom-vragen, vage boodschappen, naar de bekende weg vragen ...................................................... 30
thema 4: gezinspedagogiek ............................................................................................................................ 31
wat is een gezin? ............................................................................................................................................... 31
gezinnen en families...................................................................................................................................... 31
gezin in verandering ...................................................................................................................................... 31
het gezin als systeem ........................................................................................................................................ 32
open en gesloten gezinnen ........................................................................................................................... 32
harmonieuze gezinnen .................................................................................................................................. 33
rolpatronen binnen het gezin ........................................................................................................................... 33
rol van de vader ............................................................................................................................................ 33
rol van de moeder ......................................................................................................................................... 34
, opvoeden in het gezin: differentiële opvoeding ............................................................................................... 35
verschil in aanpak .......................................................................................................................................... 35
structuur- en procesbenadering - siblings .................................................................................................... 36
structuurbenadering ................................................................................................................................. 36
enige kinderen....................................................................................................................................... 36
meerdere kinderen ............................................................................................................................... 37
besluit .................................................................................................................................................... 37
procesbenadering ..................................................................................................................................... 38
gelijk opvoeden hoeft niet, gelijkwaardigheid is goed genoeg ..................................................................... 38
thema 5: het secundair opvoedingsmilieu ...................................................................................................... 39
inleiding ............................................................................................................................................................. 39
ecologische werkwijze van Bronfenbrenner ..................................................................................................... 39
maatschappelijke functies van minderopvang.................................................................................................. 41
economische functie ..................................................................................................................................... 41
pedagogische functie .................................................................................................................................... 41
sociale functie ............................................................................................................................................... 41
functie van onderwijs ........................................................................................................................................ 41
kwalificatie (economische functie) ............................................................................................................... 42
socialisatie (maatschappelijke functie) ......................................................................................................... 42
subjectivering (pedagogische functie) .......................................................................................................... 43
het kind op school ............................................................................................................................................. 44
ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie ....................................................................................................... 45
thema 6: opvoedingsonzekerheid, oorzaak of gevolg? ................................................................................... 47
inleiding ............................................................................................................................................................. 47
prestatiegerichte maatschappij ........................................................................................................................ 48
medicalisering ................................................................................................................................................... 48
pedagogisering .................................................................................................................................................. 49
generaties en opvoeding ................................................................................................................................... 50
evolutie in de communicatie ............................................................................................................................. 51
internetgebruik bij kinderen en jongeren ..................................................................................................... 51
mediawijsheid ............................................................................................................................................... 53
kinderen over mediaopvoeding .................................................................................................................... 54
i-connected parents ...................................................................................................................................... 54
educatief gebruik van de nieuwe media ....................................................................................................... 54
,THEMA 1: WAT IS PEDAGOGIEK?
DEFINIËRING
OBJECT VAN DE STUDIE
Studie opvoeding van kinderen en jongeren van 0-18 jaar
‘Pedagogiek’
- Grieks
- ‘Pais’ = kind
- ‘Agogein’ = leiden
➔ Leiding geven aan kinderen
De pedagogiek probeert opvoeding en opvoedend handelen systematisch te beschrijven door, op basis van
kwalitatief en kwantitatief onderzoek, algemeen geldende uitspraken te doen
Tegenwoordig discussie over opvoeden in een homogezin
- Ontbreken 1 van de rolmodellen?
- Mening van mensen wetenschappelijk bewezen?
➔ Wetenschap van de pedagogiek kan aan dergelijke discussies een meer onderbouwd karakter geven
en onderzoek doen naar de gevolgen voor de kinderen op korte en lange termijn
Pedagogiek = handelingswetenschap
- Wil komen tot inzichten die bruikbaar zijn in de praktijk van opvoeding
- Kind en handelen van opvoeders staat centraal
o Niet lukraak, gebaseerd op theorieën en wetenschap met ruimte voor een eigen visie
➔ Wisselwerking tussen praktijk en theorie
o Waarneming praktijk helpt theorievorming
o Theorie bevrucht dagelijkse praktijk
NIVEAUS VAN DE PEDAGOGIEK
Pedagogiek kan op verschillende niveaus worden uitgeoefend
Zodra mensen (al dan niet professioneel) met andere mensen pedagogisch handelen, zien we 3 niveaus van
pedagogiek verschijnen
In dagelijks handelen niet bewust omgaan met deze 3 niveaus
- Meestal reageren we spontaan of intuïtief op situaties
Professioneel opvoeden
- Proberen zo bewust mogelijk met manier van handelen bezig te zijn
- Voor handelen best nadenken → baseren op denkkaders en theorieën
- Door reflectie vooraf over onze overtuigingen en eigen waarden en normen
- Achteraf evalueren: hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Wat kunnen we in de toekomst
anders doen?
pedagogiek M. Vanhove 1
, Theorie: opvoedingswetenschap Onderzoek: wetenschappelijke kennis opdoen
(pedagogiek) Wetenschappelijke theorieën, verschillende
denkkaders, begrippen, verbanden, principes,
regels,…
Vb wetenschappelijk artikel over effecten van
straffen en belonen
Praktijktheorie: opvoedingsleer Theoretische aanwijzingen die het pedagogisch
handelen ondersteunen
Persoonlijke inzichten, gedragsregels, procedures,
routines, ervaringen voor uitvoerder meestal
vanzelfsprekend
= werkconcepten, werkmodellen
Informatie hiervoor vaak toegankelijk
Vb advies over hoe omgaan met straffen en belonen
– beter belonen voor wat kind goed doet, dan
straffen voor wat kind verkeerd doet
Praktijk: opvoedkunde Dagelijkse omgang waarin ouder of opvoeder zijn
vaardigheden en ingrepen inzet om te opvoeding te
(pedagogie) realiseren
Alles wat je effectief doet in omgang met kinderen
(bewust en onbewust)
= opvoeding, scholing, vorming
Vb vader probeert agressief gedrag van zoon te
negeren en beloont hem wanneer hij lief is. Dit lukt
niet altijd.
ONTSTAAN VAN DE PEDAGOGIE ALS WETENSCHAP
In vergelijking met andere wetenschappen jonge discipline
Pedagogie: sinds ontstaan mensheid ouders bezig met grootbrengen kinderen → opvoeding even oud als de
mens
- Voorbeeld: Griekse oudheid, de Spartaanse opvoeding
o Grootbrengen buiten het gezin zodat ze zelfstandig hun weg vinden
o Doelen: lichamelijke ontwikkeling en discipline
Pedagogiek
- Lang geduurd voordat plaats kreeg tussen wetenschappen
- Eerste pedagogische leerstoel
o Universiteit Halle, 1779
- Duurt tot in WOII vooraleer in werkveld
- Pedagogen Kohnstamm, Langeveld, Decroly, Bladergroen verwerven meer bekendheid
pedagogiek M. Vanhove 2
, Ideeën over opvoeden en omgaan met kinderen ouder
- Vaak thema van filosofen
o Socrates, Aristoteles, … teksten met raadgevingen en reflecties omtrent invloeden werkzaam
voor kinderen
o Jean Jacques Rousseau
▪ Aandacht op opvoeden op kaart in Westerse wereld
▪ Boek ‘Emile ou de l’éducation’
• Grote invloed en inspireerde belangrijke pedagogen
• Conclusie: ieder mens heeft uniek karakter en heeft vrijheid nodig om te
kunnen ontplooien zonder dwang of straf, ver van stadsleven en in
verbondenheid met natuur
Ontstaan volksonderwijs, einde 19de eeuw
- Situeert zich binnen armenzorg
- Bedoeling kinderarbeid in te dijken
- Achterliggende ideeën uit verlichting
- Na invoering leerplicht → school: door samenleving georganiseerde instelling
SITUERING VAN DE PEDAGOGIEK IN DE WETENSC HAPPEN
Agogiek/ agogische wetenschap/ handelingswetenschap
➔ Overkoepelend begrip voor werken aan welzijn van mensen in het algemeen
➔ Wetenschap die zich bezighoudt met omgang met mensen
➔ “omgangskunde”
Deelwetenschappen volgens leeftijd doelpubliek
pedagogiek Begeleiden van het kind
+ Adolescentie, jongeren bestuderen
(vroeger had men enkel kind en volwassene)
andragogiek Begeleiden van volwassene bestuderen
gerontagogiek Begeleiden van ouderen bestuderen
Deelwetenschappen volgens object
orthopedagogiek Begeleiden van mensen in nood
Sociale agogiek Maatschappelijke problematiek van begeleiden
’50: besef dat er ook word gewerkt met mensen in
de samenleving algemeen zodat ze hun weg kunnen
leren vinden
Kinderen ook hulp nodig binnen vrije tijd, … →
welzijn verbeteren
Aanvankelijk ‘sociale pedagogiek’ → nu ook
volwassenen en ouderen dus anders
Gericht op sociale en culturele welzijn van mensen
pedagogiek M. Vanhove 3
PEDAGOGIEK
Hogeschool Gent, academiejaar 2020-2021
Merel Vanhove
,INHOUDSOPGAVE
thema 1: Wat is pedagogiek? ........................................................................................................................... 1
Definiëring ........................................................................................................................................................... 1
Object van de studie ....................................................................................................................................... 1
Niveaus van de pedagogiek ............................................................................................................................. 1
Ontstaan van de pedagogie als wetenschap ....................................................................................................... 2
Situering van de pedagogiek in de wetenschappen ........................................................................................ 3
Hulpwetenschappen van de pedagogiek ........................................................................................................ 4
Onderscheid tussen psychologie en pedagogiek ............................................................................................ 4
De pedagogische relatie ...................................................................................................................................... 4
Denkkaders van de pedagogiek .......................................................................................................................... 5
Behavioristische benadering ........................................................................................................................... 5
Cognitieve leertheoretische benadering ......................................................................................................... 5
Sociaal constructivistische benadering ........................................................................................................... 5
Thema 2: theoretische pedagogiek .................................................................................................................. 6
in de westere samenleving: ‘Driestromenland’ .................................................................................................. 6
in de russische Samenleving: de cultuurhistorische school in de pedagogiek .................................................... 9
uitgangspunten ............................................................................................................................................... 9
Kernthema’s .................................................................................................................................................. 10
Interiorisatie .............................................................................................................................................. 10
de zone van de naaste ontwikkeling (ZNO)/ Zone of proximal development (ZOPED) ............................ 11
onderwijsleertheorie van Gal’perin → trapsgewijs leren ......................................................................... 12
periodisatie van de ontwikkeling (El’konin) .............................................................................................. 13
ontwikkelend onderwijs ............................................................................................................................ 14
besluit ........................................................................................................................................................ 14
de hedendaagse tijd: pedagogiek en het postmodernisme .............................................................................. 15
inleiding ......................................................................................................................................................... 15
belangrijkste begrippen ................................................................................................................................ 15
betekenis voor de opvoeding en de pedagogiek .......................................................................................... 16
besluit................................................................................................................................................................ 17
thema 3: opvoeden ........................................................................................................................................ 18
opvoeden doorheen de tijden .......................................................................................................................... 18
definiëring van opvoeden ................................................................................................................................. 19
opvoedingdoelen .......................................................................................................................................... 20
opvoedingsinhouden..................................................................................................................................... 20
opvoedingsmiddelen ..................................................................................................................................... 21
Pedagogiek M.Vanhove 0
, opvoedingsmilieus ............................................................................................................................................ 21
het primaire opvoedingsmilieu ..................................................................................................................... 21
het secundaire opvoedingsmilieu ................................................................................................................. 22
het tertiaire opvoedingsmilieu ...................................................................................................................... 22
opvoedingsstijlen .............................................................................................................................................. 22
de toegeeflijke of permissieve opvoedingsstijl ............................................................................................. 23
de verwaarlozende opvoedingsstijl............................................................................................................... 24
de autoritaire opvoedingsstijl ....................................................................................................................... 24
overbeschermende opvoedingsstijl .............................................................................................................. 24
de autoritatieve of democratische opvoedingsstijl ....................................................................................... 25
geborgenheid bieden ................................................................................................................................ 27
emotionele betrokkenheid........................................................................................................................ 27
luisteren .................................................................................................................................................... 27
positief benaderen .................................................................................................................................... 27
grenzen en regels aanbieden .................................................................................................................... 28
duidelijk zijn .............................................................................................................................................. 28
voorspelbaarheid ...................................................................................................................................... 28
samen één opvoedkundige lijn ................................................................................................................. 29
gezag laten gelden – gezag is verschillend van macht .............................................................................. 29
kritisch zijn ................................................................................................................................................ 29
geduld........................................................................................................................................................ 29
relativeren ................................................................................................................................................. 29
voorbeeldfunctie ....................................................................................................................................... 29
valkuilen in de opvoeding ............................................................................................................................. 30
dwingen, machtstrijd - achtervolgen, controleren ............................................................................ 30
waarschuwen, dreigen - schreeuwen, schelden ................................................................................ 30
waarom-vragen, vage boodschappen, naar de bekende weg vragen ...................................................... 30
thema 4: gezinspedagogiek ............................................................................................................................ 31
wat is een gezin? ............................................................................................................................................... 31
gezinnen en families...................................................................................................................................... 31
gezin in verandering ...................................................................................................................................... 31
het gezin als systeem ........................................................................................................................................ 32
open en gesloten gezinnen ........................................................................................................................... 32
harmonieuze gezinnen .................................................................................................................................. 33
rolpatronen binnen het gezin ........................................................................................................................... 33
rol van de vader ............................................................................................................................................ 33
rol van de moeder ......................................................................................................................................... 34
, opvoeden in het gezin: differentiële opvoeding ............................................................................................... 35
verschil in aanpak .......................................................................................................................................... 35
structuur- en procesbenadering - siblings .................................................................................................... 36
structuurbenadering ................................................................................................................................. 36
enige kinderen....................................................................................................................................... 36
meerdere kinderen ............................................................................................................................... 37
besluit .................................................................................................................................................... 37
procesbenadering ..................................................................................................................................... 38
gelijk opvoeden hoeft niet, gelijkwaardigheid is goed genoeg ..................................................................... 38
thema 5: het secundair opvoedingsmilieu ...................................................................................................... 39
inleiding ............................................................................................................................................................. 39
ecologische werkwijze van Bronfenbrenner ..................................................................................................... 39
maatschappelijke functies van minderopvang.................................................................................................. 41
economische functie ..................................................................................................................................... 41
pedagogische functie .................................................................................................................................... 41
sociale functie ............................................................................................................................................... 41
functie van onderwijs ........................................................................................................................................ 41
kwalificatie (economische functie) ............................................................................................................... 42
socialisatie (maatschappelijke functie) ......................................................................................................... 42
subjectivering (pedagogische functie) .......................................................................................................... 43
het kind op school ............................................................................................................................................. 44
ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie ....................................................................................................... 45
thema 6: opvoedingsonzekerheid, oorzaak of gevolg? ................................................................................... 47
inleiding ............................................................................................................................................................. 47
prestatiegerichte maatschappij ........................................................................................................................ 48
medicalisering ................................................................................................................................................... 48
pedagogisering .................................................................................................................................................. 49
generaties en opvoeding ................................................................................................................................... 50
evolutie in de communicatie ............................................................................................................................. 51
internetgebruik bij kinderen en jongeren ..................................................................................................... 51
mediawijsheid ............................................................................................................................................... 53
kinderen over mediaopvoeding .................................................................................................................... 54
i-connected parents ...................................................................................................................................... 54
educatief gebruik van de nieuwe media ....................................................................................................... 54
,THEMA 1: WAT IS PEDAGOGIEK?
DEFINIËRING
OBJECT VAN DE STUDIE
Studie opvoeding van kinderen en jongeren van 0-18 jaar
‘Pedagogiek’
- Grieks
- ‘Pais’ = kind
- ‘Agogein’ = leiden
➔ Leiding geven aan kinderen
De pedagogiek probeert opvoeding en opvoedend handelen systematisch te beschrijven door, op basis van
kwalitatief en kwantitatief onderzoek, algemeen geldende uitspraken te doen
Tegenwoordig discussie over opvoeden in een homogezin
- Ontbreken 1 van de rolmodellen?
- Mening van mensen wetenschappelijk bewezen?
➔ Wetenschap van de pedagogiek kan aan dergelijke discussies een meer onderbouwd karakter geven
en onderzoek doen naar de gevolgen voor de kinderen op korte en lange termijn
Pedagogiek = handelingswetenschap
- Wil komen tot inzichten die bruikbaar zijn in de praktijk van opvoeding
- Kind en handelen van opvoeders staat centraal
o Niet lukraak, gebaseerd op theorieën en wetenschap met ruimte voor een eigen visie
➔ Wisselwerking tussen praktijk en theorie
o Waarneming praktijk helpt theorievorming
o Theorie bevrucht dagelijkse praktijk
NIVEAUS VAN DE PEDAGOGIEK
Pedagogiek kan op verschillende niveaus worden uitgeoefend
Zodra mensen (al dan niet professioneel) met andere mensen pedagogisch handelen, zien we 3 niveaus van
pedagogiek verschijnen
In dagelijks handelen niet bewust omgaan met deze 3 niveaus
- Meestal reageren we spontaan of intuïtief op situaties
Professioneel opvoeden
- Proberen zo bewust mogelijk met manier van handelen bezig te zijn
- Voor handelen best nadenken → baseren op denkkaders en theorieën
- Door reflectie vooraf over onze overtuigingen en eigen waarden en normen
- Achteraf evalueren: hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Wat kunnen we in de toekomst
anders doen?
pedagogiek M. Vanhove 1
, Theorie: opvoedingswetenschap Onderzoek: wetenschappelijke kennis opdoen
(pedagogiek) Wetenschappelijke theorieën, verschillende
denkkaders, begrippen, verbanden, principes,
regels,…
Vb wetenschappelijk artikel over effecten van
straffen en belonen
Praktijktheorie: opvoedingsleer Theoretische aanwijzingen die het pedagogisch
handelen ondersteunen
Persoonlijke inzichten, gedragsregels, procedures,
routines, ervaringen voor uitvoerder meestal
vanzelfsprekend
= werkconcepten, werkmodellen
Informatie hiervoor vaak toegankelijk
Vb advies over hoe omgaan met straffen en belonen
– beter belonen voor wat kind goed doet, dan
straffen voor wat kind verkeerd doet
Praktijk: opvoedkunde Dagelijkse omgang waarin ouder of opvoeder zijn
vaardigheden en ingrepen inzet om te opvoeding te
(pedagogie) realiseren
Alles wat je effectief doet in omgang met kinderen
(bewust en onbewust)
= opvoeding, scholing, vorming
Vb vader probeert agressief gedrag van zoon te
negeren en beloont hem wanneer hij lief is. Dit lukt
niet altijd.
ONTSTAAN VAN DE PEDAGOGIE ALS WETENSCHAP
In vergelijking met andere wetenschappen jonge discipline
Pedagogie: sinds ontstaan mensheid ouders bezig met grootbrengen kinderen → opvoeding even oud als de
mens
- Voorbeeld: Griekse oudheid, de Spartaanse opvoeding
o Grootbrengen buiten het gezin zodat ze zelfstandig hun weg vinden
o Doelen: lichamelijke ontwikkeling en discipline
Pedagogiek
- Lang geduurd voordat plaats kreeg tussen wetenschappen
- Eerste pedagogische leerstoel
o Universiteit Halle, 1779
- Duurt tot in WOII vooraleer in werkveld
- Pedagogen Kohnstamm, Langeveld, Decroly, Bladergroen verwerven meer bekendheid
pedagogiek M. Vanhove 2
, Ideeën over opvoeden en omgaan met kinderen ouder
- Vaak thema van filosofen
o Socrates, Aristoteles, … teksten met raadgevingen en reflecties omtrent invloeden werkzaam
voor kinderen
o Jean Jacques Rousseau
▪ Aandacht op opvoeden op kaart in Westerse wereld
▪ Boek ‘Emile ou de l’éducation’
• Grote invloed en inspireerde belangrijke pedagogen
• Conclusie: ieder mens heeft uniek karakter en heeft vrijheid nodig om te
kunnen ontplooien zonder dwang of straf, ver van stadsleven en in
verbondenheid met natuur
Ontstaan volksonderwijs, einde 19de eeuw
- Situeert zich binnen armenzorg
- Bedoeling kinderarbeid in te dijken
- Achterliggende ideeën uit verlichting
- Na invoering leerplicht → school: door samenleving georganiseerde instelling
SITUERING VAN DE PEDAGOGIEK IN DE WETENSC HAPPEN
Agogiek/ agogische wetenschap/ handelingswetenschap
➔ Overkoepelend begrip voor werken aan welzijn van mensen in het algemeen
➔ Wetenschap die zich bezighoudt met omgang met mensen
➔ “omgangskunde”
Deelwetenschappen volgens leeftijd doelpubliek
pedagogiek Begeleiden van het kind
+ Adolescentie, jongeren bestuderen
(vroeger had men enkel kind en volwassene)
andragogiek Begeleiden van volwassene bestuderen
gerontagogiek Begeleiden van ouderen bestuderen
Deelwetenschappen volgens object
orthopedagogiek Begeleiden van mensen in nood
Sociale agogiek Maatschappelijke problematiek van begeleiden
’50: besef dat er ook word gewerkt met mensen in
de samenleving algemeen zodat ze hun weg kunnen
leren vinden
Kinderen ook hulp nodig binnen vrije tijd, … →
welzijn verbeteren
Aanvankelijk ‘sociale pedagogiek’ → nu ook
volwassenen en ouderen dus anders
Gericht op sociale en culturele welzijn van mensen
pedagogiek M. Vanhove 3
