De tweede afweerlinie:
Aangeboren afweer
Algemene informatie over de lymfocyten:
Lymfocyten vormen 20 À 40 procent van de leukocyten in de bloedsomloop. De lymfocyten in het bloed vormen echter slechts
een klein gedeelte van alle lymfocyten. Het grootste gedeelte van de lymfocyten bevindt zich in lymfoÏde organen en andere
weefsels.
Het bloed bevat drie groepen lymfocyten:
• T-celllen
◦Cytotoxische t-cellen vallen vreemde cellen of lichaamscellen die met virussen zijn geÏnfecteerd, direct aan. Deze
lymfocyten zijn de belangrijkste cellen van de celgemedieerde immuniteit, of cellulaire immuniteit.
◦T-helpercellen stimuleren de activiteit van T-cellen en B-cellen.
◦T-suppressorcellen remmen T-cellen en B-cellen.
◦Omdat ze de gevoeligheid van de immuunresprons helpen bepalen en reguleren, worden T-helpercellen en T-
suppressorcellen ook wel regulerende T-cellen genoemd.
• B-cellen
◦Van het beenmerg afkomstig.
◦B-cellen kunnen zich differentiËren tot plasmacellen, die antistoffen afgeven (ook wel immunoglobulinen genoemd).
◦Antistoffen binden zich aan specifieke doelmoleculen, de zogenoemde antigenen; dit zijn meestal ziekteverwekkers,
delen of producten van ziekteverwekkers of andere lichaamsvreemde stoffen.
◦B-cellen zijn verantwoordelijk voor de antistofgemedieerde immuniteit, die ook wel humorale (‘vloeibare’) immuniteit
wordt genoemd, omdat antistoffen in lichaamsstoffen werkzaam zijn.
• NK-cellen
◦Natural killer
◦Deze lymfocyten vallen de volgende cellen aan: vreemde cellen, normale cellen die met virussen zijn geÏnfecteerd en
tumorcellen die in gezonde weefsels ontstaan.
◦Ze bewaken de perifere weefsels voortdurend, wat immunologische surveillance wordt genoemd.
◦Onder andere deze NK-cellen horen tot de tweede afweerlinie. Later hierover meer.
Leukocyten > Lymfocyten > B-cellen/T-cellen/NK-cellen.
Gedurende het hele leven wordt het aantal lymfocyten constant gehouden door de delingen van stamcellen in het rode
beenmerg en in de lymfoÏde weefsels.
Bij de vorming en ontwikkeling van lymfocyten, ofwel lymfopoËse, zijn het rode beenmerg en de thymus betrokken.
Hemocytoblasten in het rode beenmerg vormen lymfoÏde stamcellen met twee duidelijk verschillende bestemmingen. De ene
groep blijft in het beenmerg achter en vormt B-cellen en functionele NK-cellen. De tweede groep lymfoÏde stamcellen
migreert naar de thymus. Onder invloed van hormonen van de thymus (thymosinen) delen deze cellen zich herhaaldelijk en
vormen grote aantallen T-cellen.
Zie afbeelding op de volgende pagina.
, LymfoÏde weefsels bestaan uit losmazig bindweefsel en bevatten voornamelijk lymfocyten. Lymfefollikels zijn
verzamelingen lymfoÏd weefsel, die niet door een vezelig kapsel omgeven zijn, waardoor ze in omvang kunnen toe- of
afnemen.
Het spijsverteringsstelsel, het ademhalingsstelsel, het urinaire stelsel en het voortplantingsstelsel staan in open verbinding
met de buitenwereld en bieden daardoor een toegangsroute tot het lichaam voor mogelijk schadelijke organismen en
gifstoffen. Het epitheel van deze stelsels wordt beschermd door een verzameling lymfoÏd weefsel die het mucosa
geassocieerde lymfoÏde weefsel (MALT) wordt genoemd.
MALT speelt een belangrijke rol bij de verdediging van het lichaam. De tonsillen of amandelen, grote lymfefollikels in de
wanden van de keelholte, bewaken de toegang tot het spijsverteringskanaal en luchtwegen.
De lymfocyten in een lymfefollikel zijn niet altijd in staat bacteriËle of virale binnendringers te vernietigen en wanneer
ziekteverwekkers zich in een lymfefollikel vestigen, ontstaat na deze infectie een ontstekingsreactie. Twee voorbeelden
hiervan zijn tonsillitis en appendicitis.
Aangeboren afweer
Algemene informatie over de lymfocyten:
Lymfocyten vormen 20 À 40 procent van de leukocyten in de bloedsomloop. De lymfocyten in het bloed vormen echter slechts
een klein gedeelte van alle lymfocyten. Het grootste gedeelte van de lymfocyten bevindt zich in lymfoÏde organen en andere
weefsels.
Het bloed bevat drie groepen lymfocyten:
• T-celllen
◦Cytotoxische t-cellen vallen vreemde cellen of lichaamscellen die met virussen zijn geÏnfecteerd, direct aan. Deze
lymfocyten zijn de belangrijkste cellen van de celgemedieerde immuniteit, of cellulaire immuniteit.
◦T-helpercellen stimuleren de activiteit van T-cellen en B-cellen.
◦T-suppressorcellen remmen T-cellen en B-cellen.
◦Omdat ze de gevoeligheid van de immuunresprons helpen bepalen en reguleren, worden T-helpercellen en T-
suppressorcellen ook wel regulerende T-cellen genoemd.
• B-cellen
◦Van het beenmerg afkomstig.
◦B-cellen kunnen zich differentiËren tot plasmacellen, die antistoffen afgeven (ook wel immunoglobulinen genoemd).
◦Antistoffen binden zich aan specifieke doelmoleculen, de zogenoemde antigenen; dit zijn meestal ziekteverwekkers,
delen of producten van ziekteverwekkers of andere lichaamsvreemde stoffen.
◦B-cellen zijn verantwoordelijk voor de antistofgemedieerde immuniteit, die ook wel humorale (‘vloeibare’) immuniteit
wordt genoemd, omdat antistoffen in lichaamsstoffen werkzaam zijn.
• NK-cellen
◦Natural killer
◦Deze lymfocyten vallen de volgende cellen aan: vreemde cellen, normale cellen die met virussen zijn geÏnfecteerd en
tumorcellen die in gezonde weefsels ontstaan.
◦Ze bewaken de perifere weefsels voortdurend, wat immunologische surveillance wordt genoemd.
◦Onder andere deze NK-cellen horen tot de tweede afweerlinie. Later hierover meer.
Leukocyten > Lymfocyten > B-cellen/T-cellen/NK-cellen.
Gedurende het hele leven wordt het aantal lymfocyten constant gehouden door de delingen van stamcellen in het rode
beenmerg en in de lymfoÏde weefsels.
Bij de vorming en ontwikkeling van lymfocyten, ofwel lymfopoËse, zijn het rode beenmerg en de thymus betrokken.
Hemocytoblasten in het rode beenmerg vormen lymfoÏde stamcellen met twee duidelijk verschillende bestemmingen. De ene
groep blijft in het beenmerg achter en vormt B-cellen en functionele NK-cellen. De tweede groep lymfoÏde stamcellen
migreert naar de thymus. Onder invloed van hormonen van de thymus (thymosinen) delen deze cellen zich herhaaldelijk en
vormen grote aantallen T-cellen.
Zie afbeelding op de volgende pagina.
, LymfoÏde weefsels bestaan uit losmazig bindweefsel en bevatten voornamelijk lymfocyten. Lymfefollikels zijn
verzamelingen lymfoÏd weefsel, die niet door een vezelig kapsel omgeven zijn, waardoor ze in omvang kunnen toe- of
afnemen.
Het spijsverteringsstelsel, het ademhalingsstelsel, het urinaire stelsel en het voortplantingsstelsel staan in open verbinding
met de buitenwereld en bieden daardoor een toegangsroute tot het lichaam voor mogelijk schadelijke organismen en
gifstoffen. Het epitheel van deze stelsels wordt beschermd door een verzameling lymfoÏd weefsel die het mucosa
geassocieerde lymfoÏde weefsel (MALT) wordt genoemd.
MALT speelt een belangrijke rol bij de verdediging van het lichaam. De tonsillen of amandelen, grote lymfefollikels in de
wanden van de keelholte, bewaken de toegang tot het spijsverteringskanaal en luchtwegen.
De lymfocyten in een lymfefollikel zijn niet altijd in staat bacteriËle of virale binnendringers te vernietigen en wanneer
ziekteverwekkers zich in een lymfefollikel vestigen, ontstaat na deze infectie een ontstekingsreactie. Twee voorbeelden
hiervan zijn tonsillitis en appendicitis.
