Oncologie
Tumoren
Een tumor of neoplasma is een gezwel dat als gevolg van afwijkende celgroei en celdeling is ontstaan.
• Bij een goedaardige tumor (benigne tumor) blijven de cellen doorgaans op ÉÉn plaats binnen het epitheel of een
bindweefselkapsel.
• Cellen in een kwaadaardige tumor (maligne tumor) reageren niet langer op normale reguleringsmechanismen. Deze cellen
blijven niet langer in het epitheel of door een bindweefselkapsel begrensd, maar verspreiden zich naar de omringende
weefsels.
• De oorspronkelijke tumor wordt de primaire tumor genoemd en het verspreidingsproces wordt invasie genoemd.
Kwaadaardige cellen kunnen eveneens naar verder weg gelegen weefsels en organen reizen en secundaire tumoren
veroorzaken. Deze migratie, of metastase, is moeilijk te reguleren.
Uitzaaiingen (metastasen) kunnen optreden door verspreiding van kwaadaardige cellen op verschillende manieren:
• Via het bloed (hematogene metastasering). De uitzaaiingen vormen zich vaak in het eerstvolgende doorstroomde orgaan.
• Via de lymfevaten (lymfogene metastasering). Metastasen ontstaan vooral in de lymfeklieren die stroomafwaarts
liggen van de tumor.
• Door directe verspreiding in een holte (cavitaire metastasering), bijvoorbeeld de buikholte.
• Door verspreiding tijdens een onderzoek of behandeling, bijvoorbeeld na een diagnostische punctie (entmetastase).
Mutaties
Mutaties zijn blijvende veranderingen in het DNA van een cel, waardoor de nucleotidenvolgorde in een of meer genen
wordt verstoord. Een puntmutatie is een verandering van een nucleotide, waardoor ÉÉn codon wordt gewijzigd. Als de
mutaties vroeg tijdens de ontwikkeling optreden, is het mogelijk dat elke cel in het lichaam is aangedaan.
Kanker is het gevolg van mutaties die het normale mechanisme verstoren dat de groei en deling van cellen reguleert.
Tumoren beginnen meestal daar waar cellen snel groeien en zich snel delen, doordat de kans op fouten toeneemt naarmate
chromosomen vaker worden gekopieerd.
Geen mutatie Puntmutaties
Silent Nonsense Missense
Stille mutaties Conservative Non-conservative
DNA level TTC TTT ATC TCC TGC
mRNA level AAG AAA UAG AGG ACG
Proteine level Lys Lys STOP Arg Thr
Een stille mutatie: het nieuwe codon codeert toevallig voor hetzelfde aminozuur en heeft dus geen gevolgen voor het
fenotype.
Een nonsense-mutatie: het nieuwe codon is een STOP-codon, waardoor het eiwit ingekort wordt.
Een missense-mutatie: het nieuwe codon codeert voor een ander aminozuur.
Tumoren
Een tumor of neoplasma is een gezwel dat als gevolg van afwijkende celgroei en celdeling is ontstaan.
• Bij een goedaardige tumor (benigne tumor) blijven de cellen doorgaans op ÉÉn plaats binnen het epitheel of een
bindweefselkapsel.
• Cellen in een kwaadaardige tumor (maligne tumor) reageren niet langer op normale reguleringsmechanismen. Deze cellen
blijven niet langer in het epitheel of door een bindweefselkapsel begrensd, maar verspreiden zich naar de omringende
weefsels.
• De oorspronkelijke tumor wordt de primaire tumor genoemd en het verspreidingsproces wordt invasie genoemd.
Kwaadaardige cellen kunnen eveneens naar verder weg gelegen weefsels en organen reizen en secundaire tumoren
veroorzaken. Deze migratie, of metastase, is moeilijk te reguleren.
Uitzaaiingen (metastasen) kunnen optreden door verspreiding van kwaadaardige cellen op verschillende manieren:
• Via het bloed (hematogene metastasering). De uitzaaiingen vormen zich vaak in het eerstvolgende doorstroomde orgaan.
• Via de lymfevaten (lymfogene metastasering). Metastasen ontstaan vooral in de lymfeklieren die stroomafwaarts
liggen van de tumor.
• Door directe verspreiding in een holte (cavitaire metastasering), bijvoorbeeld de buikholte.
• Door verspreiding tijdens een onderzoek of behandeling, bijvoorbeeld na een diagnostische punctie (entmetastase).
Mutaties
Mutaties zijn blijvende veranderingen in het DNA van een cel, waardoor de nucleotidenvolgorde in een of meer genen
wordt verstoord. Een puntmutatie is een verandering van een nucleotide, waardoor ÉÉn codon wordt gewijzigd. Als de
mutaties vroeg tijdens de ontwikkeling optreden, is het mogelijk dat elke cel in het lichaam is aangedaan.
Kanker is het gevolg van mutaties die het normale mechanisme verstoren dat de groei en deling van cellen reguleert.
Tumoren beginnen meestal daar waar cellen snel groeien en zich snel delen, doordat de kans op fouten toeneemt naarmate
chromosomen vaker worden gekopieerd.
Geen mutatie Puntmutaties
Silent Nonsense Missense
Stille mutaties Conservative Non-conservative
DNA level TTC TTT ATC TCC TGC
mRNA level AAG AAA UAG AGG ACG
Proteine level Lys Lys STOP Arg Thr
Een stille mutatie: het nieuwe codon codeert toevallig voor hetzelfde aminozuur en heeft dus geen gevolgen voor het
fenotype.
Een nonsense-mutatie: het nieuwe codon is een STOP-codon, waardoor het eiwit ingekort wordt.
Een missense-mutatie: het nieuwe codon codeert voor een ander aminozuur.
