Groepsdynamisch Begeleiden
GROEPEN EN TEAMS
WAT IS EEN GROEP?
Kenmerken groep (Johnson en Johnson)
1. Gezamenlijk doel
2. Onderlinge afhankelijkheid: situatie beïnvloedt alle leden
3. Interactie, directe contacten met groepsleden
4. Sociale eenheid: leden zien zichzelf als deel van die groep
5. Wederzijdse beïnvloeding: leden beïnvloeden elkaar
6. Normen en rollen: regels die bepalen welk gedrag (on)gewenst is
WAT IS EEN TEAM?
Groep wordt een team als:
• Het teambelang staat voor het eigen belang: besef dat door samen te werken groter doel kunnen
bereiken dan met ieders individuele kracht
• Er cohesie is (wij-gevoel): team heeft geleerd zich te verbinden
• Iedereen bijdraagt aan het doel: taken, rollen, functies zijn bepaald
*Onderlinge taakafhankelijkheid: mate waarin een teamlid informatie, materialen, ondersteuning
nodig heeft en daarvoor afhankelijk is van de anderen om het werk effectief te kunnen uitvoeren
• Er een goede samenwerking en sfeer is
• Er verantwoordelijkheid wordt opgenomen door alle leden
• De communicatie goed verloopt en men elkaar waardeert
• Successen een gezamenlijk resultaat zijn
“Twee of meer individuen waartussen er sociale interactie is en die een of meer gemeenschappelijke doelen hebben. Die
personen zijn afhankelijk van elkaar en iedereen heeft eigen toegewezen specifieke rollen of functies.” (Kozłowski & Ilgen)
“Twee of meer leden die in onderling afhankelijkheid en door onderling overleg de uit te voeren taken verdelen en
coördineren, met het oog op of in functie van een gezamenlijk doel, binnen een breder organisatorisch verband.” (?)
WAT IS GROEPSDYNAMICA?
*Groepsdynamica: onderzoeksdomein dat als doel heeft inzicht te vergroten in hoe groepen
functioneren
Binnen groepsdynamica kijkt men naar (Johnson & Johnson)
1. Het gedrag van groepsleden binnen groepen
2. De ontwikkeling van groepen
3. De interacties tussen groepsleden, andere groepen en organisaties
4. De structuur (hiërarchie) van groepen
Drie belangrijke actoren bij begeleiding van een groep
1. Begeleidingsgroep: welke doelgroep? welke normen/waarden delen ze?
2. Team: sterke invloed op hoe je cliënten kan begeleiden
3. Jezelf (begeleider): onbewust of bewust heb je voorkeuren in gedrag
1
,Groepsdynamisch Begeleiden
ONTWIKKELINGSFASES VAN EEN GROEP VOLGENS TUCKMAN
BESPREKING VAN HET MODEL
• Het beschrijft de stadia van groepsontwikkeling
• Toepasbaar op diverse soorten groepen en teams
Tuckman stelt dat:
• Groepen in elke fase met andere thema’s bezig zijn
en dat het gedrag van de groep beïnvloedt
• In elk stadium de groep een lichtverschillend doel
heeft
DE FASEN
1. FORMING
• Leden kennen elkaar nog niet
• Afhankelijk van leider, communicatie gericht naar leider
Kenmerken
• Teamleden zijn onbekenden • Weinig tot geen initiatief
• Onzeker en angstig gevoel • Communiceren beleefd
• Afhankelijk van leider • Voeren opdrachten netjes uit
• Communicatie gericht naar leider • Mening nog niet uiten
• Relativatie van latente conflicten
✔ Teamleden laten de afwachtende houding los
2. STORMING
• Team wordt hechter en winnen de teamleden aan vertrouwen
• Individuele persoonlijkheid komt naar boven waardoor er conflicten ontstaan
• Confrontatie en conflicten oplossen vraagt veel aandacht
• Begeleidende rol van teamleider
Kenmerken
• Rollen duidelijk bepaald • Grenzen uittesten
• Irritaties en conflicten • Vorming van coalities
• Opkomen voor eigen belangen • Onderlinge kritiek
• Ik-gevoel is sterker dan wij-gevoel • Verzet tegen leiderschap of taken
• Leider wordt bekritiseerd
✔ Er ontstaat een structuur en/of hiërarchie
3. NORMING
• Acceptatie van groepsleden
• Kritiek is vanaf nu constructief en taakgericht
• Open voor elkaars ideeën
• Bewust dat men elkaar nodig heeft voor gezamenlijk doel (volwaardige samenwerking)
• Regels, waarden, normen en methoden
Kenmerken
• Bewust dat we elkaar nodig hebben • Duidelijke afspraken
• Bereid elkaar te leren kennen • Groepsbinding
• Meer vragen stellen ipv oordelen • Gevaar groepsdenken
• Talenten benutten • Toegenomen wij-gevoel
✔ Er zijn duidelijke afspraken en normen vastgelegd en er is cohesie in de groep
2
, Groepsdynamisch Begeleiden
4. PERFORMING
• Team als eenheid
• Duidelijke verwachtingen
• Zelfstandig en autonoom besluiten nemen zonder inmening teamleider
• Samenwerking tot gezamenlijk doel
Kenmerken
• Grote betrokkenheid onderling • Proactieve houding
• Grote inzet doelen en taken • Positieve benadering van conflicten
• Ontstaan van creatieve ideeën • Flexibiliteit bij verandering
• Zelfstandig werken • Aanvaarding van normen, doelen en leiding
✔ Groep valt uit elkaar of samenstelling verandert
5. ADJOURNING
• Groep valt uit elkaar of de samenstelling verandert (afscheidsfase)
• Al afstand nemen voor het definitieve einde zodat gemis draagelijker is
• Symbolisch einde: officeel afscheid waarbij wordt teruggeblikt
Kenmerken
• Extra hard werken • Zich terugtrekken of afwezig zijn
• Strijden om het team te behouden • Ontkennen dat het groepsproces stopt
• Reünies plannen
3
GROEPEN EN TEAMS
WAT IS EEN GROEP?
Kenmerken groep (Johnson en Johnson)
1. Gezamenlijk doel
2. Onderlinge afhankelijkheid: situatie beïnvloedt alle leden
3. Interactie, directe contacten met groepsleden
4. Sociale eenheid: leden zien zichzelf als deel van die groep
5. Wederzijdse beïnvloeding: leden beïnvloeden elkaar
6. Normen en rollen: regels die bepalen welk gedrag (on)gewenst is
WAT IS EEN TEAM?
Groep wordt een team als:
• Het teambelang staat voor het eigen belang: besef dat door samen te werken groter doel kunnen
bereiken dan met ieders individuele kracht
• Er cohesie is (wij-gevoel): team heeft geleerd zich te verbinden
• Iedereen bijdraagt aan het doel: taken, rollen, functies zijn bepaald
*Onderlinge taakafhankelijkheid: mate waarin een teamlid informatie, materialen, ondersteuning
nodig heeft en daarvoor afhankelijk is van de anderen om het werk effectief te kunnen uitvoeren
• Er een goede samenwerking en sfeer is
• Er verantwoordelijkheid wordt opgenomen door alle leden
• De communicatie goed verloopt en men elkaar waardeert
• Successen een gezamenlijk resultaat zijn
“Twee of meer individuen waartussen er sociale interactie is en die een of meer gemeenschappelijke doelen hebben. Die
personen zijn afhankelijk van elkaar en iedereen heeft eigen toegewezen specifieke rollen of functies.” (Kozłowski & Ilgen)
“Twee of meer leden die in onderling afhankelijkheid en door onderling overleg de uit te voeren taken verdelen en
coördineren, met het oog op of in functie van een gezamenlijk doel, binnen een breder organisatorisch verband.” (?)
WAT IS GROEPSDYNAMICA?
*Groepsdynamica: onderzoeksdomein dat als doel heeft inzicht te vergroten in hoe groepen
functioneren
Binnen groepsdynamica kijkt men naar (Johnson & Johnson)
1. Het gedrag van groepsleden binnen groepen
2. De ontwikkeling van groepen
3. De interacties tussen groepsleden, andere groepen en organisaties
4. De structuur (hiërarchie) van groepen
Drie belangrijke actoren bij begeleiding van een groep
1. Begeleidingsgroep: welke doelgroep? welke normen/waarden delen ze?
2. Team: sterke invloed op hoe je cliënten kan begeleiden
3. Jezelf (begeleider): onbewust of bewust heb je voorkeuren in gedrag
1
,Groepsdynamisch Begeleiden
ONTWIKKELINGSFASES VAN EEN GROEP VOLGENS TUCKMAN
BESPREKING VAN HET MODEL
• Het beschrijft de stadia van groepsontwikkeling
• Toepasbaar op diverse soorten groepen en teams
Tuckman stelt dat:
• Groepen in elke fase met andere thema’s bezig zijn
en dat het gedrag van de groep beïnvloedt
• In elk stadium de groep een lichtverschillend doel
heeft
DE FASEN
1. FORMING
• Leden kennen elkaar nog niet
• Afhankelijk van leider, communicatie gericht naar leider
Kenmerken
• Teamleden zijn onbekenden • Weinig tot geen initiatief
• Onzeker en angstig gevoel • Communiceren beleefd
• Afhankelijk van leider • Voeren opdrachten netjes uit
• Communicatie gericht naar leider • Mening nog niet uiten
• Relativatie van latente conflicten
✔ Teamleden laten de afwachtende houding los
2. STORMING
• Team wordt hechter en winnen de teamleden aan vertrouwen
• Individuele persoonlijkheid komt naar boven waardoor er conflicten ontstaan
• Confrontatie en conflicten oplossen vraagt veel aandacht
• Begeleidende rol van teamleider
Kenmerken
• Rollen duidelijk bepaald • Grenzen uittesten
• Irritaties en conflicten • Vorming van coalities
• Opkomen voor eigen belangen • Onderlinge kritiek
• Ik-gevoel is sterker dan wij-gevoel • Verzet tegen leiderschap of taken
• Leider wordt bekritiseerd
✔ Er ontstaat een structuur en/of hiërarchie
3. NORMING
• Acceptatie van groepsleden
• Kritiek is vanaf nu constructief en taakgericht
• Open voor elkaars ideeën
• Bewust dat men elkaar nodig heeft voor gezamenlijk doel (volwaardige samenwerking)
• Regels, waarden, normen en methoden
Kenmerken
• Bewust dat we elkaar nodig hebben • Duidelijke afspraken
• Bereid elkaar te leren kennen • Groepsbinding
• Meer vragen stellen ipv oordelen • Gevaar groepsdenken
• Talenten benutten • Toegenomen wij-gevoel
✔ Er zijn duidelijke afspraken en normen vastgelegd en er is cohesie in de groep
2
, Groepsdynamisch Begeleiden
4. PERFORMING
• Team als eenheid
• Duidelijke verwachtingen
• Zelfstandig en autonoom besluiten nemen zonder inmening teamleider
• Samenwerking tot gezamenlijk doel
Kenmerken
• Grote betrokkenheid onderling • Proactieve houding
• Grote inzet doelen en taken • Positieve benadering van conflicten
• Ontstaan van creatieve ideeën • Flexibiliteit bij verandering
• Zelfstandig werken • Aanvaarding van normen, doelen en leiding
✔ Groep valt uit elkaar of samenstelling verandert
5. ADJOURNING
• Groep valt uit elkaar of de samenstelling verandert (afscheidsfase)
• Al afstand nemen voor het definitieve einde zodat gemis draagelijker is
• Symbolisch einde: officeel afscheid waarbij wordt teruggeblikt
Kenmerken
• Extra hard werken • Zich terugtrekken of afwezig zijn
• Strijden om het team te behouden • Ontkennen dat het groepsproces stopt
• Reünies plannen
3
