BIOSOCIALE CRIMINOLOGIE
Deel 2: Antisociaal gedrag door biosociale bril
Biosociale criminologie - Maan Fernandez-Gomez
1
,Deel 2: antisociaal gedrag door biosociale bril...........................................................................4
Hoofdstuk 1: van biologisch positivisme naar biosociale criminologie.................................4
1. Inleiding......................................................................................................................4
2. De vroege criminele antropologie van Lombroso.......................................................4
3. De criminologie van enrico ferri.................................................................................4
4. De criminologie van Raffaele garafalo.......................................................................5
5. De crimineel-antropologische scholenstrijd en diens ondergang................................5
6. De amerikaanse nakomelingen van het biologisch determinisme..............................5
7. De belgische electische criminele antropologie van L. VERVAECK........................5
8. Psychologisch positivisme..........................................................................................6
9. Beleidsmatige gevolgen van het biologisch en psychologisch determinisme............6
10. Het geval buikhuisen en disciplinaire conflicten......................................................7
11. De belangrijkste bezwaren tegen die biosociale criminologie op een rij..................7
12. De complexiteit van hedendaags biosociaal onderzoek............................................8
13. Besluit.......................................................................................................................8
Hoofdstuk 2: naar een hedendaagse biosociale en evolutionaire criminologie......................8
1. Inleiding......................................................................................................................8
2. Menselijke sociale gedragstrategieën door biosociale lens.........................................8
3. De vier vragen van Tinbergen als uitgangspunt voor een evolutionair paradigma.....9
4. Enkele kritische noten bij een evolutionaire benadering..........................................11
5. Adaptaties, axaptaties en bijproducten......................................................................11
6. Evolutionaire criminologie en gen-cultuur co-evolutie............................................12
7. De geslaagde vragenhiërarchie van Robert Sapolsky als synthese...........................13
8. Belsuit.......................................................................................................................13
Hoofdstuk 3: het zenuwstelsel en antisociaal gedrag I: neurochemie en onderliggende
genetica.................................................................................................................................14
1. Inleiding....................................................................................................................14
2. Hersnenen als onderdeel van het zenuwstelstelsel....................................................14
3. een evolutionaire kijk op het brein............................................................................15
4. Veel gebruikte niet-invasieve technologieën............................................................15
5. het limbisch systeem en de cortex.............................................................................16
6. Over neuronen en neurale netwerken........................................................................16
7. ontwikkeling van de hersenen en plasticiteit............................................................17
8. het dopaminerge systeem als onderliggende genetische polymorfismen.................18
9. Beloningsafhankelijkheid en verslaving...................................................................19
10. het sertonerge systeem en onderliggende genetische polymorfismen....................19
11. De rol van enzymen en diens onderliggende genetisch polymorifsme...................19
Biosociale criminologie - Maan Fernandez-Gomez
2
, 12. De rol van glutamaat en gaba..................................................................................20
13. De executieve functies en antisociaal gedrag..........................................................20
14. Niemand thuis in de neocortex?..............................................................................21
15. Besluit.....................................................................................................................22
Hoofdstuk 4: het zenuwstelstel en antisociaal gedrag II: dysfuncties, neurofysiologie en
emoties..................................................................................................................................22
1. Inleidng.....................................................................................................................22
2. Affectieve neurowetenschap.....................................................................................23
3. dysfuncties in de prefrontale cortex..........................................................................23
4. Het autonome zenuwstelsel, de stressrespons en antisociaal gedrag........................24
5. Kindermishandeling, stress en hersenontwikkeling..................................................24
6. De HPG-AS en biologische geslachtsverschillen in antisociaal gedrag...................24
7. Antisociaal gedrag als expressie van hormonaal onevenwicht.................................25
8. Blootstelling aan schadelijke stoffen........................................................................26
9. Besluit.......................................................................................................................26
Hoofdstuk 5: antisociale gedragsstrategieën door de lens van Darwin.................................26
1. inleiding....................................................................................................................26
2. Een evolutionaire typologie van antisociaal gedrag..................................................27
3. Agressie en geweld: evolutionaire basistypologie....................................................29
4. Evolutionaire functies van agressie...........................................................................29
5. verwantschap, tribalisme en antisociaal gedrag........................................................29
6. evolutionaire wapenwedloop....................................................................................31
7. Levensgeschiedenistheorie = life history theory.......................................................32
8. Geslacht en antisociaal gedrag in evolutionair perspectief.......................................32
9.Besluit........................................................................................................................34
Hoofdstuk 6: Naar een integratief raamwerk voor de studie van antisociale
gedragsstrategieën.................................................................................................................34
1. Inleiding....................................................................................................................34
2. De Gedragsecologie – groot domein.........................................................................34
3. De geïntegreerde evolutionaire ecologische theorie.................................................34
4. Besluit: hoe moet het verder met de biosociale criminologie?.................................36
Boek 2: antisociaal gedrag door biosociale bril
Biosociale criminologie - Maan Fernandez-Gomez
3
, DEEL 2: ANTISOCIAAL GEDRAG DOOR BIOSOCIALE BRIL
HOOFDSTUK 1: VAN BIOLOGISCH POSITIVISME NAAR BIOSOCIALE
CRIMINOLOGIE
1. INLEIDING
Biosociale etiologische criminologie=
- Stroming waarin ‘oorzaken en wetmatigheden’ gezocht worden: link
wordt tussen ‘biologische’ factoren en criminaliteit
Biosociale interacties (invloed van sociale biologie)
Evolutiebiologie van ‘criminaliteit’, ‘bestraffing’, ‘sociaal gedrag’
(menselijke sociobiologie)
Verlichtingsfilosofen (Kant, Locke, Hume, Bentham, Beccaria) en rationeel
mensbeeld
(‘homo economicus’)
Versus...
Het 19de eeuwse Positivisme (wetmatigheden en kijken of theorieën
kloppen met
geobserveerde werkelijkheid)
Mislukte start!
- Misinterpretatie van evolutietheorie (Darwin), vnl survival of the fittest
- Concept ‘genen’ was onbekend in 19de eeuw.
- ‘Biologisch deterministen’ meenden dat de criminele mens niet was
aangepast aan de moderne omgeving
- Biologische afwijkingen (atavisme en degeneratie) aan de basis lagen
van recidivisme
Terugkeer naar vroegere stadia in de ontwikkeling bedoeld hij met die
atavisme (verouderede kenmerken) en degeneratie (terug naar de
aarding)
- Lombroso en Co: historische belang
Voorlopers
- Fysio(g)nomie
- Frenologie
2. DE VROEGE CRIMINELE ANTROPOLOGIE VAN LOMBROSO
op zoek naar ‘atavistische’ kenmerken bij gevatte daders? – L’uomo deliquente
- Degeneratie theorie (kijk nr de schedel, de woeste blik, …= de uiterlijke
kenmerken)
- Het oud sociaal verweer – stroming in strafrecht met bescherming samenleving tgn
de recidevist
Lombroso’s ideeën ontkracht in 1913 door Charles Goring in zijn studie “the
english convict”
3. DE CRIMINOLOGIE VAN ENRICO FERRI
Enrico Ferri
- ‘the denial of the free will’ – zijn vurige debatten tegen de vrije wil
- Actueel vraagstuk WANT vanwaar komt die vrije wil?
- Maakte in zijn boek “sociologia criminale” onderscheid tss 5 types van
daders
1) de geboren crimineeel – Lombroso
Biosociale criminologie - Maan Fernandez-Gomez
4
Deel 2: Antisociaal gedrag door biosociale bril
Biosociale criminologie - Maan Fernandez-Gomez
1
,Deel 2: antisociaal gedrag door biosociale bril...........................................................................4
Hoofdstuk 1: van biologisch positivisme naar biosociale criminologie.................................4
1. Inleiding......................................................................................................................4
2. De vroege criminele antropologie van Lombroso.......................................................4
3. De criminologie van enrico ferri.................................................................................4
4. De criminologie van Raffaele garafalo.......................................................................5
5. De crimineel-antropologische scholenstrijd en diens ondergang................................5
6. De amerikaanse nakomelingen van het biologisch determinisme..............................5
7. De belgische electische criminele antropologie van L. VERVAECK........................5
8. Psychologisch positivisme..........................................................................................6
9. Beleidsmatige gevolgen van het biologisch en psychologisch determinisme............6
10. Het geval buikhuisen en disciplinaire conflicten......................................................7
11. De belangrijkste bezwaren tegen die biosociale criminologie op een rij..................7
12. De complexiteit van hedendaags biosociaal onderzoek............................................8
13. Besluit.......................................................................................................................8
Hoofdstuk 2: naar een hedendaagse biosociale en evolutionaire criminologie......................8
1. Inleiding......................................................................................................................8
2. Menselijke sociale gedragstrategieën door biosociale lens.........................................8
3. De vier vragen van Tinbergen als uitgangspunt voor een evolutionair paradigma.....9
4. Enkele kritische noten bij een evolutionaire benadering..........................................11
5. Adaptaties, axaptaties en bijproducten......................................................................11
6. Evolutionaire criminologie en gen-cultuur co-evolutie............................................12
7. De geslaagde vragenhiërarchie van Robert Sapolsky als synthese...........................13
8. Belsuit.......................................................................................................................13
Hoofdstuk 3: het zenuwstelsel en antisociaal gedrag I: neurochemie en onderliggende
genetica.................................................................................................................................14
1. Inleiding....................................................................................................................14
2. Hersnenen als onderdeel van het zenuwstelstelsel....................................................14
3. een evolutionaire kijk op het brein............................................................................15
4. Veel gebruikte niet-invasieve technologieën............................................................15
5. het limbisch systeem en de cortex.............................................................................16
6. Over neuronen en neurale netwerken........................................................................16
7. ontwikkeling van de hersenen en plasticiteit............................................................17
8. het dopaminerge systeem als onderliggende genetische polymorfismen.................18
9. Beloningsafhankelijkheid en verslaving...................................................................19
10. het sertonerge systeem en onderliggende genetische polymorfismen....................19
11. De rol van enzymen en diens onderliggende genetisch polymorifsme...................19
Biosociale criminologie - Maan Fernandez-Gomez
2
, 12. De rol van glutamaat en gaba..................................................................................20
13. De executieve functies en antisociaal gedrag..........................................................20
14. Niemand thuis in de neocortex?..............................................................................21
15. Besluit.....................................................................................................................22
Hoofdstuk 4: het zenuwstelstel en antisociaal gedrag II: dysfuncties, neurofysiologie en
emoties..................................................................................................................................22
1. Inleidng.....................................................................................................................22
2. Affectieve neurowetenschap.....................................................................................23
3. dysfuncties in de prefrontale cortex..........................................................................23
4. Het autonome zenuwstelsel, de stressrespons en antisociaal gedrag........................24
5. Kindermishandeling, stress en hersenontwikkeling..................................................24
6. De HPG-AS en biologische geslachtsverschillen in antisociaal gedrag...................24
7. Antisociaal gedrag als expressie van hormonaal onevenwicht.................................25
8. Blootstelling aan schadelijke stoffen........................................................................26
9. Besluit.......................................................................................................................26
Hoofdstuk 5: antisociale gedragsstrategieën door de lens van Darwin.................................26
1. inleiding....................................................................................................................26
2. Een evolutionaire typologie van antisociaal gedrag..................................................27
3. Agressie en geweld: evolutionaire basistypologie....................................................29
4. Evolutionaire functies van agressie...........................................................................29
5. verwantschap, tribalisme en antisociaal gedrag........................................................29
6. evolutionaire wapenwedloop....................................................................................31
7. Levensgeschiedenistheorie = life history theory.......................................................32
8. Geslacht en antisociaal gedrag in evolutionair perspectief.......................................32
9.Besluit........................................................................................................................34
Hoofdstuk 6: Naar een integratief raamwerk voor de studie van antisociale
gedragsstrategieën.................................................................................................................34
1. Inleiding....................................................................................................................34
2. De Gedragsecologie – groot domein.........................................................................34
3. De geïntegreerde evolutionaire ecologische theorie.................................................34
4. Besluit: hoe moet het verder met de biosociale criminologie?.................................36
Boek 2: antisociaal gedrag door biosociale bril
Biosociale criminologie - Maan Fernandez-Gomez
3
, DEEL 2: ANTISOCIAAL GEDRAG DOOR BIOSOCIALE BRIL
HOOFDSTUK 1: VAN BIOLOGISCH POSITIVISME NAAR BIOSOCIALE
CRIMINOLOGIE
1. INLEIDING
Biosociale etiologische criminologie=
- Stroming waarin ‘oorzaken en wetmatigheden’ gezocht worden: link
wordt tussen ‘biologische’ factoren en criminaliteit
Biosociale interacties (invloed van sociale biologie)
Evolutiebiologie van ‘criminaliteit’, ‘bestraffing’, ‘sociaal gedrag’
(menselijke sociobiologie)
Verlichtingsfilosofen (Kant, Locke, Hume, Bentham, Beccaria) en rationeel
mensbeeld
(‘homo economicus’)
Versus...
Het 19de eeuwse Positivisme (wetmatigheden en kijken of theorieën
kloppen met
geobserveerde werkelijkheid)
Mislukte start!
- Misinterpretatie van evolutietheorie (Darwin), vnl survival of the fittest
- Concept ‘genen’ was onbekend in 19de eeuw.
- ‘Biologisch deterministen’ meenden dat de criminele mens niet was
aangepast aan de moderne omgeving
- Biologische afwijkingen (atavisme en degeneratie) aan de basis lagen
van recidivisme
Terugkeer naar vroegere stadia in de ontwikkeling bedoeld hij met die
atavisme (verouderede kenmerken) en degeneratie (terug naar de
aarding)
- Lombroso en Co: historische belang
Voorlopers
- Fysio(g)nomie
- Frenologie
2. DE VROEGE CRIMINELE ANTROPOLOGIE VAN LOMBROSO
op zoek naar ‘atavistische’ kenmerken bij gevatte daders? – L’uomo deliquente
- Degeneratie theorie (kijk nr de schedel, de woeste blik, …= de uiterlijke
kenmerken)
- Het oud sociaal verweer – stroming in strafrecht met bescherming samenleving tgn
de recidevist
Lombroso’s ideeën ontkracht in 1913 door Charles Goring in zijn studie “the
english convict”
3. DE CRIMINOLOGIE VAN ENRICO FERRI
Enrico Ferri
- ‘the denial of the free will’ – zijn vurige debatten tegen de vrije wil
- Actueel vraagstuk WANT vanwaar komt die vrije wil?
- Maakte in zijn boek “sociologia criminale” onderscheid tss 5 types van
daders
1) de geboren crimineeel – Lombroso
Biosociale criminologie - Maan Fernandez-Gomez
4
