SAMENVATTING
Kennistoets: Interne aandoeningen - Anatomie en fysiologie
, Hartvaatsysteem I - Hartfunctie
Uitwerking
Het lichaam bepaalt hoe hard het hart moet werken. Wanneer het lichaam in rust is, heeft het
lichaam ± 5 liter bloed/minuut nodig. Wanneer het lichaam actief is, heeft het lichaam meer zuurstof
en voedingsstoffen nodig. Hierdoor moet het hart harder gaan werken.
Bouw en functie van het hart
De tractus circulatorius, ook wel de bloedsomloop, dient als een transportsysteem en een
regelsysteem. Het bloed transporteert O 2 en voedingsstoffen naar de organen toe en neemt
afvalstoffen en CO2 weer mee. Daarnaast wordt ook het immuunsysteem rondgepompt. Ook het
transport van de hormonen vindt plaats via de bloedsomloop. Dit heeft allemaal te maken met het
transportsysteem. De tractus circulatorius zorgt ook voor de warmteregulatie, vandaar dat het ook
als regelsysteem dient. Dit is belangrijk om te weten, omdat dit inzicht geeft in de symptomen bij
problemen met de warmtecirculatie.
Arteriën zijn aanvoerende vaten en venen zijn afvoerende vaten. Niet alle arteriën zijn zuurstofrijk.
Een voorbeeld van een zuurstofarme arterie is de arteria pulmonalis.
De coronaire vaten zijn de directe aftakkingen van de aorta die naar het hart gaan en het hart
voorzien van bloed.
De hartcyclus
De hartcyclus is de periode van het begin van de ene slag tot het begin van de daaropvolgende slag.
Tijdens de ontspanning van het hart (diastole) stroomt het bloed van een hoge druk naar een lage
druk, dus het bloed stroomt het hart binnen. Doordat de aortaklep en de pulmonalisklep dicht zitten
kan het bloed vanuit de aorta en de arteria pulmonalis niet teruglopen het hart in. Wanneer de
ventrikels redelijk vol zitten, maar nog niet helemaal, wordt het kleine beetje bloed dat in de atria zit
daarbij in geperst. Dit is de contractie van de atria. Na de contractie van de atria sluiten de AV-
kleppen (atrioventriculaire kleppen) zich. Vanaf dit moment begint de systole. De druk in de
ventrikels is op dat moment nog steeds lager dan de druk in de aorta en de arteria pulmonalis,
waardoor de pulmonalisklep en de aortaklep nog niet opengaan. Dus alle kleppen in het hart zijn op
dit moment gesloten. Deze fase wordt de isovolumetrische contractie genoemd. In deze fase blijft
het volume gelijk en contraheren de ventrikels. Doordat de ventrikels steeds meer aanspannen
wordt de druk steeds hoger en slaan op een gegeven moment de semilunaire kleppen open.
Hierdoor stroomt het bloed de aorta en de arteria pulmonalis in.
1
,Dit wordt de ejectiefase genoemd (systole). Na het aanspannen van de ventrikels gaat het hart weer
ontspannen en dat wordt de isovolumetrische relaxatie genoemd. De druk in het hart wordt steeds
lager, maar het is nog niet zo dusdanig laag dat het bloed uit de venen weer naar binnen stroomt,
dus er stroomt geen bloed in en uit het hart. Op een gegeven moment is het hart weer zo ver
ontspannen dat de AV-kleppen opengaan en het bloed wel weer naar binnen stroomt.
De hartcyclus bestaat dus uit de diastole en de systole. De diastole begint met de isovolumetrische
relaxatie. Dit is het moment dat er geen bloed in of uit het hart stroomt. Daarna volgt de vullingsfase,
dus de AV-kleppen slaan open en het hart vult zich met bloed. Vervolgens slaan de AV-kleppen dicht
en begint de systole. De systole begint met de isovolumetrische contractie. Tijdens deze fase staan
alle kleppen dicht en stroomt er geen bloed het hart in of uit. Wel zijn de ventrikels aan het
contraheren in deze fase. Wanneer de semilunaire kleppen openslaan en het bloed de aorta en de
arteria pulmonalis in stroomt wordt dat de ejectiefase genoemd.
AV-kleppen Semilunaire
kleppen
Diastole Isovolumetrische relaxatie (isovolumetric Gesloten Gesloten
relaxation)
Vullingsfase (ventricular filling) Open Gesloten
Hartcyclus
(cardiac cycle)
Systole Isovolumetrische contractie Gesloten Gesloten
(isovolumetric contraction)
Ejectiefase (ventricular ejection) Gesloten Open
2
, In bovenstaande afbeelding wordt over de X-as de tijd uitgedrukt en over de Y-as de druk. In
gedeelte B wordt de druk weergegeven voor de linkerharthelft. De rode lijn is de linkerventrikeldruk
en de lichtblauwe lijn is de aortadruk. Bij ‘’a’’ ontstaat er een drukgolf in de ventrikels ter gevolg van
de contractie van het linker atrium. Het ventrikel contraheert, maar de druk in het ventrikel is nog
steeds lager dan in de aorta. Dit is de isovolumetrische contractie, hierbij sluit de mitralisklep.
Vervolgens is de druk in de ventrikel lager dan in de aorta en gaat de aortaklep open. Dan begint de
ejectiefase. Doordat het ventrikel al het bloed eruit pompt en het bloed wegstroomt de aorta in daalt
de druk in het ventrikel en slaat de aortaklep dicht. Dit is het einde van de ejectiefase. Dan begint de
isovolumetrische relaxatie en is de mitralisklep nog gesloten.
Oefenvragen via menti.com
1. In welk bloedvat bevindt zich zuurstofrijk bloed?
a. Aorta
b. Vena cava
2. In welk bloedvat bevindt zich zuurstofarm bloed?
a. Arteria pulmonalis
b. Vena pulmonalis
c. Coronaire vaten
Het hartminuutvolume
Het hartminuutvolume is het aantal liters bloed dat elke minuut wordt uitgepompt door het hart. In
rust is dit zo’n 5,6 L/minuut en bij zeer forse inspanning van een topatleet kan het hartminuutvolume
wel oplopen tot 35 L/minuut. Tijdens de inspanning gaat het bloed vooral naar de spieren.
3
Kennistoets: Interne aandoeningen - Anatomie en fysiologie
, Hartvaatsysteem I - Hartfunctie
Uitwerking
Het lichaam bepaalt hoe hard het hart moet werken. Wanneer het lichaam in rust is, heeft het
lichaam ± 5 liter bloed/minuut nodig. Wanneer het lichaam actief is, heeft het lichaam meer zuurstof
en voedingsstoffen nodig. Hierdoor moet het hart harder gaan werken.
Bouw en functie van het hart
De tractus circulatorius, ook wel de bloedsomloop, dient als een transportsysteem en een
regelsysteem. Het bloed transporteert O 2 en voedingsstoffen naar de organen toe en neemt
afvalstoffen en CO2 weer mee. Daarnaast wordt ook het immuunsysteem rondgepompt. Ook het
transport van de hormonen vindt plaats via de bloedsomloop. Dit heeft allemaal te maken met het
transportsysteem. De tractus circulatorius zorgt ook voor de warmteregulatie, vandaar dat het ook
als regelsysteem dient. Dit is belangrijk om te weten, omdat dit inzicht geeft in de symptomen bij
problemen met de warmtecirculatie.
Arteriën zijn aanvoerende vaten en venen zijn afvoerende vaten. Niet alle arteriën zijn zuurstofrijk.
Een voorbeeld van een zuurstofarme arterie is de arteria pulmonalis.
De coronaire vaten zijn de directe aftakkingen van de aorta die naar het hart gaan en het hart
voorzien van bloed.
De hartcyclus
De hartcyclus is de periode van het begin van de ene slag tot het begin van de daaropvolgende slag.
Tijdens de ontspanning van het hart (diastole) stroomt het bloed van een hoge druk naar een lage
druk, dus het bloed stroomt het hart binnen. Doordat de aortaklep en de pulmonalisklep dicht zitten
kan het bloed vanuit de aorta en de arteria pulmonalis niet teruglopen het hart in. Wanneer de
ventrikels redelijk vol zitten, maar nog niet helemaal, wordt het kleine beetje bloed dat in de atria zit
daarbij in geperst. Dit is de contractie van de atria. Na de contractie van de atria sluiten de AV-
kleppen (atrioventriculaire kleppen) zich. Vanaf dit moment begint de systole. De druk in de
ventrikels is op dat moment nog steeds lager dan de druk in de aorta en de arteria pulmonalis,
waardoor de pulmonalisklep en de aortaklep nog niet opengaan. Dus alle kleppen in het hart zijn op
dit moment gesloten. Deze fase wordt de isovolumetrische contractie genoemd. In deze fase blijft
het volume gelijk en contraheren de ventrikels. Doordat de ventrikels steeds meer aanspannen
wordt de druk steeds hoger en slaan op een gegeven moment de semilunaire kleppen open.
Hierdoor stroomt het bloed de aorta en de arteria pulmonalis in.
1
,Dit wordt de ejectiefase genoemd (systole). Na het aanspannen van de ventrikels gaat het hart weer
ontspannen en dat wordt de isovolumetrische relaxatie genoemd. De druk in het hart wordt steeds
lager, maar het is nog niet zo dusdanig laag dat het bloed uit de venen weer naar binnen stroomt,
dus er stroomt geen bloed in en uit het hart. Op een gegeven moment is het hart weer zo ver
ontspannen dat de AV-kleppen opengaan en het bloed wel weer naar binnen stroomt.
De hartcyclus bestaat dus uit de diastole en de systole. De diastole begint met de isovolumetrische
relaxatie. Dit is het moment dat er geen bloed in of uit het hart stroomt. Daarna volgt de vullingsfase,
dus de AV-kleppen slaan open en het hart vult zich met bloed. Vervolgens slaan de AV-kleppen dicht
en begint de systole. De systole begint met de isovolumetrische contractie. Tijdens deze fase staan
alle kleppen dicht en stroomt er geen bloed het hart in of uit. Wel zijn de ventrikels aan het
contraheren in deze fase. Wanneer de semilunaire kleppen openslaan en het bloed de aorta en de
arteria pulmonalis in stroomt wordt dat de ejectiefase genoemd.
AV-kleppen Semilunaire
kleppen
Diastole Isovolumetrische relaxatie (isovolumetric Gesloten Gesloten
relaxation)
Vullingsfase (ventricular filling) Open Gesloten
Hartcyclus
(cardiac cycle)
Systole Isovolumetrische contractie Gesloten Gesloten
(isovolumetric contraction)
Ejectiefase (ventricular ejection) Gesloten Open
2
, In bovenstaande afbeelding wordt over de X-as de tijd uitgedrukt en over de Y-as de druk. In
gedeelte B wordt de druk weergegeven voor de linkerharthelft. De rode lijn is de linkerventrikeldruk
en de lichtblauwe lijn is de aortadruk. Bij ‘’a’’ ontstaat er een drukgolf in de ventrikels ter gevolg van
de contractie van het linker atrium. Het ventrikel contraheert, maar de druk in het ventrikel is nog
steeds lager dan in de aorta. Dit is de isovolumetrische contractie, hierbij sluit de mitralisklep.
Vervolgens is de druk in de ventrikel lager dan in de aorta en gaat de aortaklep open. Dan begint de
ejectiefase. Doordat het ventrikel al het bloed eruit pompt en het bloed wegstroomt de aorta in daalt
de druk in het ventrikel en slaat de aortaklep dicht. Dit is het einde van de ejectiefase. Dan begint de
isovolumetrische relaxatie en is de mitralisklep nog gesloten.
Oefenvragen via menti.com
1. In welk bloedvat bevindt zich zuurstofrijk bloed?
a. Aorta
b. Vena cava
2. In welk bloedvat bevindt zich zuurstofarm bloed?
a. Arteria pulmonalis
b. Vena pulmonalis
c. Coronaire vaten
Het hartminuutvolume
Het hartminuutvolume is het aantal liters bloed dat elke minuut wordt uitgepompt door het hart. In
rust is dit zo’n 5,6 L/minuut en bij zeer forse inspanning van een topatleet kan het hartminuutvolume
wel oplopen tot 35 L/minuut. Tijdens de inspanning gaat het bloed vooral naar de spieren.
3
