s
PSYCHOLOGIE VAN DE
INDIVIDUELE VERSCHILLEN,
DEEL 1
Anouk Delaere
KU Leuven
,INHOUD
DEEL I: Psychologie van individuele verschillen: wat & hoe?..................................2
Doelstelling en geschiedenis.................................................................................. 2
Methoden in de psychologie van individuele verschillen......................................15
DEEL II: psychologie van de persoonlijkheid.........................................................44
Inleiding en vraag................................................................................................. 44
Trekpsychologie................................................................................................... 48
Interactionisme..................................................................................................... 68
Krachtmeting........................................................................................................ 80
DEEL III: Psychologie van de intelligentie.............................................................99
Inleiding en definities........................................................................................... 99
De structuur van intelligentie............................................................................. 115
3. Topics in intelligentieonderzoek.....................................................................138
1
,DEEL I: PSYCHOLOGIE VAN INDIVIDUELE VERSCHILLEN: WAT &
HOE?
DOELSTELLING EN GESCHIEDENIS
DOELSTELLING
Onderwerp? Verschillen binnen en tussen mensen algemene
wetmatigheden (zeer belangrijk en waardevol), MAAR niet het gehele plaatje,
WANT grote verschillen tussen en binnen mensen inzake ons gedrag, prestaties
cognities, gevoelens etc. (vb. onze emoties)
Functieleer: hoe werkt ons geheugen, perceptie, emoties en affect? (vb.
oorzaak van onze emoties?)
Sociale psychologie: hoe is ons gedrag functie van sociale factoren (vb.
sociale oorzaken, functie, en gevolgen van emoties?)
Biologische psychologie: hoe kunnen onze gedachten, gevoelens en
gedragingen verklaard worden door onze biologie? (vb. neurale processen
onderliggend aan emoties)
PID = psychologie van verschillen tussen mensen ( algemene
psychologie)
DOEL:
1. Beschrijven:
a. Van verschillen: op welke vlakken verschillen mensen van elkaar /
zichzelf? Welke zijn de belangrijkste verschillen? (sommige zijn
definiërende dan andere) (vb. agressie, intelligentie,
persoonlijkheid)
b. Van verbanden tussen verschillen: met wat hangen zulke
verschillen samen?
2. Verklaren van verschillen: wat ligt er aan de basis van deze verschillen?
nature nurture debat, “waarom?” (Genetisch? Opvoeding? Biologisch?
Cultuur? Leergeschiedenis?: verschillende niveaus)
PID = geen tak van psychologie die in isolatie bestaat, maar heeft wel implicaties
voor alle toepassingsgebieden van de psychologie en daarbuiten
1. Organisaties, bedrijven: selectie / rekrutering / promotie (wat maakt
sommige mensen betere leiders?)
2. School- en klinische psychologie: verschillen tussen lln in schools
presteren (hoe kunnen we minder presterende lln helpen?)
3. Theorie en onderzoek
Vb. tijdens corona-periode: onderzoek waarin mensen 3x per dag persoonlijke
vragen moesten beantwoorden (lang durende studie) besloten dat iedereen
ANDERS reageerde op die lockdown
2
, Die verschillen moeten onderzoek worden
WAT?
BESCHRIJVEN VERSCHILLEN
= impliceert een vergelijking
Inter-individuele verschillen tussen mensen (vooral)
o Intergroepsverschillen tussen groepen (geslacht, cultuur,
leeftijd)
Intra-individuele verschillen binnen mensen (in mindere mate)
o Intraindividuele verschillen binnen 1 persoon (= profiel over
situaties of tijdstippen)
Interindividuele verschillen in profielen = interindividuele verschillen
in intraindividuele verschillen
algemene psychologie: algemene wetten
Meerdere soorten verschillen mogelijk
PID gaat kijken naar verschillen tussen de mensen per
manipulatie & in het algemeen OF groepen vergelijken
OF binnen 1 persoon
Op wat voor soort vlakken kunnen mensen van elkaar verschillen, psychologisch
gezien?
Vb. in Wie is het = uiterlijke kenmerken
MAAR: ook heel veel psychologische verschillen, 2 grote deeldomeinen
o Cognitief functioneren
Intelligentie, IQ: prestaties op cognitieve taken (product)
Cognitieve stijlen: manier van verwerken bij cognitieve taken
(proces) (vb. analytisch vs. Holistisch)
= PID van intelligentie en cognitieve stijlen
o Persoonlijkheid: affectieve en sociale domein (vb. karakter,
emoties…)
= PID van persoonlijkheid
BESCHRIJVEN VAN VERBANDEN TUSSEN VERSCHILLEN
Verschillen op vlak van 1 variabele (geslacht, intelligentie…) in verband
brengen met verschillen op vlak van andere variabele (agressie) zie
methoden
3
PSYCHOLOGIE VAN DE
INDIVIDUELE VERSCHILLEN,
DEEL 1
Anouk Delaere
KU Leuven
,INHOUD
DEEL I: Psychologie van individuele verschillen: wat & hoe?..................................2
Doelstelling en geschiedenis.................................................................................. 2
Methoden in de psychologie van individuele verschillen......................................15
DEEL II: psychologie van de persoonlijkheid.........................................................44
Inleiding en vraag................................................................................................. 44
Trekpsychologie................................................................................................... 48
Interactionisme..................................................................................................... 68
Krachtmeting........................................................................................................ 80
DEEL III: Psychologie van de intelligentie.............................................................99
Inleiding en definities........................................................................................... 99
De structuur van intelligentie............................................................................. 115
3. Topics in intelligentieonderzoek.....................................................................138
1
,DEEL I: PSYCHOLOGIE VAN INDIVIDUELE VERSCHILLEN: WAT &
HOE?
DOELSTELLING EN GESCHIEDENIS
DOELSTELLING
Onderwerp? Verschillen binnen en tussen mensen algemene
wetmatigheden (zeer belangrijk en waardevol), MAAR niet het gehele plaatje,
WANT grote verschillen tussen en binnen mensen inzake ons gedrag, prestaties
cognities, gevoelens etc. (vb. onze emoties)
Functieleer: hoe werkt ons geheugen, perceptie, emoties en affect? (vb.
oorzaak van onze emoties?)
Sociale psychologie: hoe is ons gedrag functie van sociale factoren (vb.
sociale oorzaken, functie, en gevolgen van emoties?)
Biologische psychologie: hoe kunnen onze gedachten, gevoelens en
gedragingen verklaard worden door onze biologie? (vb. neurale processen
onderliggend aan emoties)
PID = psychologie van verschillen tussen mensen ( algemene
psychologie)
DOEL:
1. Beschrijven:
a. Van verschillen: op welke vlakken verschillen mensen van elkaar /
zichzelf? Welke zijn de belangrijkste verschillen? (sommige zijn
definiërende dan andere) (vb. agressie, intelligentie,
persoonlijkheid)
b. Van verbanden tussen verschillen: met wat hangen zulke
verschillen samen?
2. Verklaren van verschillen: wat ligt er aan de basis van deze verschillen?
nature nurture debat, “waarom?” (Genetisch? Opvoeding? Biologisch?
Cultuur? Leergeschiedenis?: verschillende niveaus)
PID = geen tak van psychologie die in isolatie bestaat, maar heeft wel implicaties
voor alle toepassingsgebieden van de psychologie en daarbuiten
1. Organisaties, bedrijven: selectie / rekrutering / promotie (wat maakt
sommige mensen betere leiders?)
2. School- en klinische psychologie: verschillen tussen lln in schools
presteren (hoe kunnen we minder presterende lln helpen?)
3. Theorie en onderzoek
Vb. tijdens corona-periode: onderzoek waarin mensen 3x per dag persoonlijke
vragen moesten beantwoorden (lang durende studie) besloten dat iedereen
ANDERS reageerde op die lockdown
2
, Die verschillen moeten onderzoek worden
WAT?
BESCHRIJVEN VERSCHILLEN
= impliceert een vergelijking
Inter-individuele verschillen tussen mensen (vooral)
o Intergroepsverschillen tussen groepen (geslacht, cultuur,
leeftijd)
Intra-individuele verschillen binnen mensen (in mindere mate)
o Intraindividuele verschillen binnen 1 persoon (= profiel over
situaties of tijdstippen)
Interindividuele verschillen in profielen = interindividuele verschillen
in intraindividuele verschillen
algemene psychologie: algemene wetten
Meerdere soorten verschillen mogelijk
PID gaat kijken naar verschillen tussen de mensen per
manipulatie & in het algemeen OF groepen vergelijken
OF binnen 1 persoon
Op wat voor soort vlakken kunnen mensen van elkaar verschillen, psychologisch
gezien?
Vb. in Wie is het = uiterlijke kenmerken
MAAR: ook heel veel psychologische verschillen, 2 grote deeldomeinen
o Cognitief functioneren
Intelligentie, IQ: prestaties op cognitieve taken (product)
Cognitieve stijlen: manier van verwerken bij cognitieve taken
(proces) (vb. analytisch vs. Holistisch)
= PID van intelligentie en cognitieve stijlen
o Persoonlijkheid: affectieve en sociale domein (vb. karakter,
emoties…)
= PID van persoonlijkheid
BESCHRIJVEN VAN VERBANDEN TUSSEN VERSCHILLEN
Verschillen op vlak van 1 variabele (geslacht, intelligentie…) in verband
brengen met verschillen op vlak van andere variabele (agressie) zie
methoden
3
