Preventieve Gezondheidszor
Hoofdstuk 1: Gezondheid is meer dan niet ziek zijn.
1. Inleiding tot Gezondheidsbevordering
1.1 Waarom is gezondheidsbevordering belangrijk?
Mensen kennen de risico’s, maar veranderen hun gedrag niet zomaar.
o Voorbeeld: Iedereen weet dat roken schadelijk is, maar toch blijven
velen roken.
o Factoren die gedragsverandering beïnvloeden:
Verkeerde inschatting van eigen gedrag (minimaliseren).
Onvoldoende steun van de omgeving.
Geen vaardigheden om te stoppen.
Gezondheidswerkers spelen een cruciale rol in het bevorderen van een
gezonde leefstijl.
o Veel mensen weten dat een gezonde levensstijl belangrijk is, maar
hebben moeite dit vol te houden.
o Factoren die een rol spelen in gezondheidsgedrag:
Omgeving.
Sociaal-economische status (SES).
Persoonlijke motivatie en gewoonten.
2. Gezondheidsbevordering
Gezondheidsbevordering is een actieve aanpak om de gezondheid van mensen te
verbeteren en te behouden en indien er een aandoening is deze te stabiliseren.
2.1 Wat is gezondheidsbevordering?
Drie belangrijke doelen:
1. Gezondheid bevorderen en verbeteren.
2. Gezondheid in stand houden.
3. Indien er een aandoening is → stabiliseren.
Doel: Mensen in staat stellen gezondere keuzes te maken.
Belangrijkste strategie: Empowerment.
Empowerment volgens de WHO (2022):
"Het proces waarbij mensen meer controle verwerven over de determinanten
van hun gezondheid om zo hun welzijn te verbeteren."
Gezondheid is een gedeelde verantwoordelijkheid met 4 componenten: goed
gezondheidsbestuur, health literacy, gezonde omgeving en sociale mobilisatie.
2.2 Hoe werkt gezondheidsbevordering?
Individu, sociale omgeving en bredere context spelen een rol.
Drie kernwaarden:
1. Autonomie: Zelf regie nemen over eigen gezondheid.
2. Competentie: Het gevoel dat men zelf in staat is om doelen te
bereiken.
3. Verbondenheid: Positieve interactie met anderen.
2.3 Gezondheidsvoorlichting vs. Gezondheidsbevordering
Gezondheidsvoorlichting: Gericht op kennis en vaardigheden → kan
motivatie versterken.
o Voorbeeld: Prenatale lessen geven info over borstvoeding, maar
garanderen niet dat een moeder dit ook zal volhouden.
Gezondheidsbevordering: Richt zich op het verwijderen van barrières en
stimuleren van gezonde keuzes en berust op individu en omgeving
Waar schiet gezondheidsvoorlichting tekort?
, Gezondheidsongelijkheid: Sommige groepen hebben minder toegang tot
gezondheidsinformatie en zorg.
Oplossing: Proportioneel universalisme.
3. Gezondheidsongelijkheid en Proportioneel Universalisme
3.1 Wat is gezondheidsongelijkheid?
Gezondheid is ongelijk verdeeld in de samenleving.
Factoren die gezondheidsongelijkheid veroorzaken:
o Sociaal-economische status (SES).
o Toegang tot gezondheidszorg en voorlichting.
o Omgevingsfactoren.
Mensen met een hogere SES hebben over het algemeen een betere
gezondheid.
3.2 Wat is Proportioneel Universalisme (PU)?
Universeel beleid: Voor alle burgers gelijk opgesteld.
Proportionele aanpassing: Intensiteit wordt aangepast voor doelgroepen
met een verhoogd risico (rechtvaardigheidsprincipe → equity).
Voorbeeld:
Terugbetaling van dokterskosten:
o Iedereen krijgt toegang tot basiszorg (universeel).
o Mensen met een laag inkomen krijgen extra terugbetaling
(proportioneel).
4. Preventie en Gezondheidsbevordering
Preventie en gezondheidsbevordering zijn nauw verbonden, maar hebben een
andere focus.
4.1 Verschil tussen preventie en gezondheidsbevordering
Preventie:
o Gericht op het voorkomen van ziekte.
o Focus op het wegnemen van risicofactoren en het opsporen van
ziekten.
o Pathogenese: kijkt naar oorzaken en behandeling van ziekten.
Gezondheidsbevordering:
o Richt zich op positieve gezondheid.
o Doel: Mensen in staat stellen om zelf hun gezondheid te verbeteren.
o Salutogenese: kijkt naar factoren die gezondheid bevorderen.
5. Niveaus van Preventie
Preventie wordt ingedeeld in vijf niveaus:
5.1 Primaire Preventie (Ziekte voorkomen bij gezonde mensen)
Doel: Voorkomen dat een ziekte ontstaat.
Voorbeelden:
o Vaccinaties tegen mazelen.
o Promoten van een gezonde levensstijl (voeding, beweging).
5.2 Secundaire Preventie (Vroege opsporing van ziekte)
Doel: Ziekte in een vroeg
stadium opsporen om
complicaties te vermijden.
Voorbeelden:
o Bevolkingsonderzoek naar
borstkanker via
mammografieën.
Hoofdstuk 1: Gezondheid is meer dan niet ziek zijn.
1. Inleiding tot Gezondheidsbevordering
1.1 Waarom is gezondheidsbevordering belangrijk?
Mensen kennen de risico’s, maar veranderen hun gedrag niet zomaar.
o Voorbeeld: Iedereen weet dat roken schadelijk is, maar toch blijven
velen roken.
o Factoren die gedragsverandering beïnvloeden:
Verkeerde inschatting van eigen gedrag (minimaliseren).
Onvoldoende steun van de omgeving.
Geen vaardigheden om te stoppen.
Gezondheidswerkers spelen een cruciale rol in het bevorderen van een
gezonde leefstijl.
o Veel mensen weten dat een gezonde levensstijl belangrijk is, maar
hebben moeite dit vol te houden.
o Factoren die een rol spelen in gezondheidsgedrag:
Omgeving.
Sociaal-economische status (SES).
Persoonlijke motivatie en gewoonten.
2. Gezondheidsbevordering
Gezondheidsbevordering is een actieve aanpak om de gezondheid van mensen te
verbeteren en te behouden en indien er een aandoening is deze te stabiliseren.
2.1 Wat is gezondheidsbevordering?
Drie belangrijke doelen:
1. Gezondheid bevorderen en verbeteren.
2. Gezondheid in stand houden.
3. Indien er een aandoening is → stabiliseren.
Doel: Mensen in staat stellen gezondere keuzes te maken.
Belangrijkste strategie: Empowerment.
Empowerment volgens de WHO (2022):
"Het proces waarbij mensen meer controle verwerven over de determinanten
van hun gezondheid om zo hun welzijn te verbeteren."
Gezondheid is een gedeelde verantwoordelijkheid met 4 componenten: goed
gezondheidsbestuur, health literacy, gezonde omgeving en sociale mobilisatie.
2.2 Hoe werkt gezondheidsbevordering?
Individu, sociale omgeving en bredere context spelen een rol.
Drie kernwaarden:
1. Autonomie: Zelf regie nemen over eigen gezondheid.
2. Competentie: Het gevoel dat men zelf in staat is om doelen te
bereiken.
3. Verbondenheid: Positieve interactie met anderen.
2.3 Gezondheidsvoorlichting vs. Gezondheidsbevordering
Gezondheidsvoorlichting: Gericht op kennis en vaardigheden → kan
motivatie versterken.
o Voorbeeld: Prenatale lessen geven info over borstvoeding, maar
garanderen niet dat een moeder dit ook zal volhouden.
Gezondheidsbevordering: Richt zich op het verwijderen van barrières en
stimuleren van gezonde keuzes en berust op individu en omgeving
Waar schiet gezondheidsvoorlichting tekort?
, Gezondheidsongelijkheid: Sommige groepen hebben minder toegang tot
gezondheidsinformatie en zorg.
Oplossing: Proportioneel universalisme.
3. Gezondheidsongelijkheid en Proportioneel Universalisme
3.1 Wat is gezondheidsongelijkheid?
Gezondheid is ongelijk verdeeld in de samenleving.
Factoren die gezondheidsongelijkheid veroorzaken:
o Sociaal-economische status (SES).
o Toegang tot gezondheidszorg en voorlichting.
o Omgevingsfactoren.
Mensen met een hogere SES hebben over het algemeen een betere
gezondheid.
3.2 Wat is Proportioneel Universalisme (PU)?
Universeel beleid: Voor alle burgers gelijk opgesteld.
Proportionele aanpassing: Intensiteit wordt aangepast voor doelgroepen
met een verhoogd risico (rechtvaardigheidsprincipe → equity).
Voorbeeld:
Terugbetaling van dokterskosten:
o Iedereen krijgt toegang tot basiszorg (universeel).
o Mensen met een laag inkomen krijgen extra terugbetaling
(proportioneel).
4. Preventie en Gezondheidsbevordering
Preventie en gezondheidsbevordering zijn nauw verbonden, maar hebben een
andere focus.
4.1 Verschil tussen preventie en gezondheidsbevordering
Preventie:
o Gericht op het voorkomen van ziekte.
o Focus op het wegnemen van risicofactoren en het opsporen van
ziekten.
o Pathogenese: kijkt naar oorzaken en behandeling van ziekten.
Gezondheidsbevordering:
o Richt zich op positieve gezondheid.
o Doel: Mensen in staat stellen om zelf hun gezondheid te verbeteren.
o Salutogenese: kijkt naar factoren die gezondheid bevorderen.
5. Niveaus van Preventie
Preventie wordt ingedeeld in vijf niveaus:
5.1 Primaire Preventie (Ziekte voorkomen bij gezonde mensen)
Doel: Voorkomen dat een ziekte ontstaat.
Voorbeelden:
o Vaccinaties tegen mazelen.
o Promoten van een gezonde levensstijl (voeding, beweging).
5.2 Secundaire Preventie (Vroege opsporing van ziekte)
Doel: Ziekte in een vroeg
stadium opsporen om
complicaties te vermijden.
Voorbeelden:
o Bevolkingsonderzoek naar
borstkanker via
mammografieën.
