PRIVAAT RECHT
DEEL 4: HET INDIVIDU
HFST 1: DE JURIDISCHE PERSOON
1. Begrippen
Juridische personen = iets of iemand die drager is van juridische rechten en plichten
rechtssubject
Rechtssubject kan deelnemen aan rechtsverkeer = heeft juridische persoonlijkheid
2 categorieën juridische personen:
- Natuurlijk persoon/ fysieke persoon = alle menselijke wezens, elke levende mens
is een juridisch persoon
- Rechtspersoon = verenigingen en vennootschappen, bv: vzw’s, besloten
vennootschap, coöperatieve vennootschap
2. De fysieke of natuurlijke persoon
= elke levende mens is een juridisch persoon, elke mens is drager van rechten en
plichten, ongeacht of die mens de rechten al dan niet kan uitoefenen
Vroeger:
- Mens kon door slavernij juridische persoonlijkheid verliezen
- Burgerlijke dood (in Burgerlijk wetboek van 1804)= ontnam de veroordeelde zijn
burgerlijke rechten = ‘rechteloos’/’vogelvrij verklaard’ afgeschaft bij oprichting
België
Rechtsobjecten= andere levende wezens zoals dieren en planten of levenloze
voorwerpen kunnen geen juridische personen zijn en kunnen dus ook geen juridische
persoonlijkheid hebben = kunnen wel voorwerp zijn van recht maar hebben zelf geen
rechten
Anders vroeger bv: in middeleeuwen kregen dieren soms een juridische
aansprakelijkheid, konden voor rechtbank worden gebracht voor bv veroorzaken van een
ongeluk
Vandaag:
- Wetgeving rond dierenwelzijn en dierenbescherming
- Komt tot stand uit eigenbelang en voor het welzijn van de mens
- Dieren krijgen hierdoor geen rechten maar mens legt zich beperkingen en
verplichtingen op tegenover dieren
A Het leven
- Enkel bij leven = drager rechten en plichten
- Begin juridische persoon = levend en levensvatbaar geboren worden
- Einde = bij overlijden
- Overlijden= lichaam krijgt juridische statuut van lijk, houdt op met persoon te zijn
,Het begin
3 voorwaarden om juridisch te ‘leven’:
- Geboren worden = gebeurt door afscheiding van het kind van de moeder door het
doorsnijden van navelstreng
- Levend geboren worden = baby heeft geademd
- Levensvatbaar zijn = noodzakelijke organen moeten functioneren, zodat
zelfstandig leven kan (kon)
Baby voldoet aan voorwaarden: kan worden ingeschreven in het geboorteregister
en verwerft dan de status van ‘juridisch persoon’
Bij overlijden kan enkel registratie in het overlijdensregister status van ‘juridisch
persoon’ beëindigen
Embryo/foetus = is geen persoon in de juridische betekenis van het woord
Wettelijk tijdperk van bevruchting = vermoeden dat verwekking heeft
plaatsgevonden in een periode van 180ndagen tot 300 dagen
Het einde
2 voorwaarden om juridisch ‘dood’ te worden verklaard:
- Overlijden is officieel vastgesteld = gebeurt door arts
- Overlijden is officieel ingeschreven in het overlijdensregister = gebeurt in de
gemeente door de ambtenaar van de burgerlijke stand
Vastelling overlijden = eindigt mens als natuurlijk persoon
Krijgt bijzonder statuur van ‘lijk’
Lijk geniet van bijzondere bescherming in het recht, SL drukt hiermee respect uit
naar overledene
Lijk is noodzakelijk om overlijden officieel vast te stellen = regeling voor situaties
waar dit niet zo is
B Bescherming van het lichaam
Bestaan natuurlijk persoon is verbonden aan zijn lichaam menselijk lichaam is daarom
bijzonder waardevol in onze SL bijzonder juridisch statuut
- Lichaam wordt beschermd ten aanzien van anderen (in grote mate)
- Tegen de persoon zelf (in mindere mate)
Bescherming van het lichaam tegen aantasting door anderen
Fysieke integriteit = anderen mogen niet aan jouw lichaam komen, tenzij je toestemming
geeft of tenzij er sprake is van een noodsituatie
= mensenrecht recht op leven en lichamelijke integriteit
,Onderscheid tussen 2 soorten relaties:
- De relatie tussen personen onderling
= in een relatie tussen individuen onderling zijn alle lichamen en individuele
belangen gelijkwaardig
o Een persoon kan het eigen lichaam niet ‘als belangrijker’ inroepen om aan
het lichaam van een ander te raken
Bv: een deskundigenonderzoek op het lichaam dat een partij vraagt
in het kader van een burgerlijke rechtszaak, kan niet verplicht
worden opgelegd aan de tegenpartij
o Alle individuele belangen en lichamen = gelijkwaardig relatie tussen
individuen toestemming cruciaal
o Raken aan het lichaam van iemand anders zonder toestemming =
strafbaar
o Manier van toestemming geven = leiden tot discussie
o Wijze waarop toestemming wordt gegeven, afhangt van de impact van de
eventuele handelingen op het lichaam hoe groter de impact, hoe
explicieter de toestemming
Bv: voor een medische check-up of bloedafname wordt geen
schriftelijk akkoord gevraagd, voor een chirurgische ingreep wel
o Toestemming moet geldig zijn = toestemming moet bewust worden
gegeven
o Geen sprake van dwang, persoon mag niet onder invloed zin en moet
voldoende matuur zijn
o Er kan ook niet voor alles toestemming gegeven worden
o Indien fysieke integriteit wordt aangetast:
Strafsanctie wegens het misdrijf van vrijwillige of onvrijwillige
slagen en verwondingen
Burgerrechtelijke schadevergoeding
- De relatie tussen de OH en het individu
= in relatie tussen OH en individu zijn de belangen vaak niet gelijkwaardig
= individuele belang dat een persoon heeft op zijn fysieke integriteit, moet worden
afgewogen tegen het belang dat door de OH wordt beschermd
o Vaak treedt OH op ter bescherming van algemeen belang, wat een hoger
belang is dan het belang van 1 individu
Bv: ‘dwang’ die vanuit OH wordt opgelegd: verplichte inenting tegen
polio, verplichte opname van een geestzieke om onder dwang
behandeld te worden
Bescherming van het lichaam en het zelfbeschikkingsrecht van het individu
Zelfbeschikkingsrecht = over het eigen lichaam mag eenieder beschikken aantasting
van de principiële onaantastbaarheid van het lichaam via recht, moraal en religie
worden beperkingen gesteld aan dit zelfbeschikkingsrecht bv: regelgevingen rond
abortus, euthanasie, je kan geen geldige toestemming geven voor geweldpleging op je
lichaam
Bv: zelfbeschikkingsrecht kan ver gaan, zelfdoding of verminking is niet strafbaar
, 3. De rechtspersoon
= ondernemingen, zoals verenigingen en vennootschappen onder de juridische structuur
- Hebben rechtspersoonlijkheid en kunnen op die manier deelnemen aan het
juridisch verkeer
o Bv: contracten sluiten en verantwoordelijk worden gesteld voor het naleven
van die contracten
- Juridisch identificeerbaar (net zoals fysieke persoon)
o Moet een handelsnaam hebben, een maatschappelijke zetel en een
ondernemingsnummer
Belangrijke verschillen tussen fysieke en rechtspersoon:
- Natuurlijke/fysieke persoon (mens) is tastbaar, heeft fysiek lichaam
rechtspersoon is een constructie van het recht
- Natuurlijke/fysieke persoon heeft zowel vermogensrechten (eigendomsrecht, recht
op contracten sluiten) als familierechten (recht huwen, adopteren)
rechtspersoon heeft enkel vermogensrechten
Constructie rechtspersoon ontstaan: 19de eeuw, IR, samenwerking tussen verschillende
personen werd noodzakelijk + sociaal cultureel vlak bezig om gemeenschappelijke
belangen te verenigen
+ voordeel: als je handelt in naam van rechtspersoon, ben je niet persoonlijk financieel
aansprakelijk
Bv: vzw tekent contract, verantwoordelijkheid van vzw om contract na te leven, niet van
individu persoonlijk
De feitelijke vereniging
= alle vormen van samenwerking in een vereniging zonder juridische structuur
= samenwerkingsverbanden die zich niet in een juridische vorm plaatsvinden, maar in
een soort losse structuur
Bv: studentenverenigingen, leesclubs, buurtcomités
Hebben geen rechtspersoonlijkheid = kan geen rechtshandelingen stellen elk
lid blijft persoonlijk aansprakelijk voor de verbintenissen die zij in de naam van de
vereniging hebben aangegaan
Wanneer iemand de vereniging een proces wil aandoen, alle leden persoonlijk
voor de rechtbank moeten dagen
Kunnen wel:
- Bankrekening openen
- Verzekering afsluiten
DEEL 4: HET INDIVIDU
HFST 1: DE JURIDISCHE PERSOON
1. Begrippen
Juridische personen = iets of iemand die drager is van juridische rechten en plichten
rechtssubject
Rechtssubject kan deelnemen aan rechtsverkeer = heeft juridische persoonlijkheid
2 categorieën juridische personen:
- Natuurlijk persoon/ fysieke persoon = alle menselijke wezens, elke levende mens
is een juridisch persoon
- Rechtspersoon = verenigingen en vennootschappen, bv: vzw’s, besloten
vennootschap, coöperatieve vennootschap
2. De fysieke of natuurlijke persoon
= elke levende mens is een juridisch persoon, elke mens is drager van rechten en
plichten, ongeacht of die mens de rechten al dan niet kan uitoefenen
Vroeger:
- Mens kon door slavernij juridische persoonlijkheid verliezen
- Burgerlijke dood (in Burgerlijk wetboek van 1804)= ontnam de veroordeelde zijn
burgerlijke rechten = ‘rechteloos’/’vogelvrij verklaard’ afgeschaft bij oprichting
België
Rechtsobjecten= andere levende wezens zoals dieren en planten of levenloze
voorwerpen kunnen geen juridische personen zijn en kunnen dus ook geen juridische
persoonlijkheid hebben = kunnen wel voorwerp zijn van recht maar hebben zelf geen
rechten
Anders vroeger bv: in middeleeuwen kregen dieren soms een juridische
aansprakelijkheid, konden voor rechtbank worden gebracht voor bv veroorzaken van een
ongeluk
Vandaag:
- Wetgeving rond dierenwelzijn en dierenbescherming
- Komt tot stand uit eigenbelang en voor het welzijn van de mens
- Dieren krijgen hierdoor geen rechten maar mens legt zich beperkingen en
verplichtingen op tegenover dieren
A Het leven
- Enkel bij leven = drager rechten en plichten
- Begin juridische persoon = levend en levensvatbaar geboren worden
- Einde = bij overlijden
- Overlijden= lichaam krijgt juridische statuut van lijk, houdt op met persoon te zijn
,Het begin
3 voorwaarden om juridisch te ‘leven’:
- Geboren worden = gebeurt door afscheiding van het kind van de moeder door het
doorsnijden van navelstreng
- Levend geboren worden = baby heeft geademd
- Levensvatbaar zijn = noodzakelijke organen moeten functioneren, zodat
zelfstandig leven kan (kon)
Baby voldoet aan voorwaarden: kan worden ingeschreven in het geboorteregister
en verwerft dan de status van ‘juridisch persoon’
Bij overlijden kan enkel registratie in het overlijdensregister status van ‘juridisch
persoon’ beëindigen
Embryo/foetus = is geen persoon in de juridische betekenis van het woord
Wettelijk tijdperk van bevruchting = vermoeden dat verwekking heeft
plaatsgevonden in een periode van 180ndagen tot 300 dagen
Het einde
2 voorwaarden om juridisch ‘dood’ te worden verklaard:
- Overlijden is officieel vastgesteld = gebeurt door arts
- Overlijden is officieel ingeschreven in het overlijdensregister = gebeurt in de
gemeente door de ambtenaar van de burgerlijke stand
Vastelling overlijden = eindigt mens als natuurlijk persoon
Krijgt bijzonder statuur van ‘lijk’
Lijk geniet van bijzondere bescherming in het recht, SL drukt hiermee respect uit
naar overledene
Lijk is noodzakelijk om overlijden officieel vast te stellen = regeling voor situaties
waar dit niet zo is
B Bescherming van het lichaam
Bestaan natuurlijk persoon is verbonden aan zijn lichaam menselijk lichaam is daarom
bijzonder waardevol in onze SL bijzonder juridisch statuut
- Lichaam wordt beschermd ten aanzien van anderen (in grote mate)
- Tegen de persoon zelf (in mindere mate)
Bescherming van het lichaam tegen aantasting door anderen
Fysieke integriteit = anderen mogen niet aan jouw lichaam komen, tenzij je toestemming
geeft of tenzij er sprake is van een noodsituatie
= mensenrecht recht op leven en lichamelijke integriteit
,Onderscheid tussen 2 soorten relaties:
- De relatie tussen personen onderling
= in een relatie tussen individuen onderling zijn alle lichamen en individuele
belangen gelijkwaardig
o Een persoon kan het eigen lichaam niet ‘als belangrijker’ inroepen om aan
het lichaam van een ander te raken
Bv: een deskundigenonderzoek op het lichaam dat een partij vraagt
in het kader van een burgerlijke rechtszaak, kan niet verplicht
worden opgelegd aan de tegenpartij
o Alle individuele belangen en lichamen = gelijkwaardig relatie tussen
individuen toestemming cruciaal
o Raken aan het lichaam van iemand anders zonder toestemming =
strafbaar
o Manier van toestemming geven = leiden tot discussie
o Wijze waarop toestemming wordt gegeven, afhangt van de impact van de
eventuele handelingen op het lichaam hoe groter de impact, hoe
explicieter de toestemming
Bv: voor een medische check-up of bloedafname wordt geen
schriftelijk akkoord gevraagd, voor een chirurgische ingreep wel
o Toestemming moet geldig zijn = toestemming moet bewust worden
gegeven
o Geen sprake van dwang, persoon mag niet onder invloed zin en moet
voldoende matuur zijn
o Er kan ook niet voor alles toestemming gegeven worden
o Indien fysieke integriteit wordt aangetast:
Strafsanctie wegens het misdrijf van vrijwillige of onvrijwillige
slagen en verwondingen
Burgerrechtelijke schadevergoeding
- De relatie tussen de OH en het individu
= in relatie tussen OH en individu zijn de belangen vaak niet gelijkwaardig
= individuele belang dat een persoon heeft op zijn fysieke integriteit, moet worden
afgewogen tegen het belang dat door de OH wordt beschermd
o Vaak treedt OH op ter bescherming van algemeen belang, wat een hoger
belang is dan het belang van 1 individu
Bv: ‘dwang’ die vanuit OH wordt opgelegd: verplichte inenting tegen
polio, verplichte opname van een geestzieke om onder dwang
behandeld te worden
Bescherming van het lichaam en het zelfbeschikkingsrecht van het individu
Zelfbeschikkingsrecht = over het eigen lichaam mag eenieder beschikken aantasting
van de principiële onaantastbaarheid van het lichaam via recht, moraal en religie
worden beperkingen gesteld aan dit zelfbeschikkingsrecht bv: regelgevingen rond
abortus, euthanasie, je kan geen geldige toestemming geven voor geweldpleging op je
lichaam
Bv: zelfbeschikkingsrecht kan ver gaan, zelfdoding of verminking is niet strafbaar
, 3. De rechtspersoon
= ondernemingen, zoals verenigingen en vennootschappen onder de juridische structuur
- Hebben rechtspersoonlijkheid en kunnen op die manier deelnemen aan het
juridisch verkeer
o Bv: contracten sluiten en verantwoordelijk worden gesteld voor het naleven
van die contracten
- Juridisch identificeerbaar (net zoals fysieke persoon)
o Moet een handelsnaam hebben, een maatschappelijke zetel en een
ondernemingsnummer
Belangrijke verschillen tussen fysieke en rechtspersoon:
- Natuurlijke/fysieke persoon (mens) is tastbaar, heeft fysiek lichaam
rechtspersoon is een constructie van het recht
- Natuurlijke/fysieke persoon heeft zowel vermogensrechten (eigendomsrecht, recht
op contracten sluiten) als familierechten (recht huwen, adopteren)
rechtspersoon heeft enkel vermogensrechten
Constructie rechtspersoon ontstaan: 19de eeuw, IR, samenwerking tussen verschillende
personen werd noodzakelijk + sociaal cultureel vlak bezig om gemeenschappelijke
belangen te verenigen
+ voordeel: als je handelt in naam van rechtspersoon, ben je niet persoonlijk financieel
aansprakelijk
Bv: vzw tekent contract, verantwoordelijkheid van vzw om contract na te leven, niet van
individu persoonlijk
De feitelijke vereniging
= alle vormen van samenwerking in een vereniging zonder juridische structuur
= samenwerkingsverbanden die zich niet in een juridische vorm plaatsvinden, maar in
een soort losse structuur
Bv: studentenverenigingen, leesclubs, buurtcomités
Hebben geen rechtspersoonlijkheid = kan geen rechtshandelingen stellen elk
lid blijft persoonlijk aansprakelijk voor de verbintenissen die zij in de naam van de
vereniging hebben aangegaan
Wanneer iemand de vereniging een proces wil aandoen, alle leden persoonlijk
voor de rechtbank moeten dagen
Kunnen wel:
- Bankrekening openen
- Verzekering afsluiten
