Samenvatting Mediaeconomie

1 Les 2 (niet in cursus)................................................................................3
1.1 Media in België: context.....................................................................3
1.2 Media in Belgie: overzicht..................................................................6
2 Marktstructuren........................................................................................8
3 De sterkste schakel................................................................................12
4 Mediaconvergentie.................................................................................15
4.1 Technologie......................................................................................15
4.2 Content/format.................................................................................15
4.3 Industrieel........................................................................................16
4.4 Regelgeving......................................................................................16
4.5 Convergentiestrategieën..................................................................17
4.6 Sterke mediamerken blijven relevant...............................................17
4.6.1 Merkarchitectuur........................................................................17
4.7 Proces van digitale transformatie.....................................................17
4.8 Proces van creatieve destructie.......................................................18
5 Platformisering.......................................................................................19
5.1.1 Kenmerk 1: netwerkeffecten......................................................19
5.1.2 Kenmerk 2: pioniersvoordeel.....................................................20
5.1.3 Kenmerk 3: technologische compatibiliteit................................20
5.1.4 Kenmerk 4: overstapkosten.......................................................21
5.1.5 Toenemende macht platformen.................................................21
5.1.6 Platformafhankelijkheid..............................................................22
6 Hoe groter, hoe beter?...........................................................................24
7 Gastles DPG media (Jo Snoeckx)............................................................31
7.1 Inleiding............................................................................................31
7.2 The revolution of audio....................................................................31
7.3 The power of radio...........................................................................31
7.4 Radio as advertiser...........................................................................31
7.5 The future of radio advertising.........................................................32
8 Een versnipperend publiek.....................................................................33
9 Gastles Disney........................................................................................36
9.1 Reclame in de media-industrie.........................................................36
9.2 De media-industrie in context..........................................................36
9.3 Hoe werkt reclameverkoop?.............................................................37
9.4 Misvattingen.....................................................................................38
9.5 Toekomstperspectievne....................................................................38

,10 Follow the money................................................................................39
10.1 Abonnementsmodellen..................................................................39
10.2 Advertentiemodellen......................................................................41
11 Creativiteit verzekerd...........................................................................43
11.1 Intellectueel eigendom als bedrijfsstrategie..................................43
11.2 Intellectueel eigendom centraal in media-industrie.......................43
11.2.1 Visie 1: AUTEURSRECHT BRON VAN INNOVATIE EN CREATIVITEIT
............................................................................................................43
11.2.2 Visie 2: INTELLECTUEEL MONOPOLIE.......................................43
11.3 Exclusiviteit centraal bij intellectuele eigendom............................44
12 Het risico waard....................................................................................46
12.1 Media = risky business...................................................................46
12.1.1 Baumol’s kostenziekte.............................................................46
12.2 Hit-of-missindustrie........................................................................46
12.2.1 Portfolio: risico’s spreiden (diversificatie)................................46
12.2.2 Hit of miss industrie.................................................................47
12.2.3 Formats als succesrecept in TV................................................47
13 Streamz gastles...................................................................................49
14 Drama van eigen kweek......................................................................51
15 Gastles VRT (zie ppt)...........................................................................56
15.1 De publieke omroep in een platformtijdperk..................................56
15.1.1 Wat is publieke omroep?..........................................................56
15.1.2 Waar komt de publieke omroep vandaan?...............................56
15.1.3 Waar staan we vandaag?.........................................................57
15.1.4 Wat zijn de grote uitdagingen en opportuniteiten voor de
publieke omroep?................................................................................57
15.1.5 Big tech is groot.......................................................................57
15.1.6 Wat kunnen we zelf doen?.......................................................57
16 Het huis van vertrouwen.....................................................................59
17 Geen bal op tv.....................................................................................63
18 Examen...............................................................................................69

,1 Les 2 (niet in cursus)
1.1 Media in België: context
Weinig markten die zowel in zuiden als noorden actief zijn, dus geen ‘DE
Belgische markt’: 2 belangrijke markten
1. Vlaamse markt
2. Franse markt
 Media draait om taal (zorgt voor grootte markt,
exportmogelijkheden en impact op markten waar we toenadering op
zoeken)
 Derde gemeenschap = Duitse gemeenschap
Complexe staatsstructuur
- Gemeenschappen zijn bevoegd voor media sinds 1980
- Elk heeft zijn eigen mediaorganisaties, regelgeving en regulator (=
of regels worden gehandhaafd) (+ hebben eigen minister)
- Belangrijke invloed Europese regels maar toch een eigen dynamiek
(omzetten van uit Europese richtlijn)
- Via media gaan we onze taal gaan promoten


GALANT: MR, waals
minister van
media
FRECHES: minister
in duitstalig gebied




- RTBF <-> VRT
- Enkele afdelingen media is afhankelijk van federaal niveau
Size matters
- wij (België) zijn kleine olifant naast grote olifant (Engels markt,
Spaanse markt,...)
 Wij zijn kleine mediamarkt
 Mediabedrijven in grote markten hebben veel meer middelen ter
beschikking (want meer geld en advertentie) -> Belgische bedrijven
moeten creatiever zijn en hebben minder talent + minder
productiefactoren
 Zij hebben kostenvoordeel
 Kleine markt brengt economische uitdagingen
o Marktgrootte cruciaal in begrijpen vraag en aanbod
o # inwoners impact op beschikbaarheid productiefactoren
o Populatie grote impact op financiering content:
 Consumentenbestedingen

,  Reclame-investeringen
 Overheidsfinanciering
o Ook impact op beschikbaarheid arbeid
 Kleine markten (en hun bedrijven) hebben een
kostennadeel (hoeveel meer kijkers, hoe interessanter om kosten
terug te verdienen)
o Marktgrootte biedt indicatie van financiële conditie
mediamarkt
 Minder inkomstenbronnen
 Minder mogelijkheden tot exploitatie van content
 Beperktere mogelijkheid tot export (taal)
 Moeilijkere financiering van content
o Typisch sterkere graad overheidsinterventie en –steun
Belgische mediamarkt bestaat feitelijk niet
- Mediabedrijfsbelangen stoppen doorgaans aan de taalgrens
o Pogingen om te investeren in andere taalgemeenschap bleek
niet altijd even succesvol in het verleden
- Cultureel nabije buitenland (voor schaal te vergroten) bleek wel een
werkbare optie om schaal uit te breiden (internationale expansie)
Krachtlijnen van ons medialandschap
- Vlaanderen is grootste markt, met sterke mediabedrijven,
internationaal vertakt, gediversifieerde belangen (diagonale
expansie)
- Wallonië is significant kleiner, grote invloed van buitenlandse
mediabedrijven, uitdaging voor lokale mediabedrijven (kostennadeel
tov Vlaanderen, TF1 populairste kanaal = Frans, RTL )
- Duitstalige markt is zeer klein, nauwelijks leefbaar als mediamarkt,
maar wel eigen publiek omroep (BRF)
3 gemeenschappen, 3 mediaregulatoren
- Marktregulator is belast met toezicht op de goede werking van de
markt en de naleving van de gedragsregels
- Specifiek voor audiovisuele sector (mediadecreet)




Complexe staatsstructuur
- Federale regulator voor elektronische communicatie
o Toezicht op telecomnetwerken (en digitale platformen)
o Allocatie van telecomfrequenties
- Samenwerking met mediaregulatoren
o Aantal dingen federaal en andere regionaal -> regulatoren
moeten samenwerken

, - BIPT = Belgisch instituut voor postdiensten en telecommunicatie
o Zien toe op telecomnetwerken en internet
o Op kranten betalen we geen btw -> federaal niveau (btw) ->
meer mensen gaan krant lezen
qRadio: oudste audiovisuele medium
- Begonnen met eerste radio-experimenten voor en tijdens WOI
- Leidt tot de oprichting van NIR-INR naar BBC-model
o Publiek monopolie op de radio-uitzendingen
- In 1960 wordt NIR opgeheven, leidt tot oprichting van 2
omroeporganisaties BRT en RTB
o Vanaf 1974 verhuis naar de Reyerslaan


 Publiek monopolie onder druk
o Protest tegen publieke monopolie vanuit de vrije radiosector
 Nieuwe tijdsgeest vanaf jaren ’60, opkomst populaire
muziek
 Ontstaan van piraatzenders (protesteren tegen BRT en
BRT want ouderwetse muziek -> tegenbeweging) = vrije
radio’s
o Repressie, maar tij niet meer te keren: legalisering in 1981
o Vraag naar commerciële radio bleef en leidde tot de
liberalisering
 Markt met grote uitdagingen
o Bereik radio vermindert (publiek daalt)
o Volume (# minuten) daalt
o Spotify en YT spelen grote rol
o Podcasting
Televisie: publieke monopolie bevestigd
- Eerste televisie in 1953 in B
o Publieke monopolie NIR-NRI en later BRT en RTB bevestigt
o Heel erg gepolitiseerd en bureaucratisch (volgens afspiegeling
van regering, bepaalde wat er op publieke omroep kwam)
o Paternalistisch, oubollig, elitaire benadering (ver weg van
leven van de mens, geen ontspanning)
o Nederlandse zenders Veronica en TROS populair (via antenne)
 Commerciële televisie in liberaliseringsgolf
o Vanaf jaren ’80: vrije markt- en neoliberale ideologie breekt
door
 Privatisering van publieke bedrijven
 Druk vanuit advertentiemarkt om via TV te kunnen
adverteren
 Evolutie naar duale oproepmarkt (publiek en privaat)
 Liberalisering
o In zog creatie van markt voor televisieproducties
o Marktaandeel publieke omroepen in verval, modernisering
(van publieke omroep) nodig