Biologie hoofdstuk 4
´voortplanting´
4.1 Nieuw leven
Bevruchting
Een bevruchting gebeurt in een aantal stappen:
1. Als eerste dringen zaadcellen door de follikelcellen heen en maken contact met de zona
pellucida
2. De eerste zaadcel die contact maakt
met de celmembraan versmelt ermee
en de kern van de zaadcel gaat naar
binnen.
3. De blaasjes in de grondplasma geven
stoffen af die de zona pellucida
veranderen in een ondoordringbare
laag (bevruchtingsmembraan)
4. Het DNA van de zaadcel komt in de kern van de eicel en zo wordt de eicel bevrucht, er is een
zygote ontstaan.
Het duurt +/- 30 uur voordat de eerste deling plaatsvindt. De zygote deelt, maar groeit niet. Zon
celdeling noem je ook wel een klievingsdeling. Het duurt ongeveer 3 dagen voordat de zygote is
uitgegroeid tot een embryo. De trilharen van de binnenkant van de eileiders vervoeren de embryo
naar de baarmoeder en dit duurt zon 5 dagen.
Innesteling en ontwikkeling
- 5 dagen na de bevruchting bestaat het embryo uit +/- 100 cellen
- 1 of 2 dagen later nestelt de embryo in het baarmoederslijmvlies. Als dat gebeurt bestaat het
embryo uit een blaasje (blastula). De buitenste laag van de blastula heet de trofoblast en het
klompje cellen aan de binnenkant de embryoblast.
- Dat groeit later uit tot het kiemschijf en de blastocyste.
- De trofoblast maakt verschillende stoffen, zoals HCG. Met HCG kan worden aangetoont of
een vrouw zwanger is of niet. Het zit in haar urine dan.
- De kiemschijf vormt later het kind.
- Cellen tussen trofoblast en kiemschijf vormen de hechtsteel (eerste deel van de navelstreng)
- Aan elke kant van de kiemschijf onstaan holtes, een kleine (dooierblaasje) en een grotere
(amnionholte). Het dooierblaasje vormt de eerste bloedcellen van het embryo, later wordt
dit overgenomen door de lever en verdwijnt de dooierblaasje.
- De aminionholte vult de blastulaholte met vruchtwater zodat het embryo beschermt is tegen
stoten en schokken.
Van embryo tot foetus
Na 3 weken is het bloedvatenstelsel van het embryo gevormd. Via de navelstreng gaat bloed van het
embryo naar de placenta (bestaat uit bloed van embryo en moeder). De navelstreng bevat 2
slagaders en 1 ader, die zijn onderdeel van het bloedsomloop van het embryo. de
, navelstrengslagaders (blauwe) vervoeren bloed en afvalstoffen zoals CO 2 vanuit het embryo naar de
placenta. De ader (rode) vervoert voedingsstoffen en zuurstof vanuit de placenta naar het embryo.
Na acht weken heet het embryo een foetus, alle organen zijn dan aangelegd en is de foetus 3 cm.
Ontwikkeling
geslachtsorganen
In de eerste weken is er geen verschil te
zien tussen jongens en meisjes. Meisjes
hebben in hun celkern tweemaal een X-
chromosoom en jongens een X- en een Y-
chromosoom. Op het Y-chromosoom ligt
het SRY-gen.
Met SRY-gen
- Zesde week testes (zaadballen)
- Gangen van Wolff groeien uit tot zaadleiders
- Genitale knop tot een eikel
- Randen van de genitale groeve vormen de balzak.
Zonder SRY-gen
- Gangen van Muller groeien uit tot eileiders
- Genitale knop tot clitoris
- Randen van de genitale groeve vormen de buitenste
schaamlippen
Leefstijl
De leefstijl van een zwangere vrouw heeft veel invloed op het ongeboren kindje, stress en roken kan
leiden tot een laag gewicht bij de geboorte. Verslaafde moeders krijgen ook verslaafde kinderen.
Vrouwelijke geslachtsorganen
In de ovaria vindt de ontwikkeling van eicellen plaats. Een eileider
vangt de eicel op die vrijkomt bij de ovulatie. Een onbevruchte eicel
sterft na 24 uur af. De wand van de eileider neemt de resten van de
eicel op. de baarmoeder is aan de binnenkant bedekt met 5 tot 10
mm baarmoederslijmvlies, dit wordt elke maand gevormd voor een
mogelijke zwangerschap en afgestoten bij een menstruatie.
Mannelijke geslachtsorganen
Beide zaadballen bestaan uit gekronkelde zaadbuisjes, bijeengehouden
door bindweefsel. De zaadballen zijn voor de geboorte afgedaald in de
balzak (scrotum). Vanaf de puberteit maken zaadbuisjes zaadcellen, de
zaadballen monden beide uit in de bijballen. Die slaan de zaadcellen op
totdat de jongen klaarkomt. Een penis wordt stijf doordat de
zwellichamen zich vullen met bloed (erectie). Zaadblaasjes voegen via
de zaadleider en de prostaatklier via de urinebuis vocht toe aan de passerende zaadcellen wat het
sperma vormt.
Ontwikkeling
Vanaf 14 weken is het geslacht bekend en zijn de primaire geslachtskenmerken zichtbaar, zoals de
penis en vagina. Tijdens de puberteit ontwikkelen zich de secundaire geslachtkenmerken, dat is
´voortplanting´
4.1 Nieuw leven
Bevruchting
Een bevruchting gebeurt in een aantal stappen:
1. Als eerste dringen zaadcellen door de follikelcellen heen en maken contact met de zona
pellucida
2. De eerste zaadcel die contact maakt
met de celmembraan versmelt ermee
en de kern van de zaadcel gaat naar
binnen.
3. De blaasjes in de grondplasma geven
stoffen af die de zona pellucida
veranderen in een ondoordringbare
laag (bevruchtingsmembraan)
4. Het DNA van de zaadcel komt in de kern van de eicel en zo wordt de eicel bevrucht, er is een
zygote ontstaan.
Het duurt +/- 30 uur voordat de eerste deling plaatsvindt. De zygote deelt, maar groeit niet. Zon
celdeling noem je ook wel een klievingsdeling. Het duurt ongeveer 3 dagen voordat de zygote is
uitgegroeid tot een embryo. De trilharen van de binnenkant van de eileiders vervoeren de embryo
naar de baarmoeder en dit duurt zon 5 dagen.
Innesteling en ontwikkeling
- 5 dagen na de bevruchting bestaat het embryo uit +/- 100 cellen
- 1 of 2 dagen later nestelt de embryo in het baarmoederslijmvlies. Als dat gebeurt bestaat het
embryo uit een blaasje (blastula). De buitenste laag van de blastula heet de trofoblast en het
klompje cellen aan de binnenkant de embryoblast.
- Dat groeit later uit tot het kiemschijf en de blastocyste.
- De trofoblast maakt verschillende stoffen, zoals HCG. Met HCG kan worden aangetoont of
een vrouw zwanger is of niet. Het zit in haar urine dan.
- De kiemschijf vormt later het kind.
- Cellen tussen trofoblast en kiemschijf vormen de hechtsteel (eerste deel van de navelstreng)
- Aan elke kant van de kiemschijf onstaan holtes, een kleine (dooierblaasje) en een grotere
(amnionholte). Het dooierblaasje vormt de eerste bloedcellen van het embryo, later wordt
dit overgenomen door de lever en verdwijnt de dooierblaasje.
- De aminionholte vult de blastulaholte met vruchtwater zodat het embryo beschermt is tegen
stoten en schokken.
Van embryo tot foetus
Na 3 weken is het bloedvatenstelsel van het embryo gevormd. Via de navelstreng gaat bloed van het
embryo naar de placenta (bestaat uit bloed van embryo en moeder). De navelstreng bevat 2
slagaders en 1 ader, die zijn onderdeel van het bloedsomloop van het embryo. de
, navelstrengslagaders (blauwe) vervoeren bloed en afvalstoffen zoals CO 2 vanuit het embryo naar de
placenta. De ader (rode) vervoert voedingsstoffen en zuurstof vanuit de placenta naar het embryo.
Na acht weken heet het embryo een foetus, alle organen zijn dan aangelegd en is de foetus 3 cm.
Ontwikkeling
geslachtsorganen
In de eerste weken is er geen verschil te
zien tussen jongens en meisjes. Meisjes
hebben in hun celkern tweemaal een X-
chromosoom en jongens een X- en een Y-
chromosoom. Op het Y-chromosoom ligt
het SRY-gen.
Met SRY-gen
- Zesde week testes (zaadballen)
- Gangen van Wolff groeien uit tot zaadleiders
- Genitale knop tot een eikel
- Randen van de genitale groeve vormen de balzak.
Zonder SRY-gen
- Gangen van Muller groeien uit tot eileiders
- Genitale knop tot clitoris
- Randen van de genitale groeve vormen de buitenste
schaamlippen
Leefstijl
De leefstijl van een zwangere vrouw heeft veel invloed op het ongeboren kindje, stress en roken kan
leiden tot een laag gewicht bij de geboorte. Verslaafde moeders krijgen ook verslaafde kinderen.
Vrouwelijke geslachtsorganen
In de ovaria vindt de ontwikkeling van eicellen plaats. Een eileider
vangt de eicel op die vrijkomt bij de ovulatie. Een onbevruchte eicel
sterft na 24 uur af. De wand van de eileider neemt de resten van de
eicel op. de baarmoeder is aan de binnenkant bedekt met 5 tot 10
mm baarmoederslijmvlies, dit wordt elke maand gevormd voor een
mogelijke zwangerschap en afgestoten bij een menstruatie.
Mannelijke geslachtsorganen
Beide zaadballen bestaan uit gekronkelde zaadbuisjes, bijeengehouden
door bindweefsel. De zaadballen zijn voor de geboorte afgedaald in de
balzak (scrotum). Vanaf de puberteit maken zaadbuisjes zaadcellen, de
zaadballen monden beide uit in de bijballen. Die slaan de zaadcellen op
totdat de jongen klaarkomt. Een penis wordt stijf doordat de
zwellichamen zich vullen met bloed (erectie). Zaadblaasjes voegen via
de zaadleider en de prostaatklier via de urinebuis vocht toe aan de passerende zaadcellen wat het
sperma vormt.
Ontwikkeling
Vanaf 14 weken is het geslacht bekend en zijn de primaire geslachtskenmerken zichtbaar, zoals de
penis en vagina. Tijdens de puberteit ontwikkelen zich de secundaire geslachtkenmerken, dat is
