Les 12 en 13&14
Partim) Bind & steunweefsels: Bot
Bind & steunweefsels
∟ groot deel vh weefsel ingenomen dr intracellulaire matrix
∟ eigenschappen vd matrix bepalen eigenschappen vh weefsel
onderverdeling → wat hebben we al gezien van de bind- & steunweefsels?
∟ eigenlijke bindweefsel
∟ bloed
∟ kraakbeen
∟ bot → NU = steunweefsel
∟ (dentine)
Bot is een steunweefsel → 1 vd meest harde weefsels in ons lichaam, samen met dentine:
∟ dentine komt vr id tanden
∟ enige dat nog harder is = glazuur → buitenste laagje vd tanden (meest harde weefsel & bestaat
bijna uitsluitend uit Calcium)
1
,ontstaan van botcellen
∟ uit mesenchymale stamcel → ∟ osteoblasten (jonge) & osteocyten (rijpe) → de cellen die het bot
gaan opbouwen
Wat is de remodellatie van bot?
∟ bot is weefsel dat continue terug opgebouwd & afgebroken wordt → cellen nodig die bot gaan
afbreken = osteoclasten
Zijn de osteoclasten ook afkomstig van de mesenchymale stamcel?
∟ neen, vd monocyten (witte bloedcellen)
hoe werken deze monocyten & welke onderverdelingen hebben deze?
∟ beenmerg vr rijping → verblijven kort id bloedbaan → gn nr verschillende weefsels:
• histiocyten ih BW
• osteoclasten ih bot
hoe komen deze cellen in het bot terecht?
∟ via bloedvaatjes
2 belangrijke componenten in de organische matrix van bot?
∟steunweefsel:
∟ grote hvlheid anorganisch materiaal (Ca++hydroxy-apatiet kristallen) → kristal bestaat uit calcium &
fosfaat
∟ + rijk à collageen type 1 → vezels met sterke bundeling = trekvastheid
Waarom calcium? → zorgt vr hardheid vh bot
Waarom collageen type 1? → stevigheid & zorgt dat weefsel een beetje kan uitrekken mr niet te hard
Met wat kunnen we bot vergelijken?
∟ bouwen vn huizen & bruggen via beton (beton is calcium vh bot = hardheid )
∟ gewapend beton (staaldraden) = de collageen type 1 vezels = trekvastheid
2
,Wat moest er geen collageen type 1 aanwezig zijn in het bot?
∟ zorgen dat bot niet direct breekt → zorgt vr trekvastheid
Nog kenmerken van bot
∟ Specifieke architectuur met plaatsen vr bloedvaten, zenuwelementen
Waarom moet er een specifieke architectuur zijn voor de bloedvaten & zenuwelementen?*
∟ door al het calcium ih bot moeten de bloedvaten op een speciale manier id matrix lopen
Wat is bot ook nog?
∟ Levend cellulair weefsel met hoge metabolische activiteit (beïnvloed dr hormonen) + permanente
remodellatie
∟ drukbestendig (kan niet zomaar induwen zoals kraakbeen = calcium) en kan grote trekkrachten
weerstaan (col. I)
functie van bot?
∟ steun
∟ beweging → spierkracht omzetten in beweging (spieren hangen àd botten)
∟ bescherming → organen
∟ ook de plaats waar het beenmerg voorkomt → dus al onze voorloper cellen komen vr in bot
∟ Ca++ reserve → vormt een calcium reservoir (vr de werking vn heel wat cellen)
wat als het calcium gehalte in ons bloed beneden een bep. niveau zal dalen?
∟ osteoclasten geactiveerd om bot af te breken → calcium komt vrij & wordt opgenomen id
bloedbaan
Bot → indelingen:
∟ kan je bestuderen op verschillende manier:
kijken macroscopisch / anatomisch nr bot
3
, ∟ kan 2 bel. types vn bot onderscheiden:
• Compact
• spongieus (trabeculair) bot
∟compact bot → botcilinder (ad buitenkant) → geen openingen
∟ertussen → bot dat bestaat uit botbalkjes / bottrabekeltjes met openingen & in die openingen komt
beenmerg voor = trabeculair bot of spongieus bot (ziet er beetje uit zoals een spons)
kijken we dan op microscopisch niveau?
∟ primaire (woven) bot → bij vorming vn bot wordt onder deze vorm aangelegd
∟ secundair (lamellair) bot → het uiteindelijke mature bot → hierin is de matrix in laagjes (lamellen)
georganiseerd
Wanneer heb je welke vorm?
∟ primair komt enkel vr bij de vorming vn bot OF bij botbreuk & het bot opnieuw moet herstellen
(1ste primaire bot vormen dat geleidelijk à wordt omgezet in sec. bot)
∟ compact of trabeculair bot zal altijd bestaan uit secundair bot → veel steviger door de gelaagdheid
de vorming van bot?
∟ kan ook op 2 manieren:
• directe (desmale) botvorming → vorming vn bot direct uit die mesenchymale stamcellen
(vb: bij platte beenderen)
• indirecte (chondrale) botvorming → mesenchymale stamcellen gn eerst kraakbeen vormen &
dat zal dan omgevormd worden tot bot
➔ maar hoe ook gevormd wordt, zal er wel altijd zelfde uitzien
structuur van bot → we bekijken het bij een lang been / pijpbeen:
1) epifyse → de 2 uiteinden (bolvormig)
4
Partim) Bind & steunweefsels: Bot
Bind & steunweefsels
∟ groot deel vh weefsel ingenomen dr intracellulaire matrix
∟ eigenschappen vd matrix bepalen eigenschappen vh weefsel
onderverdeling → wat hebben we al gezien van de bind- & steunweefsels?
∟ eigenlijke bindweefsel
∟ bloed
∟ kraakbeen
∟ bot → NU = steunweefsel
∟ (dentine)
Bot is een steunweefsel → 1 vd meest harde weefsels in ons lichaam, samen met dentine:
∟ dentine komt vr id tanden
∟ enige dat nog harder is = glazuur → buitenste laagje vd tanden (meest harde weefsel & bestaat
bijna uitsluitend uit Calcium)
1
,ontstaan van botcellen
∟ uit mesenchymale stamcel → ∟ osteoblasten (jonge) & osteocyten (rijpe) → de cellen die het bot
gaan opbouwen
Wat is de remodellatie van bot?
∟ bot is weefsel dat continue terug opgebouwd & afgebroken wordt → cellen nodig die bot gaan
afbreken = osteoclasten
Zijn de osteoclasten ook afkomstig van de mesenchymale stamcel?
∟ neen, vd monocyten (witte bloedcellen)
hoe werken deze monocyten & welke onderverdelingen hebben deze?
∟ beenmerg vr rijping → verblijven kort id bloedbaan → gn nr verschillende weefsels:
• histiocyten ih BW
• osteoclasten ih bot
hoe komen deze cellen in het bot terecht?
∟ via bloedvaatjes
2 belangrijke componenten in de organische matrix van bot?
∟steunweefsel:
∟ grote hvlheid anorganisch materiaal (Ca++hydroxy-apatiet kristallen) → kristal bestaat uit calcium &
fosfaat
∟ + rijk à collageen type 1 → vezels met sterke bundeling = trekvastheid
Waarom calcium? → zorgt vr hardheid vh bot
Waarom collageen type 1? → stevigheid & zorgt dat weefsel een beetje kan uitrekken mr niet te hard
Met wat kunnen we bot vergelijken?
∟ bouwen vn huizen & bruggen via beton (beton is calcium vh bot = hardheid )
∟ gewapend beton (staaldraden) = de collageen type 1 vezels = trekvastheid
2
,Wat moest er geen collageen type 1 aanwezig zijn in het bot?
∟ zorgen dat bot niet direct breekt → zorgt vr trekvastheid
Nog kenmerken van bot
∟ Specifieke architectuur met plaatsen vr bloedvaten, zenuwelementen
Waarom moet er een specifieke architectuur zijn voor de bloedvaten & zenuwelementen?*
∟ door al het calcium ih bot moeten de bloedvaten op een speciale manier id matrix lopen
Wat is bot ook nog?
∟ Levend cellulair weefsel met hoge metabolische activiteit (beïnvloed dr hormonen) + permanente
remodellatie
∟ drukbestendig (kan niet zomaar induwen zoals kraakbeen = calcium) en kan grote trekkrachten
weerstaan (col. I)
functie van bot?
∟ steun
∟ beweging → spierkracht omzetten in beweging (spieren hangen àd botten)
∟ bescherming → organen
∟ ook de plaats waar het beenmerg voorkomt → dus al onze voorloper cellen komen vr in bot
∟ Ca++ reserve → vormt een calcium reservoir (vr de werking vn heel wat cellen)
wat als het calcium gehalte in ons bloed beneden een bep. niveau zal dalen?
∟ osteoclasten geactiveerd om bot af te breken → calcium komt vrij & wordt opgenomen id
bloedbaan
Bot → indelingen:
∟ kan je bestuderen op verschillende manier:
kijken macroscopisch / anatomisch nr bot
3
, ∟ kan 2 bel. types vn bot onderscheiden:
• Compact
• spongieus (trabeculair) bot
∟compact bot → botcilinder (ad buitenkant) → geen openingen
∟ertussen → bot dat bestaat uit botbalkjes / bottrabekeltjes met openingen & in die openingen komt
beenmerg voor = trabeculair bot of spongieus bot (ziet er beetje uit zoals een spons)
kijken we dan op microscopisch niveau?
∟ primaire (woven) bot → bij vorming vn bot wordt onder deze vorm aangelegd
∟ secundair (lamellair) bot → het uiteindelijke mature bot → hierin is de matrix in laagjes (lamellen)
georganiseerd
Wanneer heb je welke vorm?
∟ primair komt enkel vr bij de vorming vn bot OF bij botbreuk & het bot opnieuw moet herstellen
(1ste primaire bot vormen dat geleidelijk à wordt omgezet in sec. bot)
∟ compact of trabeculair bot zal altijd bestaan uit secundair bot → veel steviger door de gelaagdheid
de vorming van bot?
∟ kan ook op 2 manieren:
• directe (desmale) botvorming → vorming vn bot direct uit die mesenchymale stamcellen
(vb: bij platte beenderen)
• indirecte (chondrale) botvorming → mesenchymale stamcellen gn eerst kraakbeen vormen &
dat zal dan omgevormd worden tot bot
➔ maar hoe ook gevormd wordt, zal er wel altijd zelfde uitzien
structuur van bot → we bekijken het bij een lang been / pijpbeen:
1) epifyse → de 2 uiteinden (bolvormig)
4
