Samenvatting Etnografie 1.6
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 5 – konijn ..................................................................................................................... 2
Honderrassen deel 2 ....................................................................................................................21
1
,Hoofdstuk 5 – konijn
5.6 inleiding
Populatie/herkomst:
• hazen (Lepus europeus) en konijnen (Oryctolagus cuniculus)
− behoren tot de orde van de haasachtigen of Lagomorpha
− het zijn ‘Duplicidentata’: in de bovenkaak staan achter de twee voorste
knaagtanden (snijtanden) nog 2 kleinere ‘stifttanden’
− het zijn knagende dieren die zich onderscheiden van de ‘échte’ knaagdieren binnen
de orde van de Rodentia of ’Simplicidentata’ die geen stifttanden hebben (1.800
soorten)
− bij beide orden blijven de snijtanden gedurende het ganse leven doorgroeien en
moeten ze afslijten door te knagen
• hazen en konijnen kunnen niet onderling gekruist worden en vertonencverschillen op het
vlak van de reproductie:
− bij hazen is de drachtduur 40 dagen, bij konijnen één maand
− hazen baren hun jongen op een bovengrondse beschutte plaats, het ‘hazenleger’;
wilde konijnen doen dit in een ondergronds hol waarin ze een nest maken
− hazenjongen worden behaard en met open ogen geboren; hulpeloze
konijnenjongen zijn naakt en blind bij geboorte
− hazenjongen zijn ‘nestvlieders’: kort na de geboorte uit het nest en opname van
groenvoeder; konijnenjongen worden eerst gedurende meerder weken alleen
gezoogd en komen pas later uit het hol tevoorschijn: ‘nestblijvers’
• na de laatste Ijstijd: enkel konijnen in Noo-West Afrika en Spanje
• de Romeinen hielden konijnen aan in gevangenschap in ommuurde tuinen of ‘leporaria’
• tijdens de vroege Middelleeuwen werden konijnen door kloostergemeenschappen
gehouden in hokken waarin ze zich ook voortplanten: start consumptie konijnenvlees
• konijnen worden pas gedomesticeerd beschouwd rond 1600 (Europa) en pas in de 19de
eeuw begon men konijnen systematisch te kweken als vleesproducent in kooien
• konijnenkweek dient gecontroleerd te gebeuren; bij verwildering komt het tot plagen en
erosie (holen die enorme schade aanrichten)
• twee hoofdcategorieën:
− ‘nutskonijnen’: aangehouden voor de productie van vlees of van de pels
2
, − ‘hobby-, luxe-, of sportkonijnen’: aangehouden als liefhebberij, gezelschapsdier,
tentoonstellingen; staan in de belangstelling omwille van hun grote kleurenvariatie
Vleesproductie:
• konijnen zijn zeer geschikt als vleesproducenten
• ze zijn niet veeleisend voor huisvesting en voeding: maken hoogwaardige eiwitten aan uit
grofvezelig of zelfs toxisch plantenmateriaal
• kunnen dus goedkoop geproduceerd worden in landen waar minder kwaliteitsvol
dierenvoeder aanwezig is (China, Rusland en Oost-Europa zijn de hoofdproducenten)
• eetgewoonten mbt konijnenvlees verschillen enorm volgens geografisch gebied:
− in Noord-Amerika wordt bijna geen konijnenvlees gegeten
− in Engeland, Frankrijk, Italië en Spanje vrij frequent (4-5 kg/ jaar/ inwoner)
− wereldproductie is ongeveer 1 miljoen ton waarvan de helft wordt geproduceerd in
Europa
− veralgemeende commercialisatie wordt geremd door de seizoensgebonden
consumptie (minder tijdens zomer)
• konijnenvlees is diëtisch verantwoord: rijker aan eiwitten, armer aan energie en vet dan
andere vleessoorten
• voortplantingsritme van voedsters (vrouwelijke konijnen) is hoog:
− kunnen al vanaf 4-5 maanden worden gedekt
− ovaria bevatten constant rijpe eicellen; ovulatie wordt veroorzaakt door de dekking
= geïnduceerde ovulatoren (zie reproductie); kunnen ganse jaar door bevrucht
worden, zelfs op de dag van de partus!
− voedster wordt in het hok van de ram geplaatst
− industrieel streeft men naar een 40-50 jongen (= lampreien) per voedster per jaar,
verdeeld over een zestal worpen
• groeikracht is hoog:
− geboortegewicht verdubbeld op ongeveer 6 dagen
− moedermelk is zéér rijk aan eiwit (14%) en vet (11%) maar arm aan lactose
− de jongen worden dagelijks één maal gezoogd gedurende enkele minuten
− spenen gebeurt op een leeftijd van 5-6 weken
− bij een middelgroot ras is de topproductie in de 2de-3de lactatieweek 250-300 g
melk per dag
− na 10-12 weken (spenen op 5 weken + opfok met korrelvoeder) wordt het
slachtgewicht bereikt van 2,5 kg
Pelsproductie:
• sommige kort- of gladharige ‘rexvariëteiten’ worden gekweekt voor de
bontmantelnijverheid; of pelzen worden geschoren voor de viltnijverheid
• bij de langharige ‘Angorakonijnen’ zijn de haren 4-5 maal langer; lange wol isoleert beter
dan lamswol; voedsters worden 4 maal per jaar geplukt of geknipt en leveren zo’n 900-
1200 gram wol (China is belangrijkste wereldproducent)
5.7 uitwendige beoordeling
Algemeen:
• konijnen worden ofwel gefokt in de ‘vleesrichting’ ofwel in de ‘sportrichting’
• ‘vleesrichting’: bodemvastheid en bespierdheid zijn belangrijk; er wordt vooral gelet op
de lenden- en kruisstreek en bevleesdheid van de achterhand
3
, • ‘sportrichting’: hier wordt er naar gestreefd om de voorgehouden morfologische
standaard zo dicht mogelijk te benaderen; harmonische bouw en geen gebreken in het
haarkleed; onmogelijk om alle rasstandaarden te bespreken
Benamingen van typische aftekeningen:
Kop:
• vlinder: scherp afgetekende donkere vlek op de snuit in de vorm van een vlinder, lopend
tot beide mondhoeken
• oogring: een volledige en gekleurde ring rond de ogen, overal even breed
• oogvlekken: een gemengde gekleurde ring rond de ogen; de ring moet niet volledig zijn
• doorn: een vlek, precies op het midden van de neusrug
• wangstip: een gekleurde vlek op de wang, iets onder de ogen
• bles: een witte aftekening die smal begint tussen de ogen en breder wordt naar de neus
en de muil toe om door te lopen op de takken van de onderkaak (omgekeerde V)
• koptekening: het gekleurde deel rond de bles, met eveneens gekleurde oren
• witte bovenlipvlek: witte vlek rond de spleet van de bovenlip
• gekleurde neus: zowel neus als bovenlip zijn gekleurd
• gevlekte neus: gekleurde vlekken op neus en bovenlip, veelal in een driehoek geplaatst
• masker: een grote ronde gekleurde vlek op de snuit tot bijna onder de ogen
Romp:
• aalstreep: een gekleurde streep die ontstaat uit gekleurde oren en die over de nek en de
wervelkolom doorloopt tot op de bovenzijde van de staart
• mantel: een aalstreep die breder wordt naar de achterhand toe
• hollander aftekening: voorhand en borstkas zijn wit, evenals de voeten aan de
achterpoten; buik en achterhand zijn gekleurd; op de kop komt een bles voor
• ketting: een dubbele rij stippen die vanaf de hals schuin naar beneden breder wordt en
overgaat in een vlektekening op de achterhand
• rus-aftekening of hymalaya-aftekening: zie het Ruskonijn en de Californiër
• lotharingeraftekening: zie o.a. het ras Groot Lotharinger
4
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 5 – konijn ..................................................................................................................... 2
Honderrassen deel 2 ....................................................................................................................21
1
,Hoofdstuk 5 – konijn
5.6 inleiding
Populatie/herkomst:
• hazen (Lepus europeus) en konijnen (Oryctolagus cuniculus)
− behoren tot de orde van de haasachtigen of Lagomorpha
− het zijn ‘Duplicidentata’: in de bovenkaak staan achter de twee voorste
knaagtanden (snijtanden) nog 2 kleinere ‘stifttanden’
− het zijn knagende dieren die zich onderscheiden van de ‘échte’ knaagdieren binnen
de orde van de Rodentia of ’Simplicidentata’ die geen stifttanden hebben (1.800
soorten)
− bij beide orden blijven de snijtanden gedurende het ganse leven doorgroeien en
moeten ze afslijten door te knagen
• hazen en konijnen kunnen niet onderling gekruist worden en vertonencverschillen op het
vlak van de reproductie:
− bij hazen is de drachtduur 40 dagen, bij konijnen één maand
− hazen baren hun jongen op een bovengrondse beschutte plaats, het ‘hazenleger’;
wilde konijnen doen dit in een ondergronds hol waarin ze een nest maken
− hazenjongen worden behaard en met open ogen geboren; hulpeloze
konijnenjongen zijn naakt en blind bij geboorte
− hazenjongen zijn ‘nestvlieders’: kort na de geboorte uit het nest en opname van
groenvoeder; konijnenjongen worden eerst gedurende meerder weken alleen
gezoogd en komen pas later uit het hol tevoorschijn: ‘nestblijvers’
• na de laatste Ijstijd: enkel konijnen in Noo-West Afrika en Spanje
• de Romeinen hielden konijnen aan in gevangenschap in ommuurde tuinen of ‘leporaria’
• tijdens de vroege Middelleeuwen werden konijnen door kloostergemeenschappen
gehouden in hokken waarin ze zich ook voortplanten: start consumptie konijnenvlees
• konijnen worden pas gedomesticeerd beschouwd rond 1600 (Europa) en pas in de 19de
eeuw begon men konijnen systematisch te kweken als vleesproducent in kooien
• konijnenkweek dient gecontroleerd te gebeuren; bij verwildering komt het tot plagen en
erosie (holen die enorme schade aanrichten)
• twee hoofdcategorieën:
− ‘nutskonijnen’: aangehouden voor de productie van vlees of van de pels
2
, − ‘hobby-, luxe-, of sportkonijnen’: aangehouden als liefhebberij, gezelschapsdier,
tentoonstellingen; staan in de belangstelling omwille van hun grote kleurenvariatie
Vleesproductie:
• konijnen zijn zeer geschikt als vleesproducenten
• ze zijn niet veeleisend voor huisvesting en voeding: maken hoogwaardige eiwitten aan uit
grofvezelig of zelfs toxisch plantenmateriaal
• kunnen dus goedkoop geproduceerd worden in landen waar minder kwaliteitsvol
dierenvoeder aanwezig is (China, Rusland en Oost-Europa zijn de hoofdproducenten)
• eetgewoonten mbt konijnenvlees verschillen enorm volgens geografisch gebied:
− in Noord-Amerika wordt bijna geen konijnenvlees gegeten
− in Engeland, Frankrijk, Italië en Spanje vrij frequent (4-5 kg/ jaar/ inwoner)
− wereldproductie is ongeveer 1 miljoen ton waarvan de helft wordt geproduceerd in
Europa
− veralgemeende commercialisatie wordt geremd door de seizoensgebonden
consumptie (minder tijdens zomer)
• konijnenvlees is diëtisch verantwoord: rijker aan eiwitten, armer aan energie en vet dan
andere vleessoorten
• voortplantingsritme van voedsters (vrouwelijke konijnen) is hoog:
− kunnen al vanaf 4-5 maanden worden gedekt
− ovaria bevatten constant rijpe eicellen; ovulatie wordt veroorzaakt door de dekking
= geïnduceerde ovulatoren (zie reproductie); kunnen ganse jaar door bevrucht
worden, zelfs op de dag van de partus!
− voedster wordt in het hok van de ram geplaatst
− industrieel streeft men naar een 40-50 jongen (= lampreien) per voedster per jaar,
verdeeld over een zestal worpen
• groeikracht is hoog:
− geboortegewicht verdubbeld op ongeveer 6 dagen
− moedermelk is zéér rijk aan eiwit (14%) en vet (11%) maar arm aan lactose
− de jongen worden dagelijks één maal gezoogd gedurende enkele minuten
− spenen gebeurt op een leeftijd van 5-6 weken
− bij een middelgroot ras is de topproductie in de 2de-3de lactatieweek 250-300 g
melk per dag
− na 10-12 weken (spenen op 5 weken + opfok met korrelvoeder) wordt het
slachtgewicht bereikt van 2,5 kg
Pelsproductie:
• sommige kort- of gladharige ‘rexvariëteiten’ worden gekweekt voor de
bontmantelnijverheid; of pelzen worden geschoren voor de viltnijverheid
• bij de langharige ‘Angorakonijnen’ zijn de haren 4-5 maal langer; lange wol isoleert beter
dan lamswol; voedsters worden 4 maal per jaar geplukt of geknipt en leveren zo’n 900-
1200 gram wol (China is belangrijkste wereldproducent)
5.7 uitwendige beoordeling
Algemeen:
• konijnen worden ofwel gefokt in de ‘vleesrichting’ ofwel in de ‘sportrichting’
• ‘vleesrichting’: bodemvastheid en bespierdheid zijn belangrijk; er wordt vooral gelet op
de lenden- en kruisstreek en bevleesdheid van de achterhand
3
, • ‘sportrichting’: hier wordt er naar gestreefd om de voorgehouden morfologische
standaard zo dicht mogelijk te benaderen; harmonische bouw en geen gebreken in het
haarkleed; onmogelijk om alle rasstandaarden te bespreken
Benamingen van typische aftekeningen:
Kop:
• vlinder: scherp afgetekende donkere vlek op de snuit in de vorm van een vlinder, lopend
tot beide mondhoeken
• oogring: een volledige en gekleurde ring rond de ogen, overal even breed
• oogvlekken: een gemengde gekleurde ring rond de ogen; de ring moet niet volledig zijn
• doorn: een vlek, precies op het midden van de neusrug
• wangstip: een gekleurde vlek op de wang, iets onder de ogen
• bles: een witte aftekening die smal begint tussen de ogen en breder wordt naar de neus
en de muil toe om door te lopen op de takken van de onderkaak (omgekeerde V)
• koptekening: het gekleurde deel rond de bles, met eveneens gekleurde oren
• witte bovenlipvlek: witte vlek rond de spleet van de bovenlip
• gekleurde neus: zowel neus als bovenlip zijn gekleurd
• gevlekte neus: gekleurde vlekken op neus en bovenlip, veelal in een driehoek geplaatst
• masker: een grote ronde gekleurde vlek op de snuit tot bijna onder de ogen
Romp:
• aalstreep: een gekleurde streep die ontstaat uit gekleurde oren en die over de nek en de
wervelkolom doorloopt tot op de bovenzijde van de staart
• mantel: een aalstreep die breder wordt naar de achterhand toe
• hollander aftekening: voorhand en borstkas zijn wit, evenals de voeten aan de
achterpoten; buik en achterhand zijn gekleurd; op de kop komt een bles voor
• ketting: een dubbele rij stippen die vanaf de hals schuin naar beneden breder wordt en
overgaat in een vlektekening op de achterhand
• rus-aftekening of hymalaya-aftekening: zie het Ruskonijn en de Californiër
• lotharingeraftekening: zie o.a. het ras Groot Lotharinger
4
