Biologie H14 waarnemen samenvatting
14.1
Zintuigcellen: gespecialiseerde cellen die reageren op een specifieke prikkel
- Specifieke prikkel = adequate prikkel
Je 2 evenwichtszintuigen zitten in het inwendige deel van je oor en registreren bewegingen van je
hoofd
- Bestaat uit= vestibulum + drie halfcirkelvormige kanalen
- Vestibulum= centraal deel
- Drie kanalen staan loodrecht op elkaar langs een x, y en z-as
Het vestibulum + halfcirkelvormige kanalen zijn gevuld met= endolymfe
Maculae= 2 kleine zintuigorgaantjes in het vestibulum
- Geven informatie over de stand van je hoofd
Haarcellen (zintuigcellen) steken met lange ciliën (zintuigharen) in een geleilaag met bovenop een
laagje kalksteentjes
- De massa maakt ze gevoelig voor de zwaartekracht
- Geleilaag krijgt er traagheid dor
Maculae reageren alleen op een verandering in snelheid
Drie halfcirkelvormige kanalen= informatie over draaibewegingen in je hoofd
1. Ja- knikken (bovenkanaal)
2. Nou-ja schudden (achterkanaal)
3. Nee-schudden (zijkanaal)
Elk kanaal heeft aan de basis een knobbel met daarin haarcellen met lange ciliën
- De ciliën steken in een geleiachtige massa= cupula
Cupula kan vrij heen en weer bewegen met de endolymfe
- Aan begin en einde draaiing
De kanalen bewegen mee bij draaiing maar endolymfe niet direct
Zintuigcellen= reageren op verandering in prikkelsterkte
- Receptorcellen= informatie verzamelen
- Druk, beweging, licht, geur en temperatuur
Zintuigcellen in cupulae en maculae = mechanoreceptoren
- Zijn gevoelig voor mechanische prikkeling, buigen van ciliën
- Druk of rek
, Thermoreceptoren= receptoren in je huid die reageren op temperatuurveranderingen
Chemoreceptoren= reageren op bepaalde stoffen
Fotoreceptoren= reageren op licht
Adequate prikkel leidt in cel tot verandering van membraanpotentiaal
Mechanoreceptoren Onder invloed van vormvverandering van het celmembraan
Thermoreceptoren Warmtegevoelig eiwit
Chemo + fotoreceptoren Secundaire boodschapper bindt aan doelwitmoleculen op
ionpoorten die daardoor open of dicht gaan
- Prikkeldrempel bereikt? depolarisatie
- Ca2+ poorten openen Ca2+ ionen stromen naar binnen
- Receptorcellen lozen exciterende neurotransmitter in een synaps met een sensorisch
neuron
Pijnreceptoren= zenuwceluiteinden die reageren op prikkels die schaden kunnen geven
Door een langdurige constante prikkel kan de prikkeldrempel omhooggaan= gewenning/ adaptatie
Evenwichtscentrum zit in de hersenstam
14.2 het gehoorzintuig
Je kan bewust en onbewust geluid negeren
- Thalamus laat de achtergrondruis niet doordringen tot de auditieve schors
- Hersenen verzwakken in oor toonhoogtes
Haarcellen (zintuigcellen) = mechanoreceptoren met lange ciliën
- Ciliën raken bescchadigd bij veel lawaai of slijtage
Adequate prikkel = tussen 20 en 20000 Hz
Buitenoor
Oorschelp= vangt de geluidstrillingen op en leidt ze via de gehoorgang het oor in
Oorschelp + gehoorgang= buitenoor
Middenoor
Het trommelvlies zit aan het einde van de gehoorgang en trilt mee
Buis van Eustachius= loopt van het middenoor naar de keelholte
14.1
Zintuigcellen: gespecialiseerde cellen die reageren op een specifieke prikkel
- Specifieke prikkel = adequate prikkel
Je 2 evenwichtszintuigen zitten in het inwendige deel van je oor en registreren bewegingen van je
hoofd
- Bestaat uit= vestibulum + drie halfcirkelvormige kanalen
- Vestibulum= centraal deel
- Drie kanalen staan loodrecht op elkaar langs een x, y en z-as
Het vestibulum + halfcirkelvormige kanalen zijn gevuld met= endolymfe
Maculae= 2 kleine zintuigorgaantjes in het vestibulum
- Geven informatie over de stand van je hoofd
Haarcellen (zintuigcellen) steken met lange ciliën (zintuigharen) in een geleilaag met bovenop een
laagje kalksteentjes
- De massa maakt ze gevoelig voor de zwaartekracht
- Geleilaag krijgt er traagheid dor
Maculae reageren alleen op een verandering in snelheid
Drie halfcirkelvormige kanalen= informatie over draaibewegingen in je hoofd
1. Ja- knikken (bovenkanaal)
2. Nou-ja schudden (achterkanaal)
3. Nee-schudden (zijkanaal)
Elk kanaal heeft aan de basis een knobbel met daarin haarcellen met lange ciliën
- De ciliën steken in een geleiachtige massa= cupula
Cupula kan vrij heen en weer bewegen met de endolymfe
- Aan begin en einde draaiing
De kanalen bewegen mee bij draaiing maar endolymfe niet direct
Zintuigcellen= reageren op verandering in prikkelsterkte
- Receptorcellen= informatie verzamelen
- Druk, beweging, licht, geur en temperatuur
Zintuigcellen in cupulae en maculae = mechanoreceptoren
- Zijn gevoelig voor mechanische prikkeling, buigen van ciliën
- Druk of rek
, Thermoreceptoren= receptoren in je huid die reageren op temperatuurveranderingen
Chemoreceptoren= reageren op bepaalde stoffen
Fotoreceptoren= reageren op licht
Adequate prikkel leidt in cel tot verandering van membraanpotentiaal
Mechanoreceptoren Onder invloed van vormvverandering van het celmembraan
Thermoreceptoren Warmtegevoelig eiwit
Chemo + fotoreceptoren Secundaire boodschapper bindt aan doelwitmoleculen op
ionpoorten die daardoor open of dicht gaan
- Prikkeldrempel bereikt? depolarisatie
- Ca2+ poorten openen Ca2+ ionen stromen naar binnen
- Receptorcellen lozen exciterende neurotransmitter in een synaps met een sensorisch
neuron
Pijnreceptoren= zenuwceluiteinden die reageren op prikkels die schaden kunnen geven
Door een langdurige constante prikkel kan de prikkeldrempel omhooggaan= gewenning/ adaptatie
Evenwichtscentrum zit in de hersenstam
14.2 het gehoorzintuig
Je kan bewust en onbewust geluid negeren
- Thalamus laat de achtergrondruis niet doordringen tot de auditieve schors
- Hersenen verzwakken in oor toonhoogtes
Haarcellen (zintuigcellen) = mechanoreceptoren met lange ciliën
- Ciliën raken bescchadigd bij veel lawaai of slijtage
Adequate prikkel = tussen 20 en 20000 Hz
Buitenoor
Oorschelp= vangt de geluidstrillingen op en leidt ze via de gehoorgang het oor in
Oorschelp + gehoorgang= buitenoor
Middenoor
Het trommelvlies zit aan het einde van de gehoorgang en trilt mee
Buis van Eustachius= loopt van het middenoor naar de keelholte
