Visuele cultuur
Les #01 (14/02)
Examen
Wat niet in het boek staat dient niet gekend te worden!!
Wat is het vak?
• Geschiedenis van de beeldencult
• Beeld x theologie
• Beeld afh v factoren
Heilige drievuldigheid
• Middel tot betekenis vh beeld
• Onderlinge vss m/ horen samen
Vader Zoon
GOD Schepping Geest
GOD Beeld
Heilige Konterfeitsel
geest Tegenmaaksel van wat je ziet =
• Beeld = Cste wisselwerking tss drie elementen => onstabiel gegeven
• Verbinding materieel obj x wat beeld repr.
• Kunst ≠ schoonh.beleving
= cultuur, fundamenteel, experimentatie m beeldencult.
Kunstgeschiedenis schrijven
• Bv. Wölfflin: volgens stijl en eigenhandigheid
• Bv Aby Warbug: obv iconologie
• Focus verschuift van receptie-esthetica n> technische kunstges.
Allen oiv andere we’pe disciplines
Dus: n/ meer louter historisch of formalistisch (stijlgeschiedenis)
=> wel: Bildwissenschaft
o Vanuit nieuwe perspectieven
o Obv. hoe in cult. en context
Visuele cultuur (2023-2024) 1
, w/ versterkt door +visuele comm’ie in 20ste/21ste E
Invalshoeken
i. OP afh v eco’e omstandigheden (HET PRODUCT)
• Ges focust op genie met het idee, niet op uitvoerder
• Bv. Rafael
• Kritiek: tentoonstelling Art by telephone: OP beschrijft werk, museum voert uit
• Bv. Van der Werft: prijs obv koper ipv arbeid
• Vereiste kwaliteiten:
o Ambacht (- na zwart vierkant)
o Voortschrijdend esthetisch inzicht
o Mogelijkheden geschapen door nieuwe technologie
ii. HET IDEE
• Kazimir Malevitsj - Zwart vierkant (1915)
o Als synthese 5E aan kunstges; begin van een nieuw
tijdperk
o - uniek d grote prod’ie
o n/ volgens normen vd tijd
o Beelden hebben nood aan randinfo/context
▪ Nood aan betekenis voor kijker
• Polycletus: theorie over kunst
o De speerdrager (ideale verhoudingen)
• Michelangelo
o Disegno! (verwerkelijking prima idea)
o Hoogtepunt R volgens Vasari
• Vasari
o Giotto: 1ste echt OP R
o Michelangelo: hoogtepunt R
• Roger de Piles
o “nood aan rationelere benadering analyse vd kunst”
=> puntensysteem (met categorieën als kleur, compositie, …)
• Theoriseren mondt uit op conflict
o OP’s w/en aangevallen v ideeën
o w/en verdedigd d schilders adhv portretten
iii. SCHILDERKUNST X WE’P
• Da Vinci
o “schilderkunst = opperkunst; kan kennis overbrengen (bv. anatomische-)”
• Onderzoek: experiment met speerwerper van Polycletus
o Varianten -> uitlenging, verkorting, …
o Mensen beoordelen
o OG ‘wint’ -> we’p bewezen ideaal
Visuele cultuur (2023-2024) 2
, • x poëzie
o Beide onbegrijpbaar
iv. POLITIEK
• Suprematisme
• Vernieuwende beeldtaal -> revolutionaire gedachte
• Enkel betekenisvol in context
• Bv. Caesar en Augustinus -> grote beeldcult.
o Keizersbeelden/portretten
o Geportretteerd als Gr’e goden
o Propaganda volgens Gr’e idealen
v. VORM EN INHOUD
• Waarde afh v context
Les#02
deze notities zijn heftig shit, dus vul aan met boek!
Het product kunst (economie)
Het zwart vierkant – Kazimir Malevitsj
• Mbt waarde en aantal
• Hoe meer aantallen van dit werk werden vervaardigd -
> - aand8 vh publiek; g/ vernieuwing
• Illustratie van onderhevig zijn vd markt aan het publiek
• Kunst is afh v. vraag en aanbod (gevaar van uitmelking)
• Prod. beweegt markt; overprod. ondermijnt uniciteit,
spanning, vraag
Weyerman
• Boek over kunstmarkt
• Onevenwicht tss mensen die streven n> populariteit < > mensen die veel geld
betalen voor kunst
• n/ louter een 17de-Es gegeven
• Ter illustratie:
Christus als Salvator – Leonardo Da Vinci
o Functionering op reputatie OP (kunstmarkt)
o Authentiek? -> door twijfel: verliest waarde op kunstmarkt
Visuele cultuur (2023-2024) 3
, Kunsteconomie
3 factoren: vraag/behoefte; markt; aanbod
Voor eerst in verband met kunst: Francis Haskell, Patrons and Painters
Productie
• Prod’ie/aanbod <-> consumptie/afname
o Tussenruimte: handel
o Onderlinge invloed
i. Directe handel: in opdr8; initiatief bij opdr8gever met oog op spec. project
ii. On spec; initiatief bij OP zelf
iii. Rechtstreeks: door galerie
iv. 2de-hands: veilingshuizen
Productinnovatie
Jan van Goyen – Het Valkhof in Nijmegen (ter illustratie)
• Af van traditionele manier v schilderen
• Dus: vernieuwing
• Beperkt palet
-> snel schilderen
-> +omzet in -t
Volgens analyse Montias
• Conclusie: product veranderen zodat economisch rendabel!
Procesinnovatie
Ter illustratie: Rafael en Marcantonio
Raimondi
• Techniek zodat sneller -> +naam;
+rendabel
• Bv. smw/ in atelier
• Bv. bij prentkunst: ideeën op andere
manier verspr en geprod.
Tonen vh proces adhv
schetsen
Tegenvoorbeeld: Vermeer -> geen naam; geen verkoop (pas later erkend oiv Baudelaire,
impressionisten, …)
Innovaties in handel en branding
Ter illustratie: tekening Breughel
• Gesigneerd met bekende naam (H.Bosch) ipv OP ter bevordering verkoop
Visuele cultuur (2023-2024) 4
Les #01 (14/02)
Examen
Wat niet in het boek staat dient niet gekend te worden!!
Wat is het vak?
• Geschiedenis van de beeldencult
• Beeld x theologie
• Beeld afh v factoren
Heilige drievuldigheid
• Middel tot betekenis vh beeld
• Onderlinge vss m/ horen samen
Vader Zoon
GOD Schepping Geest
GOD Beeld
Heilige Konterfeitsel
geest Tegenmaaksel van wat je ziet =
• Beeld = Cste wisselwerking tss drie elementen => onstabiel gegeven
• Verbinding materieel obj x wat beeld repr.
• Kunst ≠ schoonh.beleving
= cultuur, fundamenteel, experimentatie m beeldencult.
Kunstgeschiedenis schrijven
• Bv. Wölfflin: volgens stijl en eigenhandigheid
• Bv Aby Warbug: obv iconologie
• Focus verschuift van receptie-esthetica n> technische kunstges.
Allen oiv andere we’pe disciplines
Dus: n/ meer louter historisch of formalistisch (stijlgeschiedenis)
=> wel: Bildwissenschaft
o Vanuit nieuwe perspectieven
o Obv. hoe in cult. en context
Visuele cultuur (2023-2024) 1
, w/ versterkt door +visuele comm’ie in 20ste/21ste E
Invalshoeken
i. OP afh v eco’e omstandigheden (HET PRODUCT)
• Ges focust op genie met het idee, niet op uitvoerder
• Bv. Rafael
• Kritiek: tentoonstelling Art by telephone: OP beschrijft werk, museum voert uit
• Bv. Van der Werft: prijs obv koper ipv arbeid
• Vereiste kwaliteiten:
o Ambacht (- na zwart vierkant)
o Voortschrijdend esthetisch inzicht
o Mogelijkheden geschapen door nieuwe technologie
ii. HET IDEE
• Kazimir Malevitsj - Zwart vierkant (1915)
o Als synthese 5E aan kunstges; begin van een nieuw
tijdperk
o - uniek d grote prod’ie
o n/ volgens normen vd tijd
o Beelden hebben nood aan randinfo/context
▪ Nood aan betekenis voor kijker
• Polycletus: theorie over kunst
o De speerdrager (ideale verhoudingen)
• Michelangelo
o Disegno! (verwerkelijking prima idea)
o Hoogtepunt R volgens Vasari
• Vasari
o Giotto: 1ste echt OP R
o Michelangelo: hoogtepunt R
• Roger de Piles
o “nood aan rationelere benadering analyse vd kunst”
=> puntensysteem (met categorieën als kleur, compositie, …)
• Theoriseren mondt uit op conflict
o OP’s w/en aangevallen v ideeën
o w/en verdedigd d schilders adhv portretten
iii. SCHILDERKUNST X WE’P
• Da Vinci
o “schilderkunst = opperkunst; kan kennis overbrengen (bv. anatomische-)”
• Onderzoek: experiment met speerwerper van Polycletus
o Varianten -> uitlenging, verkorting, …
o Mensen beoordelen
o OG ‘wint’ -> we’p bewezen ideaal
Visuele cultuur (2023-2024) 2
, • x poëzie
o Beide onbegrijpbaar
iv. POLITIEK
• Suprematisme
• Vernieuwende beeldtaal -> revolutionaire gedachte
• Enkel betekenisvol in context
• Bv. Caesar en Augustinus -> grote beeldcult.
o Keizersbeelden/portretten
o Geportretteerd als Gr’e goden
o Propaganda volgens Gr’e idealen
v. VORM EN INHOUD
• Waarde afh v context
Les#02
deze notities zijn heftig shit, dus vul aan met boek!
Het product kunst (economie)
Het zwart vierkant – Kazimir Malevitsj
• Mbt waarde en aantal
• Hoe meer aantallen van dit werk werden vervaardigd -
> - aand8 vh publiek; g/ vernieuwing
• Illustratie van onderhevig zijn vd markt aan het publiek
• Kunst is afh v. vraag en aanbod (gevaar van uitmelking)
• Prod. beweegt markt; overprod. ondermijnt uniciteit,
spanning, vraag
Weyerman
• Boek over kunstmarkt
• Onevenwicht tss mensen die streven n> populariteit < > mensen die veel geld
betalen voor kunst
• n/ louter een 17de-Es gegeven
• Ter illustratie:
Christus als Salvator – Leonardo Da Vinci
o Functionering op reputatie OP (kunstmarkt)
o Authentiek? -> door twijfel: verliest waarde op kunstmarkt
Visuele cultuur (2023-2024) 3
, Kunsteconomie
3 factoren: vraag/behoefte; markt; aanbod
Voor eerst in verband met kunst: Francis Haskell, Patrons and Painters
Productie
• Prod’ie/aanbod <-> consumptie/afname
o Tussenruimte: handel
o Onderlinge invloed
i. Directe handel: in opdr8; initiatief bij opdr8gever met oog op spec. project
ii. On spec; initiatief bij OP zelf
iii. Rechtstreeks: door galerie
iv. 2de-hands: veilingshuizen
Productinnovatie
Jan van Goyen – Het Valkhof in Nijmegen (ter illustratie)
• Af van traditionele manier v schilderen
• Dus: vernieuwing
• Beperkt palet
-> snel schilderen
-> +omzet in -t
Volgens analyse Montias
• Conclusie: product veranderen zodat economisch rendabel!
Procesinnovatie
Ter illustratie: Rafael en Marcantonio
Raimondi
• Techniek zodat sneller -> +naam;
+rendabel
• Bv. smw/ in atelier
• Bv. bij prentkunst: ideeën op andere
manier verspr en geprod.
Tonen vh proces adhv
schetsen
Tegenvoorbeeld: Vermeer -> geen naam; geen verkoop (pas later erkend oiv Baudelaire,
impressionisten, …)
Innovaties in handel en branding
Ter illustratie: tekening Breughel
• Gesigneerd met bekende naam (H.Bosch) ipv OP ter bevordering verkoop
Visuele cultuur (2023-2024) 4
