ONDERZOEKSMETHODEN
HOOFDSTUK 1 – BASISBEGRIPPEN
WETENSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERZOEK
Mensenkennis
Inzicht dat mensen tijdens leven opbouwen over hoe anderen zich gedragen. Mens = v.
nature geïnteresseerd in doen en laten van anderen. Ze bekijken elkaar continu en maken op
basis daarvan afleidingen over hoe en waarom mensen zich zo gedragen.
Subjectief
Gebaseerd op ervaringen/toevallige gebeurtenissen/selectief
Vaag & algemeen
Wetenschappelijke kennis
onderscheidt zich door manier waarop kennis verzameld wordt, dit wordt verzameld op basis
van wetenschappelijk onderzoek dat aan duidelijke voorwaarden moet voldoen. Er zijn regels en
afspraken over methoden die je moet gebruiken om tot die kennis te komen
kwaliteitsgarantie
Systematisch & geordend
Veralgemenend
objectiverend
Wetenschappe Doelgericht proces waarbij men op systematische manier op basis
lijk onderzoek van onderzoeksontwerp, data verzamelt en analyseert, om op
betrouwbare en valide wijze onderzoeksvragen te beantwoorden die
deel uitmaken van probleemstelling.
Doelgericht: onderzoeksvragen beantwoorden binnen
bepaalde probleemstelling
Systematisch: Onderscheidt WO van dagelijkse observaties
Onderzoeksontwerp: vooraf vastgelegd
Dataverzameling & data-analyse
Betrouwbaarheid en validiteit: kwaliteitscriteria
VEREISTEN IN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK
1. EMPIRISCHE VEREISTE:
Zijn onderwerpen zintuigelijk waarneembaar is werkelijkheid?
Bestaat God? = niet empirisch
Hoe beleven mensen hun geloof? = wel empirisch
Wat is (en waarom) NIET wat zou moeten zijn
Beschrijven van fenomenen in werkelijkheid/nagaan of veronderstellingen
in werkelijkheid kloppen (hypothesen)
Hypothesen moeten weerlegbaar (falsifieerbaar) zijn
2 mogelijke routes :
Deductie (theorie werkelijkheid)
Inductie (waargenomen werkelijkheid theorie)
Deterministische Geen uitzonderingen mogelijk
wetmatigheden
Probabilistische “Kans is groot dat…” (uitzonderingen weerleggen
wetmatigheden theorie niet Kansen)
Sociale wetenschappen = probabilistische
wetmatigheden
, Deductie vs. Inductie
Deductie Inductie
-Vertrekt vanuit ideeën/theorie -Vertrekt vanuit ruwe data, empirische
-onderzoeksvragen of hypothesen worden realiteit
geformuleerd vanuit bestaande theorie -Fenomeen/gegevens worden eerst
-Vervolgens kijkt men naar data uit waargenomen
realiteit (klopt dit?) -Vanuit waarnemen gaat onderzoeker op
-Theorie wordt bevestigd, weerlegd of zoek naar wetmatigheden
bijgestuurd -Vanuit wetmatigheden op zoek naar
verklaring Theorie
2. ONAFHANKELIJKHEID
Onafhankelijkheid van opdrachtgever (opdrachtgever kan gebaad zijn met
resultaten die in bepaalde richting gaan)
Onafhankelijkheid van onderzoeker zelf
Onderzoeker heeft bepaalde kijk/mening
Onderzoeker heeft bepaald idee over resultaten
Zo neutraal/objectief als mogelijk:
Heikele punten binnen onderzoek niet uit de weg gaan + hierover
rapporteren
Twijfels/onzekerheden niet onder mat schuiven
Niet moedwillig tegenstrijdigheden wegmoffelen zodat data in mooi
plaatje zou passen
In alle openheid ook over onverwachte resultaten rapporteren
Confirmatio Neiging om:
n bias Informatie zoeken + onthouden die onze huidige
overtuiging bevestigt
Informatie in richting van onze overtuiging te interpreteren
Hiervan bewust zijn + proberen vermijden kan objectiviteit verhogen
Negative Doelbewust op zoek naar afwijkende of tegenstrijdige voorbeelden
case Confrontatie aangaan met wat niet in plaatje past
analysis Hierdoor:
Verruimt onderzoeker zijn blikveld
Wordt soliditeit (robuustheid, degelijkheid) van bewijsvoering +
hypothese getest
Waarom werkt een therapie niet bij bepaalde patiënten
3. BETROUWBAARHEID
Exactheid van onderzoek, meet je concepten op goede manier?
Resultaten zijn onafhankelijk van toeval
Toevalsfouten zoveel mogelijk vermijden
Bij herhaaldelijke uitvoering levert het dezelfde/gelijkaardige resultaten
Onafhankelijk van uitvoerder, eenheden, tijd: herhaalbaarheid
Wanneer ander onderzoeksteam onderzoek herhaalt op basis van zelfde
procedures, bekomen ze gelijkaardige resultaten: reproduceerbaarheid
Betrouwbaarheid verhogen:
Nauwkeurige tewerk gaan toevalsfouten vermijden
Alle stappen/gemaakte keuzes transparant + gedetailleerd toelichten in
rapportering
Uitgebreide methodeselectie met alle gemaakte keuzes + ondernomen
stappen
HOOFDSTUK 1 – BASISBEGRIPPEN
WETENSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERZOEK
Mensenkennis
Inzicht dat mensen tijdens leven opbouwen over hoe anderen zich gedragen. Mens = v.
nature geïnteresseerd in doen en laten van anderen. Ze bekijken elkaar continu en maken op
basis daarvan afleidingen over hoe en waarom mensen zich zo gedragen.
Subjectief
Gebaseerd op ervaringen/toevallige gebeurtenissen/selectief
Vaag & algemeen
Wetenschappelijke kennis
onderscheidt zich door manier waarop kennis verzameld wordt, dit wordt verzameld op basis
van wetenschappelijk onderzoek dat aan duidelijke voorwaarden moet voldoen. Er zijn regels en
afspraken over methoden die je moet gebruiken om tot die kennis te komen
kwaliteitsgarantie
Systematisch & geordend
Veralgemenend
objectiverend
Wetenschappe Doelgericht proces waarbij men op systematische manier op basis
lijk onderzoek van onderzoeksontwerp, data verzamelt en analyseert, om op
betrouwbare en valide wijze onderzoeksvragen te beantwoorden die
deel uitmaken van probleemstelling.
Doelgericht: onderzoeksvragen beantwoorden binnen
bepaalde probleemstelling
Systematisch: Onderscheidt WO van dagelijkse observaties
Onderzoeksontwerp: vooraf vastgelegd
Dataverzameling & data-analyse
Betrouwbaarheid en validiteit: kwaliteitscriteria
VEREISTEN IN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK
1. EMPIRISCHE VEREISTE:
Zijn onderwerpen zintuigelijk waarneembaar is werkelijkheid?
Bestaat God? = niet empirisch
Hoe beleven mensen hun geloof? = wel empirisch
Wat is (en waarom) NIET wat zou moeten zijn
Beschrijven van fenomenen in werkelijkheid/nagaan of veronderstellingen
in werkelijkheid kloppen (hypothesen)
Hypothesen moeten weerlegbaar (falsifieerbaar) zijn
2 mogelijke routes :
Deductie (theorie werkelijkheid)
Inductie (waargenomen werkelijkheid theorie)
Deterministische Geen uitzonderingen mogelijk
wetmatigheden
Probabilistische “Kans is groot dat…” (uitzonderingen weerleggen
wetmatigheden theorie niet Kansen)
Sociale wetenschappen = probabilistische
wetmatigheden
, Deductie vs. Inductie
Deductie Inductie
-Vertrekt vanuit ideeën/theorie -Vertrekt vanuit ruwe data, empirische
-onderzoeksvragen of hypothesen worden realiteit
geformuleerd vanuit bestaande theorie -Fenomeen/gegevens worden eerst
-Vervolgens kijkt men naar data uit waargenomen
realiteit (klopt dit?) -Vanuit waarnemen gaat onderzoeker op
-Theorie wordt bevestigd, weerlegd of zoek naar wetmatigheden
bijgestuurd -Vanuit wetmatigheden op zoek naar
verklaring Theorie
2. ONAFHANKELIJKHEID
Onafhankelijkheid van opdrachtgever (opdrachtgever kan gebaad zijn met
resultaten die in bepaalde richting gaan)
Onafhankelijkheid van onderzoeker zelf
Onderzoeker heeft bepaalde kijk/mening
Onderzoeker heeft bepaald idee over resultaten
Zo neutraal/objectief als mogelijk:
Heikele punten binnen onderzoek niet uit de weg gaan + hierover
rapporteren
Twijfels/onzekerheden niet onder mat schuiven
Niet moedwillig tegenstrijdigheden wegmoffelen zodat data in mooi
plaatje zou passen
In alle openheid ook over onverwachte resultaten rapporteren
Confirmatio Neiging om:
n bias Informatie zoeken + onthouden die onze huidige
overtuiging bevestigt
Informatie in richting van onze overtuiging te interpreteren
Hiervan bewust zijn + proberen vermijden kan objectiviteit verhogen
Negative Doelbewust op zoek naar afwijkende of tegenstrijdige voorbeelden
case Confrontatie aangaan met wat niet in plaatje past
analysis Hierdoor:
Verruimt onderzoeker zijn blikveld
Wordt soliditeit (robuustheid, degelijkheid) van bewijsvoering +
hypothese getest
Waarom werkt een therapie niet bij bepaalde patiënten
3. BETROUWBAARHEID
Exactheid van onderzoek, meet je concepten op goede manier?
Resultaten zijn onafhankelijk van toeval
Toevalsfouten zoveel mogelijk vermijden
Bij herhaaldelijke uitvoering levert het dezelfde/gelijkaardige resultaten
Onafhankelijk van uitvoerder, eenheden, tijd: herhaalbaarheid
Wanneer ander onderzoeksteam onderzoek herhaalt op basis van zelfde
procedures, bekomen ze gelijkaardige resultaten: reproduceerbaarheid
Betrouwbaarheid verhogen:
Nauwkeurige tewerk gaan toevalsfouten vermijden
Alle stappen/gemaakte keuzes transparant + gedetailleerd toelichten in
rapportering
Uitgebreide methodeselectie met alle gemaakte keuzes + ondernomen
stappen
