12. Aandoeningen van het maag-darmkanaal
12.1 Maagklachten
Refluxoesofagiti
Refluxziekte, de klachten verergeren door bepaald voedsel of houdingen als bukken. de
maaginhoud vloeit dan terug in de slokdarm waardoor de overgang tussen maag en
slokdarm geïrriteerd wordt. Dit kan veroorzaakt worden door overgewicht, knellende kleding,
slechte houding of zwangerschap. Ook kunnen voedingsmiddelen en medicatie de sluitspier
tussen maag en slokdarm verslappen waardoor de maaginhoud makkelijker terugvloeit.
Klachten vaak na de maaltijd.
Ulcus pepticum
Maagzweer, vooral voor de maaltijd en ‘s nachts. De pijn vermindert door te eten. Vaak
beschadiging van het maagslijmvlies. Dit zit in de maag of de twaalfvingerige darm.
Oorzaak: prostaglandinesynthetaseremmers of NSAID’s, beschadigen het maagslijmvlies
waardoor het maagzweer kan ontstaan. Helicobacter pylori bacterie, hecht zich aan het
maagslijmvlies en veroorzaakt daar een ontsteking en slijmvliesbeschadiging. Niet duidelijk
waarom sommige wel klachten krijgen en andere niet
Mobiliteitsstoornissen
Vol of opgeblazen gevoel en misselijkheid. Alsof je snel vol zit en niet leeg raakt. Vaak
vertraagde maaglediging door trage peristaltiek wat leidt tot maagklachten. Ook verstopping
komt voor.
12.2 Behandeling van maagklachten
Leefregels: afvallen, kleine beetjes eten, geen scherpe kruiden, geen koffie, thee frisdrank
en alcohol.
Maagmiddelen
Antacida
Neutraliseren of binden het maagzuur. Bij beschadiging van het slijmvlies kan het enzym
pepsine de klachten verergeren. Sommige stoffen van antacida kunnen pepsine binden.
De zuurgraad bij gebruik van een antacida stijgt van pH2 naar pH3-5. De pijn verdwijnt en
de pepsine is minder werkzaam. Voorkeur wordt gegeven aan suspensie. Dit werkt sneller
en anders is het de maag weer uit voor het wat gedaan heeft. Worden gebruikt om de
klachten te bestrijden. Gebruik vaak uur na de maaltijd en vlak voor het slapen.
Secretieremmende middelen
Gaan de vorming van maagzuur tegen. Ze werken systemisch na opname in het
bloed. Ze beïnvloeden dus ook andere organen → meer bijwerkingen. Vaak
voorgeschreven bij mensen die chronisch NSAID’s gebruiken.
2 groepen secretieremmers: H2-receptorantagonisten en protonpompremmers. werking
verschilt een beetje.
Bij terugkerende maag- of darmzweren door helicobacter pylori, hoog gedoseerde
antibacteriële middelen en een secretieremmend middel. Duur 7 dagen. Veel bijwerkingen
en moeilijk vol te houden.
, Mucosaprotectiva
Beschermen het beschadigde maagslijmvlies tegen de inwerking van het maagzuur. Ze
hechten aan het beschadigde slijmvlies en leggen er een beschermlaag overheen. Enige
middel in de handel is sucralfaat.
Anti-emetica
Bij klachten van een vol gevoel en misselijkheid. Ze onderdrukken de braakneiging en
bestrijden misselijkheid. Het braken wordt geactiveerd door prikkels uit de keelholte of maag
of giftige stoffen. Ook kan het komen door zwangerschap en migraine en bij kankerpatiënten
na een behandeling met radiotherapie of oncolytica. De oorzaak van misselijkheid kan ook
een vertraagde peristaltiek in het maag-darmkanaal zijn.
Vertraagde maaglediging: domperidon, metoclopramide.
Reisziekte of migraine: cinnarizine en cyclizine.
Radiotherapie en oncolytica: granisetron, ondansetron en aprepitant
Zelfzorg
Voor patiënten die vaker kortdurend maagklachten hebben gehad. Kinderen en
mensen die geneesmiddelen gebruiken die maagklachten kunnen geven, voor
het eerst maagklachten en 45+, andere klachten naast maagklachten →
huisarts.
Leefregels: voeding die klachten geeft vermijden, minder (vet) eten, stoppen met roken,
overgewicht kwijtraken, geen knellende kleding dragen, niet voor het slapengaan eten.
Bij misselijkheid/opgeblazen gevoel → domperidon.
12.3 diarree
Versnelde darmperistaltiek. De dikke darm kan de ontlasting niet voldoende indikken.
Patiënt verliest hierdoor vocht. Er is acute diarree (1-2 dagen) en chronische diarree (langer
dan 14 dagen) Bij chronisch diarree is er kans op een tekort aan voedingsstoffen en
enzymen. De oorzaak verschilt. Meestal een virusinfectie, bacteriële infectie kan ook.
Chronische diarree komt voor bij ernstige darmontstekingen. Spanning en stress kunnen ook
diarree veroorzaken en breedspectrum anti bacteriële middelen.
Behandeling diarree
Kortdurende diarree: paar dagen niet of weinig eten maar wel goed blijven drinken. Diarree
geneest zichzelf. Met diarree verlaten de ziektekiemen het lichaam waardoor de patiënt
vanzelf beter kan worden. Kleine kinderen en bejaarden kunnen snel uitdrogen. Wanneer zij
langer dan 24 uur waterdunne diarree hebben, moeten elektrolyten worden toegevoegd. Bij
chronische diarree is er vaak sprake van colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn. Bij ernstige
ontstekingen moeten er soms gedeeltes van de darm verwijderd worden waardoor een
stoma aangelegd moet worden. Bij minder ernstige ontstekingen, corticosteroïden en
mesalazine. Bij voorkeur rectaal toegediend.
Middelen tegen diarree heten antidiarroïca. Vaak loperamide. Niet geschikt voor kinderen
onder de 2 en alleen onder medisch toezicht onder de 8 jaar. Loperamide remt de
darmperistaltiek zo sterk dat de diarree direct stopt. De oorzaak verdwijnt niet.Nadeel ORS-
oplossing, heel vies en mag niet verdund worden of ingenomen worden met limonade of
yoghurt. Geactiveerde kool, werking niet bewezen, geen bijwerkingen.
Bij chronisch diarree door ontsteking in de darm: rectaal corticosteroïden, prednisolon en
beclometason.
12.1 Maagklachten
Refluxoesofagiti
Refluxziekte, de klachten verergeren door bepaald voedsel of houdingen als bukken. de
maaginhoud vloeit dan terug in de slokdarm waardoor de overgang tussen maag en
slokdarm geïrriteerd wordt. Dit kan veroorzaakt worden door overgewicht, knellende kleding,
slechte houding of zwangerschap. Ook kunnen voedingsmiddelen en medicatie de sluitspier
tussen maag en slokdarm verslappen waardoor de maaginhoud makkelijker terugvloeit.
Klachten vaak na de maaltijd.
Ulcus pepticum
Maagzweer, vooral voor de maaltijd en ‘s nachts. De pijn vermindert door te eten. Vaak
beschadiging van het maagslijmvlies. Dit zit in de maag of de twaalfvingerige darm.
Oorzaak: prostaglandinesynthetaseremmers of NSAID’s, beschadigen het maagslijmvlies
waardoor het maagzweer kan ontstaan. Helicobacter pylori bacterie, hecht zich aan het
maagslijmvlies en veroorzaakt daar een ontsteking en slijmvliesbeschadiging. Niet duidelijk
waarom sommige wel klachten krijgen en andere niet
Mobiliteitsstoornissen
Vol of opgeblazen gevoel en misselijkheid. Alsof je snel vol zit en niet leeg raakt. Vaak
vertraagde maaglediging door trage peristaltiek wat leidt tot maagklachten. Ook verstopping
komt voor.
12.2 Behandeling van maagklachten
Leefregels: afvallen, kleine beetjes eten, geen scherpe kruiden, geen koffie, thee frisdrank
en alcohol.
Maagmiddelen
Antacida
Neutraliseren of binden het maagzuur. Bij beschadiging van het slijmvlies kan het enzym
pepsine de klachten verergeren. Sommige stoffen van antacida kunnen pepsine binden.
De zuurgraad bij gebruik van een antacida stijgt van pH2 naar pH3-5. De pijn verdwijnt en
de pepsine is minder werkzaam. Voorkeur wordt gegeven aan suspensie. Dit werkt sneller
en anders is het de maag weer uit voor het wat gedaan heeft. Worden gebruikt om de
klachten te bestrijden. Gebruik vaak uur na de maaltijd en vlak voor het slapen.
Secretieremmende middelen
Gaan de vorming van maagzuur tegen. Ze werken systemisch na opname in het
bloed. Ze beïnvloeden dus ook andere organen → meer bijwerkingen. Vaak
voorgeschreven bij mensen die chronisch NSAID’s gebruiken.
2 groepen secretieremmers: H2-receptorantagonisten en protonpompremmers. werking
verschilt een beetje.
Bij terugkerende maag- of darmzweren door helicobacter pylori, hoog gedoseerde
antibacteriële middelen en een secretieremmend middel. Duur 7 dagen. Veel bijwerkingen
en moeilijk vol te houden.
, Mucosaprotectiva
Beschermen het beschadigde maagslijmvlies tegen de inwerking van het maagzuur. Ze
hechten aan het beschadigde slijmvlies en leggen er een beschermlaag overheen. Enige
middel in de handel is sucralfaat.
Anti-emetica
Bij klachten van een vol gevoel en misselijkheid. Ze onderdrukken de braakneiging en
bestrijden misselijkheid. Het braken wordt geactiveerd door prikkels uit de keelholte of maag
of giftige stoffen. Ook kan het komen door zwangerschap en migraine en bij kankerpatiënten
na een behandeling met radiotherapie of oncolytica. De oorzaak van misselijkheid kan ook
een vertraagde peristaltiek in het maag-darmkanaal zijn.
Vertraagde maaglediging: domperidon, metoclopramide.
Reisziekte of migraine: cinnarizine en cyclizine.
Radiotherapie en oncolytica: granisetron, ondansetron en aprepitant
Zelfzorg
Voor patiënten die vaker kortdurend maagklachten hebben gehad. Kinderen en
mensen die geneesmiddelen gebruiken die maagklachten kunnen geven, voor
het eerst maagklachten en 45+, andere klachten naast maagklachten →
huisarts.
Leefregels: voeding die klachten geeft vermijden, minder (vet) eten, stoppen met roken,
overgewicht kwijtraken, geen knellende kleding dragen, niet voor het slapengaan eten.
Bij misselijkheid/opgeblazen gevoel → domperidon.
12.3 diarree
Versnelde darmperistaltiek. De dikke darm kan de ontlasting niet voldoende indikken.
Patiënt verliest hierdoor vocht. Er is acute diarree (1-2 dagen) en chronische diarree (langer
dan 14 dagen) Bij chronisch diarree is er kans op een tekort aan voedingsstoffen en
enzymen. De oorzaak verschilt. Meestal een virusinfectie, bacteriële infectie kan ook.
Chronische diarree komt voor bij ernstige darmontstekingen. Spanning en stress kunnen ook
diarree veroorzaken en breedspectrum anti bacteriële middelen.
Behandeling diarree
Kortdurende diarree: paar dagen niet of weinig eten maar wel goed blijven drinken. Diarree
geneest zichzelf. Met diarree verlaten de ziektekiemen het lichaam waardoor de patiënt
vanzelf beter kan worden. Kleine kinderen en bejaarden kunnen snel uitdrogen. Wanneer zij
langer dan 24 uur waterdunne diarree hebben, moeten elektrolyten worden toegevoegd. Bij
chronische diarree is er vaak sprake van colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn. Bij ernstige
ontstekingen moeten er soms gedeeltes van de darm verwijderd worden waardoor een
stoma aangelegd moet worden. Bij minder ernstige ontstekingen, corticosteroïden en
mesalazine. Bij voorkeur rectaal toegediend.
Middelen tegen diarree heten antidiarroïca. Vaak loperamide. Niet geschikt voor kinderen
onder de 2 en alleen onder medisch toezicht onder de 8 jaar. Loperamide remt de
darmperistaltiek zo sterk dat de diarree direct stopt. De oorzaak verdwijnt niet.Nadeel ORS-
oplossing, heel vies en mag niet verdund worden of ingenomen worden met limonade of
yoghurt. Geactiveerde kool, werking niet bewezen, geen bijwerkingen.
Bij chronisch diarree door ontsteking in de darm: rectaal corticosteroïden, prednisolon en
beclometason.
