CRIMINOLOGIE EN MENSENRECHTEN 2024-2025:
INLEIDING: SITUERING VAN DE CRIMINOLOGIE IN MENSENRECHTEN:
Hedendaagse voorbeelden van mensenrechtenschendingen:
- Paul Fransiscus:
o Seksueel misbruik in de kerk.
- Migratie:
o Oorzaken, gevolgen, conflicten.
o Risico van mensenhandel en mensensmokkel dat gepaard gaat met illegale migratie.
o Het thema migratie kan mogelijks een aanzet geven tot criminologische verbeteringen.
- WK Voetbal (Qatar):
o Bouw van stadions: gastarbeiders geïmporteerd uit Azië.
o De rechten van de arbeiders zijn niet altijd beschermd geweest volgens het Qatarese
recht en de internationale standaarden, op vlak van:
Betalingen.
Migratiestatuut.
Vrije tijd.
- Schending rechten van gedetineerden:
o Schendingen van het recht op contact met de buitenwereld.
Gedetineerden worden afgesloten van de buitenwereld.
o Meer internationaal toezicht voorzien op gevangenissen en de levensomstandigheden
in detentie.
CPT: comité voor de Preventie van Foltering.
CVT: Commissie van Toezicht.
- Politie als essentiële actor in de bescherming van mensenrechten.
o Politie moet zijn taken uitvoeren met respect voor de mensenrechten.
,MODULE 1 - OORSPRONG EN ONTWIKKELING VAN FUNDAMENTELE
RECHTEN:
1. Beknopt historisch overzicht
1.1. Plichten en rechten
Hammurabi – 1780 voor Christus:
= Codex met rechten voor burgers die zelfs de Koning niet kon aanpassen omdat ze in steen waren
gegrift.
- Koning van Misopotanië liet teksten opmaken met rechten voor de burgers.
- Codex werd aanzien als het prille begin van het concept ‘mensenrechten’.
o Niet in vergelijking met de mensenrechten van NU.
- Rechten stonden in de Codex opgesomd in categorieën:
o Elke categorie vertegenwoordigde een bepaalde groep van individuen die met een
bepaalde functie.
o Regels + Rechten die gepaard gaan met deze functie.
Dus al meer dan 2.000 jaar geleden werd er al gesproken over ‘mensenrechten’.
Enkele voorbeelden van de Hammurabi:
- Procesrechten: gerechtshoven hebben het recht om zaken af te wijzen, waarna verondersteld
wordt dat de betrokkenen het conflict zelf beslecht.
- Valse beschuldiging: Wie een ander persoon beschuldigd, en deze schuld kan bewijzen, krijgt
een financiële vergoeding.
- Terechte beschuldiging: wie een ander persoon beschuldigd, en deze schuld kan bewijzen,
krijgt een financiële vergoeding.
- Meineed wordt met de dood bestraft: onder mede valselijke informatie verspreiden.
- Richtlijnen om het commerciële in goede banen te leiden.
- Aansprakelijkheid van beroepsgroepen.
Vroeger was de Koning het meest machtige, hij bepaalde de regels en kon op alles beslag leggen.
Het feit dat er een eerste manier van grondrechten ontstaat is revolutionair.
Dit werd vaak gezien als een revolutie, net zoals later de Franse Revolutie.
De vraag was alleen, waarom een koning dit zou doen? (economie bevorderen?)
Griekenland en Rome:
Athene: 500-300 V. CH.:
= Burgerrechten en politieke rechten voor burgers (niet voor slaven en vrouwen).
(VB: rechten om zich te verenigen, recht om handel te drijven,..)
Demos (volk), Crates (macht).
= De Atheense democratie wordt vaak aanzien als de ‘bakermat’ voor de Westerse democratie.
- Hoe kwamen deze rechten tot stand?
o Burgers werden betrokken in het maken van beslissingen.
o In de ‘Agora’ = publieke plaatsen waar ze konden samenkomen om aan democratische
besluitvorming te doen.
- Bedenkingen?
o Wie waren dan de personen die de macht hadden en het recht hadden om zich uit te
spreken?
ALLEEN mannen, GEEN vrouwen en slaven.
= Het concept van ‘mensenrechten’ was in dit geval dus nog sterk selectief, want niet iedereen kan de
burgerrechten verkrijgen.
Ulpianus: 3e eeuw:
, Ulpianus was het begin van de verandering waarbij personen zich rechten kunnen toe-eigenen.
Daarnaast is dit ook sterk vernieuwend, omdat er aandacht komt voor het ‘natuurrecht’, namelijk
bepaalde rechten die voor alle burgers gelden.
MAAR: de rechten werden wel sterk beperkt tot zij die zich onder het Romeinse Recht bevonden.
Het natuurrecht bestaat wel als tussencategorie voor de vaste rechten.
- Statelijk recht = Ius Civilie:
o Ken rechten toe aan de Romeinse burgers – niet aan slaven en vrouwen.
o Om onder het burgerschap te vallen moesten individuen aan bepaalde criteria voldoen.
VB: belastingen betalen, Romeinse taal spreken.
- Volkenrecht = Ius Gentium:
o Kent rechten toe aan niet-burgers.
o Lagere rechten.
- Natuurrecht = Ius Naturale:
o Biedt bepaalde rechten aan alle menselijke wezens.
o Alle menselijke wezens beschikken over rechten, zoals het recht om te leven.
Ongeacht het burgerschap, de nationaliteit,…
VB: recht om niet onderworpen te worden aan enige vorm van fysieke
aantasting.
Ulpianus = 1e kader waarin iedereen rechten worden toegekend.
NU = Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens.
Middeleeuwen:
= Basis voor de huidige/westerse mensenrechten.
(1) Magna Carta – 1215:
= Contract tussen de Koning en zijn Edelieden.
“No Taxation without Representation”:
Er ontstond een strijd tussen de Koning en zijn Edelieden in Engeland. De Koning wou zich
voorbereiden op een eventuele oorlog en vroeg aan zijn edelieden om hogere belastingen af te staan,
hierdoor moesten de edelieden ook meer belastingen vragen aan hun werknemers. Dit leidde tot een
politieke strijd.
= een document wordt opgesteld = Magna Carta.
De onderdanen willen mee beslissingen nemen over bepaalde zaken vooraleer ze taxen moeten
betalen. (Belastingen die gepaard gaan met een vorm van zeggenschap).
Revolutionair = Koning was enige macht.
Men spreekt hier beter over een evolutie dan een revolutie. Er bestonden namelijk al rechten voor de
burgerij, alleen werden ze nu uitgebreider. MAAR, natuurlijk kunnnen zij die het recht handhaven
alleen zij zijn die iets van het recht kennen.
(2) Thomas van Acquino – 1270:
= Katholieke theoloog.
= Plichten van de gevolgen in een theocratische samenleving en rechten om dat geloof hier vorm te
geven. (Geen rechten voor slaven).
Theologisch oogpunt:
- Zij die geloven zouden zich moeten onderwerpen aan het geloof van God.
- MAAR: Acquino voegt een bijkomende laag toe aan de rechten:
o Rechten moeten altijd in dienstbaarheid staan van de plichten die voortbvloeien uit het
geloof.
INLEIDING: SITUERING VAN DE CRIMINOLOGIE IN MENSENRECHTEN:
Hedendaagse voorbeelden van mensenrechtenschendingen:
- Paul Fransiscus:
o Seksueel misbruik in de kerk.
- Migratie:
o Oorzaken, gevolgen, conflicten.
o Risico van mensenhandel en mensensmokkel dat gepaard gaat met illegale migratie.
o Het thema migratie kan mogelijks een aanzet geven tot criminologische verbeteringen.
- WK Voetbal (Qatar):
o Bouw van stadions: gastarbeiders geïmporteerd uit Azië.
o De rechten van de arbeiders zijn niet altijd beschermd geweest volgens het Qatarese
recht en de internationale standaarden, op vlak van:
Betalingen.
Migratiestatuut.
Vrije tijd.
- Schending rechten van gedetineerden:
o Schendingen van het recht op contact met de buitenwereld.
Gedetineerden worden afgesloten van de buitenwereld.
o Meer internationaal toezicht voorzien op gevangenissen en de levensomstandigheden
in detentie.
CPT: comité voor de Preventie van Foltering.
CVT: Commissie van Toezicht.
- Politie als essentiële actor in de bescherming van mensenrechten.
o Politie moet zijn taken uitvoeren met respect voor de mensenrechten.
,MODULE 1 - OORSPRONG EN ONTWIKKELING VAN FUNDAMENTELE
RECHTEN:
1. Beknopt historisch overzicht
1.1. Plichten en rechten
Hammurabi – 1780 voor Christus:
= Codex met rechten voor burgers die zelfs de Koning niet kon aanpassen omdat ze in steen waren
gegrift.
- Koning van Misopotanië liet teksten opmaken met rechten voor de burgers.
- Codex werd aanzien als het prille begin van het concept ‘mensenrechten’.
o Niet in vergelijking met de mensenrechten van NU.
- Rechten stonden in de Codex opgesomd in categorieën:
o Elke categorie vertegenwoordigde een bepaalde groep van individuen die met een
bepaalde functie.
o Regels + Rechten die gepaard gaan met deze functie.
Dus al meer dan 2.000 jaar geleden werd er al gesproken over ‘mensenrechten’.
Enkele voorbeelden van de Hammurabi:
- Procesrechten: gerechtshoven hebben het recht om zaken af te wijzen, waarna verondersteld
wordt dat de betrokkenen het conflict zelf beslecht.
- Valse beschuldiging: Wie een ander persoon beschuldigd, en deze schuld kan bewijzen, krijgt
een financiële vergoeding.
- Terechte beschuldiging: wie een ander persoon beschuldigd, en deze schuld kan bewijzen,
krijgt een financiële vergoeding.
- Meineed wordt met de dood bestraft: onder mede valselijke informatie verspreiden.
- Richtlijnen om het commerciële in goede banen te leiden.
- Aansprakelijkheid van beroepsgroepen.
Vroeger was de Koning het meest machtige, hij bepaalde de regels en kon op alles beslag leggen.
Het feit dat er een eerste manier van grondrechten ontstaat is revolutionair.
Dit werd vaak gezien als een revolutie, net zoals later de Franse Revolutie.
De vraag was alleen, waarom een koning dit zou doen? (economie bevorderen?)
Griekenland en Rome:
Athene: 500-300 V. CH.:
= Burgerrechten en politieke rechten voor burgers (niet voor slaven en vrouwen).
(VB: rechten om zich te verenigen, recht om handel te drijven,..)
Demos (volk), Crates (macht).
= De Atheense democratie wordt vaak aanzien als de ‘bakermat’ voor de Westerse democratie.
- Hoe kwamen deze rechten tot stand?
o Burgers werden betrokken in het maken van beslissingen.
o In de ‘Agora’ = publieke plaatsen waar ze konden samenkomen om aan democratische
besluitvorming te doen.
- Bedenkingen?
o Wie waren dan de personen die de macht hadden en het recht hadden om zich uit te
spreken?
ALLEEN mannen, GEEN vrouwen en slaven.
= Het concept van ‘mensenrechten’ was in dit geval dus nog sterk selectief, want niet iedereen kan de
burgerrechten verkrijgen.
Ulpianus: 3e eeuw:
, Ulpianus was het begin van de verandering waarbij personen zich rechten kunnen toe-eigenen.
Daarnaast is dit ook sterk vernieuwend, omdat er aandacht komt voor het ‘natuurrecht’, namelijk
bepaalde rechten die voor alle burgers gelden.
MAAR: de rechten werden wel sterk beperkt tot zij die zich onder het Romeinse Recht bevonden.
Het natuurrecht bestaat wel als tussencategorie voor de vaste rechten.
- Statelijk recht = Ius Civilie:
o Ken rechten toe aan de Romeinse burgers – niet aan slaven en vrouwen.
o Om onder het burgerschap te vallen moesten individuen aan bepaalde criteria voldoen.
VB: belastingen betalen, Romeinse taal spreken.
- Volkenrecht = Ius Gentium:
o Kent rechten toe aan niet-burgers.
o Lagere rechten.
- Natuurrecht = Ius Naturale:
o Biedt bepaalde rechten aan alle menselijke wezens.
o Alle menselijke wezens beschikken over rechten, zoals het recht om te leven.
Ongeacht het burgerschap, de nationaliteit,…
VB: recht om niet onderworpen te worden aan enige vorm van fysieke
aantasting.
Ulpianus = 1e kader waarin iedereen rechten worden toegekend.
NU = Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens.
Middeleeuwen:
= Basis voor de huidige/westerse mensenrechten.
(1) Magna Carta – 1215:
= Contract tussen de Koning en zijn Edelieden.
“No Taxation without Representation”:
Er ontstond een strijd tussen de Koning en zijn Edelieden in Engeland. De Koning wou zich
voorbereiden op een eventuele oorlog en vroeg aan zijn edelieden om hogere belastingen af te staan,
hierdoor moesten de edelieden ook meer belastingen vragen aan hun werknemers. Dit leidde tot een
politieke strijd.
= een document wordt opgesteld = Magna Carta.
De onderdanen willen mee beslissingen nemen over bepaalde zaken vooraleer ze taxen moeten
betalen. (Belastingen die gepaard gaan met een vorm van zeggenschap).
Revolutionair = Koning was enige macht.
Men spreekt hier beter over een evolutie dan een revolutie. Er bestonden namelijk al rechten voor de
burgerij, alleen werden ze nu uitgebreider. MAAR, natuurlijk kunnnen zij die het recht handhaven
alleen zij zijn die iets van het recht kennen.
(2) Thomas van Acquino – 1270:
= Katholieke theoloog.
= Plichten van de gevolgen in een theocratische samenleving en rechten om dat geloof hier vorm te
geven. (Geen rechten voor slaven).
Theologisch oogpunt:
- Zij die geloven zouden zich moeten onderwerpen aan het geloof van God.
- MAAR: Acquino voegt een bijkomende laag toe aan de rechten:
o Rechten moeten altijd in dienstbaarheid staan van de plichten die voortbvloeien uit het
geloof.
