FVV1 – Psychologie: Leerprocessen en motivatie
Leerprocessen
❖ Wat is leren?
• Proces wrdr ervaringen een blijvende verandering veroorzaken in gedrag of
mentale processen
• Zeer belangrijke functie:
o ‘Aanpassingsvermogen’: vb. leren leven met een chronische ziekte, job,
maatschappij, …
• = afhankelijk van:
o Onze mogelijkheden (vb. baby vs puber)
o Soort + hoeveelheid prikkels (vb. uitdagende prikkels vs geen prikkels)
o Motivatie (vb. therapietrouw)
o Cognities tov leren (vb. “als je ouder w, kan je niet meer veranderen”)
❖ Soorten leerprocessen
Habituatie:
• Wat:
o Gewenning
o Uitdoven ve aanvankelijke reactie op een prikkel
• Wetmatigheden:
o Hoe vaker de prikkel, hoe sneller habituatie
o Bij steeds dezelfde prikkel, snellere habituatie
▪ Bij gelijkaardige prikkels, ook habituatie = “prikkelgeneralisatie”
o Prikkel herhaaldelijk kort aanbieden → snellere habituatie
o Prikkel met langer interval aanbieden → duurzamere habituatie
o Hoe intenser de prikkel, hoe trager de habituatie
o Habituatie alleen als prikkel niet biologisch relevant is
• Toepassingen:
o Spinnenfobie: opnieuw leren “wennen” aan spinnen dr o.a. “exposure”
(weliswaar met opbouw)
o Voorlichting, uitleg geven als voorbereiding op onderzoeken…kan helpen
om sneller aangepast te zijn ➔ vb. kindje op neonato → uitleg geven over
alarmen/monitors
1
, Klassieke conditionering:
• Ivan Pavlov (1849 – 1936)
o Rus
o Fysioloog onderzoek spijsvertering
o Experimenten fysiologische reflexen, vertering bij honden
o Toevallige ontdekking
• Het experiment
o Aanleiding:
▪ Hond begint te kwijlen v
zodra hij persoon ziet
die voedsel brengt
o Experiment
▪ Zeer gecontroleerde
situatie
• Kenmerken:
o “Uitdoving”:
▪ Alleen aanbieden v bel zonder voedsel:
▪ Vb. Nr ZH vr geboortebezoek ipv chemo
o “Herconditionering”:
▪ Opnieuw conditionering ve uitgedoofde reactie
o “Signaalfunctie”:
▪ Neutrale prikkel treedt op vr onvoorwaardelijke stimulus
▪ Herhaaldelijke aanbieding v NS met OS
▪ Intens beleefde ervaring zal sneller geconditioneerd w (vb. donker
bos (NS) + overval (OS) → angst (OR)
o “Prikkelgeneratie”:
▪ Zelfde voorwaardelijke reactie bij gelijkaardige prikkels
▪ Watson: baby Albert:
▪ Vb. angst vr arts w gegeneraliseerd nr angst vr tandartsen,
verpleegkundigen, …
o “Prikkeldiscriminatie”:
▪ Onderscheid maken tss verschillende prikkels
▪ Vb. angst vr arts met de baard
o Notitie: Rat + luid geluid → angst want rat w voorspeller vr geluid
o “Preferentiële samenhang tss bep prikkels”:
▪ Oorzaak: “preparedness”: bep koppelingen liggen al vr de hand
▪ Spinnen, slangen, bloed, bliksem, grote hoogten en afgesloten
ruimten leiden sneller tot angst
▪ Daarvoor zijn we extra snel waakzaam
2
Leerprocessen
❖ Wat is leren?
• Proces wrdr ervaringen een blijvende verandering veroorzaken in gedrag of
mentale processen
• Zeer belangrijke functie:
o ‘Aanpassingsvermogen’: vb. leren leven met een chronische ziekte, job,
maatschappij, …
• = afhankelijk van:
o Onze mogelijkheden (vb. baby vs puber)
o Soort + hoeveelheid prikkels (vb. uitdagende prikkels vs geen prikkels)
o Motivatie (vb. therapietrouw)
o Cognities tov leren (vb. “als je ouder w, kan je niet meer veranderen”)
❖ Soorten leerprocessen
Habituatie:
• Wat:
o Gewenning
o Uitdoven ve aanvankelijke reactie op een prikkel
• Wetmatigheden:
o Hoe vaker de prikkel, hoe sneller habituatie
o Bij steeds dezelfde prikkel, snellere habituatie
▪ Bij gelijkaardige prikkels, ook habituatie = “prikkelgeneralisatie”
o Prikkel herhaaldelijk kort aanbieden → snellere habituatie
o Prikkel met langer interval aanbieden → duurzamere habituatie
o Hoe intenser de prikkel, hoe trager de habituatie
o Habituatie alleen als prikkel niet biologisch relevant is
• Toepassingen:
o Spinnenfobie: opnieuw leren “wennen” aan spinnen dr o.a. “exposure”
(weliswaar met opbouw)
o Voorlichting, uitleg geven als voorbereiding op onderzoeken…kan helpen
om sneller aangepast te zijn ➔ vb. kindje op neonato → uitleg geven over
alarmen/monitors
1
, Klassieke conditionering:
• Ivan Pavlov (1849 – 1936)
o Rus
o Fysioloog onderzoek spijsvertering
o Experimenten fysiologische reflexen, vertering bij honden
o Toevallige ontdekking
• Het experiment
o Aanleiding:
▪ Hond begint te kwijlen v
zodra hij persoon ziet
die voedsel brengt
o Experiment
▪ Zeer gecontroleerde
situatie
• Kenmerken:
o “Uitdoving”:
▪ Alleen aanbieden v bel zonder voedsel:
▪ Vb. Nr ZH vr geboortebezoek ipv chemo
o “Herconditionering”:
▪ Opnieuw conditionering ve uitgedoofde reactie
o “Signaalfunctie”:
▪ Neutrale prikkel treedt op vr onvoorwaardelijke stimulus
▪ Herhaaldelijke aanbieding v NS met OS
▪ Intens beleefde ervaring zal sneller geconditioneerd w (vb. donker
bos (NS) + overval (OS) → angst (OR)
o “Prikkelgeneratie”:
▪ Zelfde voorwaardelijke reactie bij gelijkaardige prikkels
▪ Watson: baby Albert:
▪ Vb. angst vr arts w gegeneraliseerd nr angst vr tandartsen,
verpleegkundigen, …
o “Prikkeldiscriminatie”:
▪ Onderscheid maken tss verschillende prikkels
▪ Vb. angst vr arts met de baard
o Notitie: Rat + luid geluid → angst want rat w voorspeller vr geluid
o “Preferentiële samenhang tss bep prikkels”:
▪ Oorzaak: “preparedness”: bep koppelingen liggen al vr de hand
▪ Spinnen, slangen, bloed, bliksem, grote hoogten en afgesloten
ruimten leiden sneller tot angst
▪ Daarvoor zijn we extra snel waakzaam
2
