Het jongere en oudere schoolkind
1 Kleuteronderwijs
1.1 Samenhangend onderwijsaanbod
• Elementen:
- Minimumdoelen gekoppeld aan leerdoelen
1.2 Ervaringskansen
1) Ontmoeten
o Actief beleven en samenzijn
o Inbreng van zowel kleuter als kleuterleider
o Niet vrijblijvend: voorwaarden
1. Ontmoetende leerkrachtstijl
2. Focus op socio-emotionele waarbij kleuter zich goed voelt
3. Sfeer van samenhorigheid creëren
4. Terug en vooruit blikken en prikkelen van nieuwsgierigheid
2) Geleid spelen en leren
o Gestuurd spelen → naar doelen toe werken
o Door kleuterleider bepaald
o Voorwaarden
1. Specifieke voortzetting van spelactiviteiten
2. Gericht werken aan 1/meer doelen
3. Sluit aan bij interesses, mogelijkheden en leefwereld
4. Focus op handelen, al spelenderwijs leren
3) Begeleid exploreren en beleven
o Veelzijdig en actief ontdekken van de werkelijkheid
o Inbreng kleuter en kleuterleider
o Voorwaarden
1. Echte werkelijkheid komt aan bod
2. Sluit aan bij leefwereld
3. Mogelijkheden tot speels, gevarieerd en actief ontdekken
4. Werkelijkheid wordt veelzijdig verkend
5. Kansen tot uitdrukken van gevoelens bij beleving
6. Reflecteren over waarden bij beleving
7. Activiteit nodigt uit tot verdere exploratie
4) Zelfstandig spelen en leren
o Vrij spelen, leren en kiezen
o Door kleuter bepaald → lkr biedt uitdagend en wisselend materiaal
Vb: speelhoeken
o Voorwaarden
1. Voldoende aanbod van uitdagend en veilig materiaal voorzien
2. Spelmateriaal biedt rijke ontwikkelingskansen
3. Nieuwe spelkansen creëren door nieuw materiaal aan te bieden
• Praktijkpijlers:
1) Ervaringsgerichte dialoog:
o KL streeft een goede band na met de lln gebaseerd op echtheid, empathie en
aanvaarding
o Gevolg: lln voelen zich begrepen + KL kan beter begeleiden → positieve sociale relaties
2) Vrij initiatief:
o Lln hebben behoefte om de wereld te verkennen
, o Lln werken gemotiveerd als ze zelf keuzes maken en geïnteresseerd zijn → exploreren,
zelfgestuurd werken
3) Rijk milieu:
o KL zorgt voor rijke leeromgeving met uitdagende activiteiten en materialen
o Omgeving is overzichtelijk ingericht → LK goed voorbereiden
o KL observeert en begeleidt
- 10 actiepunten: van klasinrichting tot strategieën voor specifieke noden
1. Ruimte in hoeken (her)schrikken
2. Opvulling van de hoeken grondig aanpakken
3. Nieuwe materialen en activiteiten aanpakken
4. Kleuterinteresses ontdekken en daarop aansluitende materialen en/of activiteiten
aanbieden
5. Tijdens activiteiten betrokkenheidsverhogende impulsen geven
6. Vrije kleuterinitiatief uitbreiden en ondersteunen met duidelijke en soepele organisatie
7. Relatie met elke kleuter en tussen de lln verkennen en verbeteren
8. Activiteiten aanbieden die kinderen helpen om de wereld van gevoelens, relaties en
waarden te verkennen
9. Kinderen met sociaal-emotionele problemen begeleiden
10. Ontwikkelingsbedreigde kinderen begeleiden
• Processen:
- Goede leeromgeving → ontstaan creatieve processen en bevrijdingsprocessen
- Indicatoren van welbevinden en betrokkenheid
- Aanpak → proces (bestaand uit welbevinden en betrokkenheid) → effect
• Einddoel:
= geëmancipeerd mens.
= iemand die emotioneel sterk staat, kritisch en explorerend is ingesteld, zich met mens en wereld
verbonden voelt en zich daarvoor inzet.
- Sfeerpunten
1. Gezonde emotionele basis = kind begrijpt eigen en andermans gevoelens en kan
hiermee omgaan.
2. Exploratiedrang = kind wil in breedte ontdekken.
Vb: van kleine motoriek tot ondernemingszin, van logisch en wiskundig denken tot
intuïtief begrijpen van de wereld.
3. Basiscompetenties en disposities = kind verandert, andere kijk op dingen, structureert
de wereld anders. → kind kan werkelijkheid beter vatten.
4. Basisattitude van verbondenheid = 5 omgevingscirkels/dimensies.
a. Band met zichzelf: Wie ben ik? Wat is mijn talent?, Mijn gevoelens?...
b. Band met anderen: Hoe communiceer, werk, speel… ik?
c. Band met voorwerpen/materiaal: Heb ik respect en verantwoordelijkheid voor
materiaal?
d. Band met groep, samenleving, culturen: Kan ik luisteren naar? Respect voor?
e. Band met levensgehaal, natuurlijke kringloop: Wie ben ik als onderdeel van? Wat is
de zin van mijn bestaan?
1.3 Ontmoetende leerkrachtenstijl
• Stijlen:
- Acceptatie
- Sensitief
- Authentiek
- Responsief
1 Kleuteronderwijs
1.1 Samenhangend onderwijsaanbod
• Elementen:
- Minimumdoelen gekoppeld aan leerdoelen
1.2 Ervaringskansen
1) Ontmoeten
o Actief beleven en samenzijn
o Inbreng van zowel kleuter als kleuterleider
o Niet vrijblijvend: voorwaarden
1. Ontmoetende leerkrachtstijl
2. Focus op socio-emotionele waarbij kleuter zich goed voelt
3. Sfeer van samenhorigheid creëren
4. Terug en vooruit blikken en prikkelen van nieuwsgierigheid
2) Geleid spelen en leren
o Gestuurd spelen → naar doelen toe werken
o Door kleuterleider bepaald
o Voorwaarden
1. Specifieke voortzetting van spelactiviteiten
2. Gericht werken aan 1/meer doelen
3. Sluit aan bij interesses, mogelijkheden en leefwereld
4. Focus op handelen, al spelenderwijs leren
3) Begeleid exploreren en beleven
o Veelzijdig en actief ontdekken van de werkelijkheid
o Inbreng kleuter en kleuterleider
o Voorwaarden
1. Echte werkelijkheid komt aan bod
2. Sluit aan bij leefwereld
3. Mogelijkheden tot speels, gevarieerd en actief ontdekken
4. Werkelijkheid wordt veelzijdig verkend
5. Kansen tot uitdrukken van gevoelens bij beleving
6. Reflecteren over waarden bij beleving
7. Activiteit nodigt uit tot verdere exploratie
4) Zelfstandig spelen en leren
o Vrij spelen, leren en kiezen
o Door kleuter bepaald → lkr biedt uitdagend en wisselend materiaal
Vb: speelhoeken
o Voorwaarden
1. Voldoende aanbod van uitdagend en veilig materiaal voorzien
2. Spelmateriaal biedt rijke ontwikkelingskansen
3. Nieuwe spelkansen creëren door nieuw materiaal aan te bieden
• Praktijkpijlers:
1) Ervaringsgerichte dialoog:
o KL streeft een goede band na met de lln gebaseerd op echtheid, empathie en
aanvaarding
o Gevolg: lln voelen zich begrepen + KL kan beter begeleiden → positieve sociale relaties
2) Vrij initiatief:
o Lln hebben behoefte om de wereld te verkennen
, o Lln werken gemotiveerd als ze zelf keuzes maken en geïnteresseerd zijn → exploreren,
zelfgestuurd werken
3) Rijk milieu:
o KL zorgt voor rijke leeromgeving met uitdagende activiteiten en materialen
o Omgeving is overzichtelijk ingericht → LK goed voorbereiden
o KL observeert en begeleidt
- 10 actiepunten: van klasinrichting tot strategieën voor specifieke noden
1. Ruimte in hoeken (her)schrikken
2. Opvulling van de hoeken grondig aanpakken
3. Nieuwe materialen en activiteiten aanpakken
4. Kleuterinteresses ontdekken en daarop aansluitende materialen en/of activiteiten
aanbieden
5. Tijdens activiteiten betrokkenheidsverhogende impulsen geven
6. Vrije kleuterinitiatief uitbreiden en ondersteunen met duidelijke en soepele organisatie
7. Relatie met elke kleuter en tussen de lln verkennen en verbeteren
8. Activiteiten aanbieden die kinderen helpen om de wereld van gevoelens, relaties en
waarden te verkennen
9. Kinderen met sociaal-emotionele problemen begeleiden
10. Ontwikkelingsbedreigde kinderen begeleiden
• Processen:
- Goede leeromgeving → ontstaan creatieve processen en bevrijdingsprocessen
- Indicatoren van welbevinden en betrokkenheid
- Aanpak → proces (bestaand uit welbevinden en betrokkenheid) → effect
• Einddoel:
= geëmancipeerd mens.
= iemand die emotioneel sterk staat, kritisch en explorerend is ingesteld, zich met mens en wereld
verbonden voelt en zich daarvoor inzet.
- Sfeerpunten
1. Gezonde emotionele basis = kind begrijpt eigen en andermans gevoelens en kan
hiermee omgaan.
2. Exploratiedrang = kind wil in breedte ontdekken.
Vb: van kleine motoriek tot ondernemingszin, van logisch en wiskundig denken tot
intuïtief begrijpen van de wereld.
3. Basiscompetenties en disposities = kind verandert, andere kijk op dingen, structureert
de wereld anders. → kind kan werkelijkheid beter vatten.
4. Basisattitude van verbondenheid = 5 omgevingscirkels/dimensies.
a. Band met zichzelf: Wie ben ik? Wat is mijn talent?, Mijn gevoelens?...
b. Band met anderen: Hoe communiceer, werk, speel… ik?
c. Band met voorwerpen/materiaal: Heb ik respect en verantwoordelijkheid voor
materiaal?
d. Band met groep, samenleving, culturen: Kan ik luisteren naar? Respect voor?
e. Band met levensgehaal, natuurlijke kringloop: Wie ben ik als onderdeel van? Wat is
de zin van mijn bestaan?
1.3 Ontmoetende leerkrachtenstijl
• Stijlen:
- Acceptatie
- Sensitief
- Authentiek
- Responsief
