Samenvatting Biologie VWO 4 Hoofdstuk 2: Soorten en populaties (Nectar)

Biologie Samenvatting H2: Soorten en populaties
Door: Manon Kooning
4 – 10 – 2019


2.1 – Defenitie van een soort
 Soort: dieren horen tot dezelfde soort wanneer ze vruchtbaren nakomelingen kunnen krijgen.
 Een soort alleen beschrijven op basis van uiterlijke kenmerken is niet voldoende. Elk dier
verschilt van de rest per populatie.
 Beschrijvingen van huismus gaan daarom uit van een huismuis met de gemiddelde
kenmerken van zijn soort. Het is onwaarschijnlijk dat je één huismus met exact die
kenmerken vindt.
 Soms lijken dieren totaal niet op elkaar, maar horen ze wel tot dezelfde soort.
 Soms lijken dieren op elkaar, maar behoren ze niet tot dezelfde soort.
 Het gedrag, geluid, voedsel en leefgebied is totaal anders.

 Is een soort eenmaal beschreven, dan krijgt hij een wetenschappelijke naam. Deze bestaat uit 2
delen:
 Dit noem je de binomale naamgeving: een naamgeving die bestaat uit 2 delen, de
geslachtsnaam en de soortaanduiding.
 Vb: Mentha aquatica
 Mentha is een soort achternaam, dit gaat over de munt. De eerste naam laat zien of het
dezelfde soort is of niet.
 Aquatica is specifiekere soortindeling, dit betekent water.
 1e naam: geslachtsnaam
 2e naam: soort specifiek
 Er is binnen het geslacht verschil wanneer 1 = 1 en 2 is niet gelijk aan 2
 Taxonomie: wetenschap voor het ordenen en benoemen van soorten.
 Linnaeus’ indeling plaatst organismen bijeen in steeds grotere groepen:
1. Organismen
2. Soorten
3. Geslachten
4. Families
5. Orden
6. Klassen
7. Rijken
 DNA-onderzoek laat verschillende soorten zien. Hierdoor vindt je dieren die aan elkaar verwand
zijn, zonder dat ze op elkaar lijken.
 DNA-onderzoek kan verassende familierelaties laten zien.
 Indelingen zijn mensenwerk. De natuur houdt zich niet aan menselijke regels.
 Soms kruisen verschillende diersoorten zich met elkaar en krijgen ze levensvatbare
nakomelingen (hybriden).
 Twee soorten kunnen alleen jongen krijgen als het DNA voor een groot deel gelijk is.
 Meestal zijn hybriden onvruchtbaar.
 Kolonisatie: en groep van planten of dieren die tot dezelfde soort behoort en die bij elkaar
wonen.
 Uit kolonisatie volgt een nieuwe populatie.
 Rijken: dieren, planten, shcimmels bacteriën

,  Soortconcepten
1. Morfologisch soortconcept
 Deelt soorten in op structuur.
 Vb: vierkante stengels afsplitsen van ronde stengels.
2. Biologisch/genetisch soortconcept
 Deelt soorten in op voortplanting
 Paard is niet gelijk aan ezel omdat de nakomelingen niet vruchtbaar zijn.
3. Ecologisch soortconcept
 Deelt soorten in op ecologische niche.
 Ecologische niche: soort specifieke habitat (leefplek) die uniek is per soort.
4. Genetisch ethologisch soortconcept
 Deelt soorten in op gedrag.
 Tijger is niet gelijk aan leeuw, ander gedrag, dit komt omdat dieren elkaar gedrag (signalen)
niet snappen.
 Hierdoor geen voortplanting.
5. Fylogenetisch soortconcept
 Deelt soorten in op afstammingsgeschiedenis.
 Afrikaanse olifant is niet gelijk aan Aziatische olifant (leven in verschillende niches).

2.2 – Populaties
1. Individu (bv olifant)
2. Populatie (groep individuen/organismen van dezelfde soort)
3. Levensgemeenschap (in een bepaald gebied verschillende populaties)
4. Ecosysteem (biotische en abiotische factoren vormen in een bepaald gebied een eenheid)
 Binnen een populatie paren de dieren vaker onderling dan met soortgenoten uit andere
populaties.
 Hierdoor zijn individuen in een populatie vaak directe familie van elkaar. Dat maakt ze
kwetsbaar voor bijvoorbeeld een ziekte. Hierdoor kan een populatie ineens verdwijnen.
 Zijn de omstandigheden gunstig en is er veel uitwisseling van erfelijk materiaal, dan kan een
populatie ook snel groeien.
 Beperkende factor = factor die individuen beperkt.
 Koolmezen komen in oude bossen voor, in jonge bossen
zijn nestgelegenheden een beperkende factor.
 Planten verspreiden hun zaden via wind, water en dieren.
Hierdoor kan het moeilijk zijn om te achterhalen hoe een
soort op een bepaalde plek gekomen is.
 Sommige soorten profiteren van verstedelijking:
 Ekster vindt in steden makkelijker voedsel
 Sommige soorten lijden onder verstedelijking:
 Door wegen, kanalen en woonwijken worden populaties
in delen gesplitst. Dit noem je versnippering.
 Versnippering = het opdelen van het leefgebied in kleine
stukken. Hierdoor komen soortgenoten moeilijker met elkaar
in contact. Populaties verzwakken hierdoor.
 Ontsnippering = het verbinden van versnipperde gebieden.
 De grootste klus hierbij is om tussenliggende gebieden zo
in te richten dat soortgenoten elkaar weer kunnen
ontmoeten.
 Door het bouwen van bijvoorbeeld tunnels en ecoducten
kunnen populaties weer verbonden worden.
 Ontsnippering is een manier om overlevingskansen van soorten te vergroten.