Bestuurskunde
- Dit vak: politieke planmaking en de uitvoering ervan
- Lessen zijn sturend voor het examen
Les 1: overheid en Maatschappij
- Deze les staat minder goed beschreven in het handboek!!
1. De overheid in de Maatschappij?
Welke maatregelen kan een stad nemen tegen hittestress?
- Hittestress = komt voor tijdens periodes met een hogere
temperatuur
- Door klimaatverandering steeds hogere temperaturen
- Steden zijn hier het meest kwetsbaar voor
- Hele droge zomers
- Hittestress in Antwerpen:
o Blauwe plekken = stadsparken
- Het probleem van hittestress: gezondheid van mensen, droogte
(slecht voor landbouwers),...
- Wat kunnen we hiertegen doen?
o Bomen planten
o Autovrije zones: minder CO2 uitstoot
o Wadi’s (= waterpleinen)
o Ontharding = aarde en gras in plaats van betonnen tegels
1
, o Groendaken
o Airco’s
o Schaduwvoorzieningen
wie moet die maatregelen nemen? De overheid maar ook
individuen (de Maatschappij)
Bestuursdriehoek:
- De overheid kan het nooit alleen
- Driehoek = Maatschappij met verschillende logica’s en sferen
- Staat logica = dwang (geweldsmonopolie)
o Ben je het niet eens je stem laten horen
- Verschillende rechtes die door de driehoek gaan delen de sferen in
publiek/private sfeer, formeel/informele sfeer en non-profit/profit
doel
- Markt logica = ruil
o Niet tevreden: exit: je gaat naar een andere bakker
- Burgermaatschappij = civil society = het middenveld
o Zorg/vertrouwen: je doet iets omdat je het belangrijk vindt
voor anderen
L> = belangrijk organiserend principe
- Gemeenschappen = (een groep) mensen die je kent (vb. Je gezin of
vriendenkring)
o = informeel geen opgeschreven regels
deze driehoek is relevant voor beleid
- Beleid zit overall, je moet naar al die sferen kijken
- Vb. Bomen planten
o I Staat: overheid kan hier iets voor doen
o II markt: bedrijven kunnen bijdragen
2
, o III burgermaatschappij: natuurorganisaties
o IV: gemeenschappen: gezinnen kunnen zelf initiatieven
opstarten
- Deze driehoek kan je ook toepassen op andere onderwerpen zoals
bijvoorbeeld dakloosheid of armoede
o Wat is de rol van de staat?
Is er dwang in het armoedebeleid?
Wie wordt gedwongen tot wat?
Is er voice? Klinkt elke stem even sterk?
o Wat is de rol van de burgermaatschappij?
Welke organisaties nemen de zorg voor de mensen in
armoede op?
Wat verwachten deze organisaties van de overheid?
Waarom engageren mensen zich in de
burgermaatschappij?
o Wat is de rol van de markt?
Kunnen armen deelnemen aan de markt?
Maakt de markt soms ook misbruik van mensen in
armoede?
o Wat is de rol van gemeenschappen?
Kunnen mensen in armoede terugvallen op sociale
netwerken in de buurt?
Welke verantwoordelijkheid hebben gezinnen en
buurten?
2. Wat is een staat?
Definitie Max Weber: “een Gemeenschap die een (succesvolle) claim legt
op het legitieme gebruik van fysiek geweld binnen een territorium”
- Gemeenschap: collectieve identiteit
o Vb. Amerika: “we the people”
o ≠ gemeenschap in de driehoek hierboven = groepen mensen
die elkaar kennen
o = imagined communities: verbeelde gemeenschap
Hoe verbeeld? Cultuur, vlag, volkslied, taal, instituties
- Legitiem geweld = gerechtvaardigd geweld
o Onderscheid macht <-> gezag
o Macht moet aanvaard zijn
- Territorium: stabiele grenzen (grondgebied)
o Rechten en plichten hangen vast aan grondgebied
Maatschappij zonder staat: Anarchisme
- Definitie:
3
,o Basis van de Maatschappij is zelfbestuur door vrijwillige
samenwerking tussen gelijken
o Autoriteit van en (structureel) geweld door de staat beperkt
vrijheid, creëert ongelijkheid
o Voorbeeld boek David Graeber (economische vertaling)
Human economy <-> commercial economy
HE = economie die bestaat zonder staatt
o Handel op basis van wederkerigheid
(impliciete Schuld) creëert een relatie
CE = staatsgestuurde economie (met
geldsysteem)
“Doorheen de geschiedenis van de mensheid is de
human economy vele dominanter dan de commercial
economy”
o Twee grote stromingen
Individualistisch anarchisme: berlin’s negatieve vrijheid
Negatieve vrijheid: afwezigheid van regels en men
gaat uit van een vrijheid van meningsuiting
Vb. Libertarianisme
o Kernprincipe: zelfbeschikking (≠ collectief)
o De staat gebruikt dwang die tegen dit
principe ingaat
o Dwang enkel om rechten van anderen te
borgen
o Enkele implicaties
Mensen niet beschermen tegen
zichzelf
Niet dwingen om bij te dragen aan het
algemeen belang = belastingen
Geen beperkingen op waar mensen
willen gaan = open grenzen
Privaat bezit is Heilig
o Natie-staten zijn een heel westers idee
Socialistisch anarchisme: Berlin’s positieve vrijheid
Positieve vrijheid: er is een mogelijkheid voor
meningsuiting (mensen worden gestimuleerd om
hun mening actief te uiten)
Vb. Commons beweging
o = vertaling van anarchisme in beleid
vandaag
o Gedeelde landbouwgronden (= MEENT)
Vandaag lokaal bestuur = geMEENTe
4
, worden geprivatiseerd (enclosure
beweging)
o Collecieve hulpbronnnen
o Een collectief bezitsregime: afspraken
o Instellingen die deze hulpbronnen beheren
Vb. Dorpsraden
o Voorbeeld: deeltuinen in Antwerpen of
Wikipedia = encyclopedie gemaakt en
beheart door de gemeenschap
19de eeuw: citaat uit Het anarchisme van
Proudhon (eigen vertaling) (L’idee Générale de la
revolution au XIXe siècle, 1851):
o “Bestuurd te worden betekent te worden
bekeken, bespioneerd, gestuurd, geregeld,
geteld, ingeschreven, geindoctrineerd,
overtuigd, gecontroleerd, gechecked,
geschat, gewaardeerd, gecensureerd,
gecommandeerd, door creaturen die noch
het recht, noch de wijsheid, noch de warden
hebben om dit te doen. Bestuurd worden
betekent bij elke operatie, bij elke transactie
te worden genoteerd, geregistreerd,
gemeten, belast, afgestempeld,
genummerd, gelicensieerd, geauthoriseerd,
tegengehouden, verboden, gecorrigeerd en
gestraft. Het betekent onder het
voorwendsel van het publieke nut en in de
naam van het algemeen belang te worden
gedrild, geplukt, geexploiteerd,
gemonopoliseerd, afgezet, uitgeknepen, om
de tuin geleid en beroofd; dan, bij de
geringste weerstand, bij het eerste woord
van een klacht, te worden onderdrukt,
beboet, belasterd, lasting gevallen,
opgejaagd, misbruikt, geknuppeld,
ontwapend, gebonden, gestikt, gevangen
gezet, beoordeeld, veroordeeld,
neergeschoten, gedeporteerd, opgeofferd,
verkocht en verraden; en als kroon op het
werk, bespot, geridiculiseerd, uitgelachen,
gekrenkt, en onteerd. Dat is de overheid;
dat is haar rechtvaardigheid; dat is haar
moraal”
5
, => scherpe kritiek op wat de staat allemaal
doet
Maatschappij zonder staat: Tribale, etnische, regionale en religieuze
politieke systemin
- Waarom viel Afghanistan zo snel?
o De VS trokken zich terug uit Afghanistan
Ze zaten daar ongeveer 10 jaar lang en er werd heel
veel geld gespendeerd met het idee van nation-building
nooit gelukt, Taliban strijders zijn nooit verslagen
Joe Biden besloot zich terug te trekkken
o Op 2 weken tijd was het Afghaans leger verslagen
o Mensen wooden massaal vluchten: gingen zich zelfs
vastklemmen aan opstijgende vliegtuigen pure chaos
o Reden op snelle val: verschil in politieke organisatie
o Kaart etnische groepen Afghanistan:
Bergachtig land dus minder contact tussen volk
Op het moment dat Amerika zich terugtrok heeft een
groot deel van het Afghaans leger hun wapens
neergelegd en is de meerderheid gaan werken voor de
Taliban
Kabul is een uitzondering: hard geseculariseerd, hadden
een eerder westerse gedachte overgenomen
Alle landen rondom Afghanistan hadden een invloed op
het land
o Meer lezen hierover? A Kingdom of his own (Karzai’s
biografie)
6
, 3. De democratische rechtstaat
= liberale democratie (vrijheden worden beschermd)
Staat op drie poten:
1. “majority rule”: parlementaire democratie:regering en parlement
die op elkaar steunen
2. “minority protection”: rechtstaat: minderheden werden beschermd
door de rechtstaat + de overheid moet zich ook aan zijn eigen
regels houden
Risico op een tirannie van de meerderheid – filosoof Alexis de
Tocqueville
3. Bureaucratie: je moet hetgeen wat je beslist ook uitvoeren
<-> illiberale democratieën: vb. VS en Hongarije
- Rechterlijke uitspraken die niet worden gevolgd
- Rechtstaat en bureaucratie poot worden afgezaagd
- Wat overblijft is een verkozen president
Kenmerken democratie (=1ste poot)
- Vertegenwoordiging door verkiezingen
o FFF = free, fair and frequent
Free: Risico met stemming per post is niet vrij volgens
velen
Mensen in jou omgeving kunnen zien op wie je
stemt
Fair: gelijke kansen om met de verkiezingen mee te
doen
in VS niet fair want je moet een miljardair zijn om
kans te kunnen maken
frequent: je moet regelmatig verkiezingen doen
- vrije meningsuiting hangt samen met toegang tot onafhankelijke
informatiebronnen
- vrijheid van vereniging: je moet een politieke partij of een
vereniging in de culturele sfeer kunnen oprichten
- Burgerschap
o Robert Dahl = belangrijk politiek auteur
Recht (= 2de poot)
- 2 hoofdfuncties
o Ordenend: afspraken maken, normen vastleggen, sturen van
verandering
Vb. “waar mag je wat bouwen?”
7
, o Beslechtend: geschillen oplossen, sanctioneren
ook de overheid is gevat door het recht
Bureaucratie (=3de poot)
- Apparaatsfunctie
o Betrouwbaar
o Gecontroleerd
o Vb. Aanvraag reispas bij het gemeentelijk administratief
centrum
- Kennisfunctie
o Expertise
o Onafhankelijkheid
Grafiek: overheidsuitgaven in percentage BBP(Bruto binnenlands product)
(1880-2011):
- 1914-1918: WOI
8
, - In België en het Verenigd Koninkrijk heb je een stijging in het
Interbellum
- Nu in België: ongeveer 50%
4. De democratische rechtstaat onder druk
19e eeuw streefde naar een democratische rechtstaat en nu nog steeds
Politieke instituties onder druk:
- Na-oorlogse politiek staat onder druk
o Massapolitiek 1990
Georganiseerd door drie breuklijnen
Levensbeschouwelijke
Socio-economische
Communautaire (Frans<->Nederlands)
o 1990-2010: Post-politics
Francis Fukuyama: ‘the end of history’
‘kapitalistisch-liberalisme is de last one standing’
o 2010-...: antipolitiek of hyperpolitics
Vb. Piraten partij, 5-sterren-systeem in Italië,...
‘Niet alleen parlementen zijn gepoliticeerd maar ook
heel veel dingen uit het dagelijks leven worden these
days gepolitiseerd’
- Wat brengt politiek in de problemen?
o Europa: 70% van de Belgische wetgeving is eigenlijk in grote
mate bepaald door de Europese unie = europeanisering
o Decentralisatie: van natie staat tot souvereine deelstaten
o Technocratie: Men moet veel kennis hebben om aan de macht
te komen
o Middenveld
o Media omgeving die veranderd is:
In de jaren 50’ had je twee mediamomenten in een dag:
het avondjournaal en de ochtendkrant
Vandaag: je moet constant op je hoede zijn met media
o Marketen: globalisering
Grote bedrijven zetten druk op politiek om te ageren (=
handelen of optreden)
Wat kan onze nationale overheid hun vertellen niet
veel want multinationals met hun bedrijven krijgen
steeds meer macht
9
, o Rechtbanken: mensen gaan meer en meer naar rechtbanken
meer mensen zijn bewust van hun rechten
o Frontlijn: frontline-civil-servants = civil servants who on a
regular basis engage citizens and other stakeholders in the
context of public governance
Street life democracy
Rechtstaat onder druk
- “activistische rechters” = rechters die aan politiek gaan doen
o Kritiek op rechtbank moet kunnen maar het fundament gaan
aanvallen is gevaarlijk
- Betogingsverbod voor ‘relschoppers’: in een betoging mag je niks
kapot maken maar waar zit die grens?
- Ministerieel verbod op ‘extremistische’ of ‘radical’ organisaties
o Wat is extremisme?
o Vb. Extinction Rebelion, is dit extremistisch? sommigen
vinden van wel, sommigen vinden van niet
- GAS boetes voor demonstranten
- Lange aanvraagprocedures voor demonstraties
o Moet je bij lokaal bestuur aanvragen
- Geen gevolg geven aan veroordelingen in beroep
- Bestuurlijke lus
- Volksberoep = de Kamer van Volksvertegenwoordigers zou
beslissingen van bepaalde rechtbanken ongedaan kunnen maken
met de discussie over de scheiding der machten tot gevolg.
- Onderfinanciering justitie
- Staatsblad: aantal pagina’s elk jaar
o Niemand kan het staatsblad met alle besluiten, wetten,
regels,... volledig kennen want er zijn ondertussen te veel
paginas om vanbuiten te kennen
10
- Dit vak: politieke planmaking en de uitvoering ervan
- Lessen zijn sturend voor het examen
Les 1: overheid en Maatschappij
- Deze les staat minder goed beschreven in het handboek!!
1. De overheid in de Maatschappij?
Welke maatregelen kan een stad nemen tegen hittestress?
- Hittestress = komt voor tijdens periodes met een hogere
temperatuur
- Door klimaatverandering steeds hogere temperaturen
- Steden zijn hier het meest kwetsbaar voor
- Hele droge zomers
- Hittestress in Antwerpen:
o Blauwe plekken = stadsparken
- Het probleem van hittestress: gezondheid van mensen, droogte
(slecht voor landbouwers),...
- Wat kunnen we hiertegen doen?
o Bomen planten
o Autovrije zones: minder CO2 uitstoot
o Wadi’s (= waterpleinen)
o Ontharding = aarde en gras in plaats van betonnen tegels
1
, o Groendaken
o Airco’s
o Schaduwvoorzieningen
wie moet die maatregelen nemen? De overheid maar ook
individuen (de Maatschappij)
Bestuursdriehoek:
- De overheid kan het nooit alleen
- Driehoek = Maatschappij met verschillende logica’s en sferen
- Staat logica = dwang (geweldsmonopolie)
o Ben je het niet eens je stem laten horen
- Verschillende rechtes die door de driehoek gaan delen de sferen in
publiek/private sfeer, formeel/informele sfeer en non-profit/profit
doel
- Markt logica = ruil
o Niet tevreden: exit: je gaat naar een andere bakker
- Burgermaatschappij = civil society = het middenveld
o Zorg/vertrouwen: je doet iets omdat je het belangrijk vindt
voor anderen
L> = belangrijk organiserend principe
- Gemeenschappen = (een groep) mensen die je kent (vb. Je gezin of
vriendenkring)
o = informeel geen opgeschreven regels
deze driehoek is relevant voor beleid
- Beleid zit overall, je moet naar al die sferen kijken
- Vb. Bomen planten
o I Staat: overheid kan hier iets voor doen
o II markt: bedrijven kunnen bijdragen
2
, o III burgermaatschappij: natuurorganisaties
o IV: gemeenschappen: gezinnen kunnen zelf initiatieven
opstarten
- Deze driehoek kan je ook toepassen op andere onderwerpen zoals
bijvoorbeeld dakloosheid of armoede
o Wat is de rol van de staat?
Is er dwang in het armoedebeleid?
Wie wordt gedwongen tot wat?
Is er voice? Klinkt elke stem even sterk?
o Wat is de rol van de burgermaatschappij?
Welke organisaties nemen de zorg voor de mensen in
armoede op?
Wat verwachten deze organisaties van de overheid?
Waarom engageren mensen zich in de
burgermaatschappij?
o Wat is de rol van de markt?
Kunnen armen deelnemen aan de markt?
Maakt de markt soms ook misbruik van mensen in
armoede?
o Wat is de rol van gemeenschappen?
Kunnen mensen in armoede terugvallen op sociale
netwerken in de buurt?
Welke verantwoordelijkheid hebben gezinnen en
buurten?
2. Wat is een staat?
Definitie Max Weber: “een Gemeenschap die een (succesvolle) claim legt
op het legitieme gebruik van fysiek geweld binnen een territorium”
- Gemeenschap: collectieve identiteit
o Vb. Amerika: “we the people”
o ≠ gemeenschap in de driehoek hierboven = groepen mensen
die elkaar kennen
o = imagined communities: verbeelde gemeenschap
Hoe verbeeld? Cultuur, vlag, volkslied, taal, instituties
- Legitiem geweld = gerechtvaardigd geweld
o Onderscheid macht <-> gezag
o Macht moet aanvaard zijn
- Territorium: stabiele grenzen (grondgebied)
o Rechten en plichten hangen vast aan grondgebied
Maatschappij zonder staat: Anarchisme
- Definitie:
3
,o Basis van de Maatschappij is zelfbestuur door vrijwillige
samenwerking tussen gelijken
o Autoriteit van en (structureel) geweld door de staat beperkt
vrijheid, creëert ongelijkheid
o Voorbeeld boek David Graeber (economische vertaling)
Human economy <-> commercial economy
HE = economie die bestaat zonder staatt
o Handel op basis van wederkerigheid
(impliciete Schuld) creëert een relatie
CE = staatsgestuurde economie (met
geldsysteem)
“Doorheen de geschiedenis van de mensheid is de
human economy vele dominanter dan de commercial
economy”
o Twee grote stromingen
Individualistisch anarchisme: berlin’s negatieve vrijheid
Negatieve vrijheid: afwezigheid van regels en men
gaat uit van een vrijheid van meningsuiting
Vb. Libertarianisme
o Kernprincipe: zelfbeschikking (≠ collectief)
o De staat gebruikt dwang die tegen dit
principe ingaat
o Dwang enkel om rechten van anderen te
borgen
o Enkele implicaties
Mensen niet beschermen tegen
zichzelf
Niet dwingen om bij te dragen aan het
algemeen belang = belastingen
Geen beperkingen op waar mensen
willen gaan = open grenzen
Privaat bezit is Heilig
o Natie-staten zijn een heel westers idee
Socialistisch anarchisme: Berlin’s positieve vrijheid
Positieve vrijheid: er is een mogelijkheid voor
meningsuiting (mensen worden gestimuleerd om
hun mening actief te uiten)
Vb. Commons beweging
o = vertaling van anarchisme in beleid
vandaag
o Gedeelde landbouwgronden (= MEENT)
Vandaag lokaal bestuur = geMEENTe
4
, worden geprivatiseerd (enclosure
beweging)
o Collecieve hulpbronnnen
o Een collectief bezitsregime: afspraken
o Instellingen die deze hulpbronnen beheren
Vb. Dorpsraden
o Voorbeeld: deeltuinen in Antwerpen of
Wikipedia = encyclopedie gemaakt en
beheart door de gemeenschap
19de eeuw: citaat uit Het anarchisme van
Proudhon (eigen vertaling) (L’idee Générale de la
revolution au XIXe siècle, 1851):
o “Bestuurd te worden betekent te worden
bekeken, bespioneerd, gestuurd, geregeld,
geteld, ingeschreven, geindoctrineerd,
overtuigd, gecontroleerd, gechecked,
geschat, gewaardeerd, gecensureerd,
gecommandeerd, door creaturen die noch
het recht, noch de wijsheid, noch de warden
hebben om dit te doen. Bestuurd worden
betekent bij elke operatie, bij elke transactie
te worden genoteerd, geregistreerd,
gemeten, belast, afgestempeld,
genummerd, gelicensieerd, geauthoriseerd,
tegengehouden, verboden, gecorrigeerd en
gestraft. Het betekent onder het
voorwendsel van het publieke nut en in de
naam van het algemeen belang te worden
gedrild, geplukt, geexploiteerd,
gemonopoliseerd, afgezet, uitgeknepen, om
de tuin geleid en beroofd; dan, bij de
geringste weerstand, bij het eerste woord
van een klacht, te worden onderdrukt,
beboet, belasterd, lasting gevallen,
opgejaagd, misbruikt, geknuppeld,
ontwapend, gebonden, gestikt, gevangen
gezet, beoordeeld, veroordeeld,
neergeschoten, gedeporteerd, opgeofferd,
verkocht en verraden; en als kroon op het
werk, bespot, geridiculiseerd, uitgelachen,
gekrenkt, en onteerd. Dat is de overheid;
dat is haar rechtvaardigheid; dat is haar
moraal”
5
, => scherpe kritiek op wat de staat allemaal
doet
Maatschappij zonder staat: Tribale, etnische, regionale en religieuze
politieke systemin
- Waarom viel Afghanistan zo snel?
o De VS trokken zich terug uit Afghanistan
Ze zaten daar ongeveer 10 jaar lang en er werd heel
veel geld gespendeerd met het idee van nation-building
nooit gelukt, Taliban strijders zijn nooit verslagen
Joe Biden besloot zich terug te trekkken
o Op 2 weken tijd was het Afghaans leger verslagen
o Mensen wooden massaal vluchten: gingen zich zelfs
vastklemmen aan opstijgende vliegtuigen pure chaos
o Reden op snelle val: verschil in politieke organisatie
o Kaart etnische groepen Afghanistan:
Bergachtig land dus minder contact tussen volk
Op het moment dat Amerika zich terugtrok heeft een
groot deel van het Afghaans leger hun wapens
neergelegd en is de meerderheid gaan werken voor de
Taliban
Kabul is een uitzondering: hard geseculariseerd, hadden
een eerder westerse gedachte overgenomen
Alle landen rondom Afghanistan hadden een invloed op
het land
o Meer lezen hierover? A Kingdom of his own (Karzai’s
biografie)
6
, 3. De democratische rechtstaat
= liberale democratie (vrijheden worden beschermd)
Staat op drie poten:
1. “majority rule”: parlementaire democratie:regering en parlement
die op elkaar steunen
2. “minority protection”: rechtstaat: minderheden werden beschermd
door de rechtstaat + de overheid moet zich ook aan zijn eigen
regels houden
Risico op een tirannie van de meerderheid – filosoof Alexis de
Tocqueville
3. Bureaucratie: je moet hetgeen wat je beslist ook uitvoeren
<-> illiberale democratieën: vb. VS en Hongarije
- Rechterlijke uitspraken die niet worden gevolgd
- Rechtstaat en bureaucratie poot worden afgezaagd
- Wat overblijft is een verkozen president
Kenmerken democratie (=1ste poot)
- Vertegenwoordiging door verkiezingen
o FFF = free, fair and frequent
Free: Risico met stemming per post is niet vrij volgens
velen
Mensen in jou omgeving kunnen zien op wie je
stemt
Fair: gelijke kansen om met de verkiezingen mee te
doen
in VS niet fair want je moet een miljardair zijn om
kans te kunnen maken
frequent: je moet regelmatig verkiezingen doen
- vrije meningsuiting hangt samen met toegang tot onafhankelijke
informatiebronnen
- vrijheid van vereniging: je moet een politieke partij of een
vereniging in de culturele sfeer kunnen oprichten
- Burgerschap
o Robert Dahl = belangrijk politiek auteur
Recht (= 2de poot)
- 2 hoofdfuncties
o Ordenend: afspraken maken, normen vastleggen, sturen van
verandering
Vb. “waar mag je wat bouwen?”
7
, o Beslechtend: geschillen oplossen, sanctioneren
ook de overheid is gevat door het recht
Bureaucratie (=3de poot)
- Apparaatsfunctie
o Betrouwbaar
o Gecontroleerd
o Vb. Aanvraag reispas bij het gemeentelijk administratief
centrum
- Kennisfunctie
o Expertise
o Onafhankelijkheid
Grafiek: overheidsuitgaven in percentage BBP(Bruto binnenlands product)
(1880-2011):
- 1914-1918: WOI
8
, - In België en het Verenigd Koninkrijk heb je een stijging in het
Interbellum
- Nu in België: ongeveer 50%
4. De democratische rechtstaat onder druk
19e eeuw streefde naar een democratische rechtstaat en nu nog steeds
Politieke instituties onder druk:
- Na-oorlogse politiek staat onder druk
o Massapolitiek 1990
Georganiseerd door drie breuklijnen
Levensbeschouwelijke
Socio-economische
Communautaire (Frans<->Nederlands)
o 1990-2010: Post-politics
Francis Fukuyama: ‘the end of history’
‘kapitalistisch-liberalisme is de last one standing’
o 2010-...: antipolitiek of hyperpolitics
Vb. Piraten partij, 5-sterren-systeem in Italië,...
‘Niet alleen parlementen zijn gepoliticeerd maar ook
heel veel dingen uit het dagelijks leven worden these
days gepolitiseerd’
- Wat brengt politiek in de problemen?
o Europa: 70% van de Belgische wetgeving is eigenlijk in grote
mate bepaald door de Europese unie = europeanisering
o Decentralisatie: van natie staat tot souvereine deelstaten
o Technocratie: Men moet veel kennis hebben om aan de macht
te komen
o Middenveld
o Media omgeving die veranderd is:
In de jaren 50’ had je twee mediamomenten in een dag:
het avondjournaal en de ochtendkrant
Vandaag: je moet constant op je hoede zijn met media
o Marketen: globalisering
Grote bedrijven zetten druk op politiek om te ageren (=
handelen of optreden)
Wat kan onze nationale overheid hun vertellen niet
veel want multinationals met hun bedrijven krijgen
steeds meer macht
9
, o Rechtbanken: mensen gaan meer en meer naar rechtbanken
meer mensen zijn bewust van hun rechten
o Frontlijn: frontline-civil-servants = civil servants who on a
regular basis engage citizens and other stakeholders in the
context of public governance
Street life democracy
Rechtstaat onder druk
- “activistische rechters” = rechters die aan politiek gaan doen
o Kritiek op rechtbank moet kunnen maar het fundament gaan
aanvallen is gevaarlijk
- Betogingsverbod voor ‘relschoppers’: in een betoging mag je niks
kapot maken maar waar zit die grens?
- Ministerieel verbod op ‘extremistische’ of ‘radical’ organisaties
o Wat is extremisme?
o Vb. Extinction Rebelion, is dit extremistisch? sommigen
vinden van wel, sommigen vinden van niet
- GAS boetes voor demonstranten
- Lange aanvraagprocedures voor demonstraties
o Moet je bij lokaal bestuur aanvragen
- Geen gevolg geven aan veroordelingen in beroep
- Bestuurlijke lus
- Volksberoep = de Kamer van Volksvertegenwoordigers zou
beslissingen van bepaalde rechtbanken ongedaan kunnen maken
met de discussie over de scheiding der machten tot gevolg.
- Onderfinanciering justitie
- Staatsblad: aantal pagina’s elk jaar
o Niemand kan het staatsblad met alle besluiten, wetten,
regels,... volledig kennen want er zijn ondertussen te veel
paginas om vanbuiten te kennen
10
