Religie, zinsgeving en
levensbeschouwing
LES 1
1. HET KADER VAN NORMATIEVE PROFESSIONALITEIT (NP)
Normatieve Professionaliteit.
Definitie: Normatieve professionalisering gaat uit van de vooronderstelling dat elk professioneel
handelen, naast technische en communicatieve kwaliteiten, ook een morele (ethische) kant heeft. Dit
betekent dat normen en waarden altijd een rol spelen bij professioneel handelen.
Doel: Het doel is deze NP te (verder) ontwikkelen, zodat je met hart en ziel voor de klas kunt staan. Dit
betekent dat je handelt vanuit een duidelijke 'innerlijke drive'. Dat de lkr met hart en ziel voor de klas
kan staan
De Vijf Elementen van het NP-model: Het model bestaat uit vijf onderling verbonden elementen:
1. Persoonlijke identiteit: Wie je bent (talenten, waarden, normen, gedrag).
2. Professionele identiteit: De collectieve waarden en normen die je als leerkracht behoort waar te
maken.
3. Institutionele identiteit: De waarden, normen en visie van de school of instelling (bv. het
pedagogisch plan).
4. Context: De verzameling van externe factoren (bv. media, klimaat, maatschappelijke thema's) die
invloed hebben op wie je bent en hoe je handelt.
5. As van leren en ontwikkelen: Het dynamische en levenslange proces van groeien, reflecteren en
bijsturen.
NP
De normen en waarden altijd een rol spelen bij de professioneel handelen
Behalve bij technische en communicatieve kwaliteiten
Ook een morele ethnische kant heeft
RZL = religie , zingseving en levensbeschouwing
1. Op persoonlijk vlak: Leren over jezelf, inzicht krijgen in je eigen leven en levenshoudingen.
2. Op levensbeschouwelijk vlak: Vragen stellen naar de zin, de betekenis en de waarde van dingen
(het 'waarom').
3. Op pedagogisch-didactisch vlak: Leren over de methodieken en aanpak van de docent en deze
elementen verzamelen om later in de basisschool toe te passen.
Leerdoel (OLO) Antwoord en Inzicht Voorbeeld of Toepassing
OLO/0100 De educatieve De cursus bereidt voor op het Voorbeeld: In de les werd de
, bachelor is een
oefening 'hoop vouwen' (een
wereldburger die
lesgeven met het oog op kraanvogel) uitgevoerd, een
culturele,
samenlevingsvraagstukken symbool voor vrede, hoop en
interlevensbeschouwelijke
(zoals pluraliteit, racisme, herstel, waarmee studenten
openheid toont en
ecologie) en bevordert een getoond wordt hoe zij met
empathisch,
levensbeschouwelijke openheid. mondiale thema's (zoals oorlog
verantwoordelijk en
of onzekerheid) kunnen omgaan.
actiebereid is.
Voorbeeld: Door de
De NP stelt dat je handelen wordt puzzelstukken voor de
gestuurd door je overtuigingen volgende les te maken
OLO/0102 De student
en waarden. De basis hiervoor (Verleden, Heden, Toekomst),
beschrijft het eigen
ligt in de persoonlijke start de student met het
referentiekader en
identiteit, die bestaat uit je onderzoeken van diens
wereldbeeld en de invloed
levensbeschouwelijke levensbeschouwelijke
hiervan op het eigen
biografie en je biografie – het persoonlijke
handelen.
levensbeschouwelijke bril verhaal van hoe men tot
(referentiekader). bepaalde overtuigingen en
waarden is gekomen.
Voorbeeld: De oefening waarbij
Het vak zoekt naar
studenten in steeds wisselende
OLO/0108 De student neemt gemeenschappelijke
groepen moesten uitwisselen
een houding van bronnen van zingeving en de
over een gekozen foto die
verbondenheid aan met kracht van dialoog en
zingeving symboliseert,
zijn omgeving en toont zich meerstemmigheid.
bevordert dialoog en een
empathisch ten opzichte Verbondenheid is een
gezonde
van anderen. uitgangspunt om met verschillen
interesse/nieuwsgierigheid voor
om te gaan.
de perspectieven van anderen.
RZL is een persoonsvormend Voorbeeld: Door de Kieswijzer
OLO/0200 De educatieve
vak dat aanmoedigt existentiële in te vullen, verwerft de student
bachelor ontwikkelt en
vragen ("wie ben ik?", "wat is professionele woordenschat
verheldert zijn
goed om te doen?") onder de om de eigen
zelfconcept in interactie
loep te nemen en levensbeschouwelijke positie te
met anderen, met aandacht
verantwoordelijkheid te nemen duiden, wat essentieel is voor
voor zelfzorg.
voor het eigen bestaan. zelfverheldering.
Voorbeeld: Het inzicht dat
OLO/1306 De student komt Het doel is om bewustwording te normen en waarden altijd
tot (nieuwe) inzichten die hij creëren, want "Bewustzijn een rol spelen in het beroep
integreert in zijn verandert je handelen". Dit is (de morele kant van het beroep)
functioneren en inkantelt in een levenslang proces dat valt dwingt de student om
een voortdurende onder de as van leren en voortdurend te reflecteren
professionalisering. ontwikkelen binnen de NP. en het handelen als leerkracht
bij te sturen waar nodig
Metafoor voor NP: Normatieve Professionaliteit fungeert als een innerlijk kompas. Het helpt u de
waarden en overtuigingen te zien die uw schip besturen (persoonlijke identiteit), zorgt ervoor dat u de
juiste navigatietechnieken kent (technische/communicatieve kwaliteiten), en herinnert u eraan dat u,
ondanks de stormen (de context), in de juiste richting blijft varen (de institutionele identiteit) door
voortdurend bij te leren (as van leren en ontwikkelen).
,LES 2
I. De Persoonlijke Identiteit: Biografie en Referentiekader
De ontwikkeling van de persoonlijke identiteit bestaat uit het bewust verhouden tot Levensvragen en
het construeren van antwoorden. Dit gebeurt via twee kerncomponenten:
1. Levensbeschouwelijke Biografie (LBB)
De LBB is het persoonlijke verhaal van hoe je door je ervaringen en reflecties tot bepaalde
overtuigingen en waarden komt. Het is je persoonlijke levensweg in de omgang met existentiële
vragen.
In de les werd dit concept onderzocht aan de hand van de drie puzzelstukken (voortaak) die de
studenten meebrachten:
• Verleden: Een terugblik op het verleden geeft duidelijkheid over je acties en bepaalt deels wie je nu
bent, welke waarden en normen je hebt, en wat je dromen zijn.
• Heden: Dit is het hier en nu. Focus en aandacht voor het heden brengen rust, versterken je
ervaring en helpen waarderen wat je hebt.
• Toekomst: Dé toekomst bestaat niet, maar is dynamisch en niet vastgebeiteld; er zijn meerdere
toekomsten mogelijk. Door er bewust mee aan de slag te gaan, kan je deze zelf mee vorm geven.
2. Referentiekader (Levensbeschouwelijke Bril)
Het referentiekader is de hoogst persoonlijke gekleurde bril of de manier waarop je naar jezelf, de
anderen en de wereld kijkt.
• Werking: Dit kader is een filter die je helpt om scherper te zien en de wereld te begrijpen en te
beoordelen volgens je eigen waarden, normen en overtuigingen.
• Invloed: Wat je hebt meegekregen vanaf je geboorte door opvoeding, vrienden en familie beïnvloedt
je referentiekader.
• Bewustzijn: Het is essentieel om je bewust te zijn van deze bril. Als je beseft dat je een
levensbeschouwelijke bril op hebt en dat iedereen er één heeft, kan je hier professioneel mee
omgaan in de klas en alert worden voor je eigen vooroordelen. Dit sluit aan bij het inzicht: "Bewustzijn
verandert je handelen".
II. Levensvragen en Gestolde Antwoorden
De persoonlijke identiteit wordt gevormd in interactie met existentiële vragen:
• Levensvragen (Existentiële Vragen) zijn vragen die het leven aan jou stelt, ze hebben een
universeel karakter (altijd en overal gesteld) en er bestaat geen eenduidig antwoord op. Het
antwoord dat je geeft is persoonlijk en dynamisch.
• Gestolde Antwoorden zijn de vaste antwoorden op deze levensvragen die door grote en erkende
tradities (Levensbeschouwingen met een grote ‘L’, zoals religies of filosofieën) worden gegeven en
over generaties heen worden doorgegeven.
, III. Lesactiviteiten en Vaardigheden
Tijdens Les 2 lag de nadruk op dialoog en reflectie:
• Dialoog over de Biografie: Studenten bespraken hun puzzelstukken in buddygroepen.
• Luistervaardigheden: Er werd geoefend met de dialoogtechniek LSD (Luisteren, Samenvatten,
Doorvragen) en de 5W1H-methode, als essentiële communicatieve kwaliteiten voor een leerkracht.
• Kieswijzer Levensbeschouwing: Dit hulpmiddel werd gebruikt om taal te geven aan de eigen
levensbeschouwelijke positie, bijvoorbeeld ten opzichte van Atheïsme, Agnosticisme en Theïsme. Dit
inzicht helpt bij het begrijpen van de invloed van religieuze/niet-religieuze invloeden op het
referentiekader
LES
3 :
1. De
Persoonlijke Identiteit: Dynamiek en Waarden
In Les 3 werd verder gebouwd op de eigen levensbeschouwelijke biografie (het persoonlijke verhaal) en
het referentiekader (de persoonlijke bril).
levensbeschouwing
LES 1
1. HET KADER VAN NORMATIEVE PROFESSIONALITEIT (NP)
Normatieve Professionaliteit.
Definitie: Normatieve professionalisering gaat uit van de vooronderstelling dat elk professioneel
handelen, naast technische en communicatieve kwaliteiten, ook een morele (ethische) kant heeft. Dit
betekent dat normen en waarden altijd een rol spelen bij professioneel handelen.
Doel: Het doel is deze NP te (verder) ontwikkelen, zodat je met hart en ziel voor de klas kunt staan. Dit
betekent dat je handelt vanuit een duidelijke 'innerlijke drive'. Dat de lkr met hart en ziel voor de klas
kan staan
De Vijf Elementen van het NP-model: Het model bestaat uit vijf onderling verbonden elementen:
1. Persoonlijke identiteit: Wie je bent (talenten, waarden, normen, gedrag).
2. Professionele identiteit: De collectieve waarden en normen die je als leerkracht behoort waar te
maken.
3. Institutionele identiteit: De waarden, normen en visie van de school of instelling (bv. het
pedagogisch plan).
4. Context: De verzameling van externe factoren (bv. media, klimaat, maatschappelijke thema's) die
invloed hebben op wie je bent en hoe je handelt.
5. As van leren en ontwikkelen: Het dynamische en levenslange proces van groeien, reflecteren en
bijsturen.
NP
De normen en waarden altijd een rol spelen bij de professioneel handelen
Behalve bij technische en communicatieve kwaliteiten
Ook een morele ethnische kant heeft
RZL = religie , zingseving en levensbeschouwing
1. Op persoonlijk vlak: Leren over jezelf, inzicht krijgen in je eigen leven en levenshoudingen.
2. Op levensbeschouwelijk vlak: Vragen stellen naar de zin, de betekenis en de waarde van dingen
(het 'waarom').
3. Op pedagogisch-didactisch vlak: Leren over de methodieken en aanpak van de docent en deze
elementen verzamelen om later in de basisschool toe te passen.
Leerdoel (OLO) Antwoord en Inzicht Voorbeeld of Toepassing
OLO/0100 De educatieve De cursus bereidt voor op het Voorbeeld: In de les werd de
, bachelor is een
oefening 'hoop vouwen' (een
wereldburger die
lesgeven met het oog op kraanvogel) uitgevoerd, een
culturele,
samenlevingsvraagstukken symbool voor vrede, hoop en
interlevensbeschouwelijke
(zoals pluraliteit, racisme, herstel, waarmee studenten
openheid toont en
ecologie) en bevordert een getoond wordt hoe zij met
empathisch,
levensbeschouwelijke openheid. mondiale thema's (zoals oorlog
verantwoordelijk en
of onzekerheid) kunnen omgaan.
actiebereid is.
Voorbeeld: Door de
De NP stelt dat je handelen wordt puzzelstukken voor de
gestuurd door je overtuigingen volgende les te maken
OLO/0102 De student
en waarden. De basis hiervoor (Verleden, Heden, Toekomst),
beschrijft het eigen
ligt in de persoonlijke start de student met het
referentiekader en
identiteit, die bestaat uit je onderzoeken van diens
wereldbeeld en de invloed
levensbeschouwelijke levensbeschouwelijke
hiervan op het eigen
biografie en je biografie – het persoonlijke
handelen.
levensbeschouwelijke bril verhaal van hoe men tot
(referentiekader). bepaalde overtuigingen en
waarden is gekomen.
Voorbeeld: De oefening waarbij
Het vak zoekt naar
studenten in steeds wisselende
OLO/0108 De student neemt gemeenschappelijke
groepen moesten uitwisselen
een houding van bronnen van zingeving en de
over een gekozen foto die
verbondenheid aan met kracht van dialoog en
zingeving symboliseert,
zijn omgeving en toont zich meerstemmigheid.
bevordert dialoog en een
empathisch ten opzichte Verbondenheid is een
gezonde
van anderen. uitgangspunt om met verschillen
interesse/nieuwsgierigheid voor
om te gaan.
de perspectieven van anderen.
RZL is een persoonsvormend Voorbeeld: Door de Kieswijzer
OLO/0200 De educatieve
vak dat aanmoedigt existentiële in te vullen, verwerft de student
bachelor ontwikkelt en
vragen ("wie ben ik?", "wat is professionele woordenschat
verheldert zijn
goed om te doen?") onder de om de eigen
zelfconcept in interactie
loep te nemen en levensbeschouwelijke positie te
met anderen, met aandacht
verantwoordelijkheid te nemen duiden, wat essentieel is voor
voor zelfzorg.
voor het eigen bestaan. zelfverheldering.
Voorbeeld: Het inzicht dat
OLO/1306 De student komt Het doel is om bewustwording te normen en waarden altijd
tot (nieuwe) inzichten die hij creëren, want "Bewustzijn een rol spelen in het beroep
integreert in zijn verandert je handelen". Dit is (de morele kant van het beroep)
functioneren en inkantelt in een levenslang proces dat valt dwingt de student om
een voortdurende onder de as van leren en voortdurend te reflecteren
professionalisering. ontwikkelen binnen de NP. en het handelen als leerkracht
bij te sturen waar nodig
Metafoor voor NP: Normatieve Professionaliteit fungeert als een innerlijk kompas. Het helpt u de
waarden en overtuigingen te zien die uw schip besturen (persoonlijke identiteit), zorgt ervoor dat u de
juiste navigatietechnieken kent (technische/communicatieve kwaliteiten), en herinnert u eraan dat u,
ondanks de stormen (de context), in de juiste richting blijft varen (de institutionele identiteit) door
voortdurend bij te leren (as van leren en ontwikkelen).
,LES 2
I. De Persoonlijke Identiteit: Biografie en Referentiekader
De ontwikkeling van de persoonlijke identiteit bestaat uit het bewust verhouden tot Levensvragen en
het construeren van antwoorden. Dit gebeurt via twee kerncomponenten:
1. Levensbeschouwelijke Biografie (LBB)
De LBB is het persoonlijke verhaal van hoe je door je ervaringen en reflecties tot bepaalde
overtuigingen en waarden komt. Het is je persoonlijke levensweg in de omgang met existentiële
vragen.
In de les werd dit concept onderzocht aan de hand van de drie puzzelstukken (voortaak) die de
studenten meebrachten:
• Verleden: Een terugblik op het verleden geeft duidelijkheid over je acties en bepaalt deels wie je nu
bent, welke waarden en normen je hebt, en wat je dromen zijn.
• Heden: Dit is het hier en nu. Focus en aandacht voor het heden brengen rust, versterken je
ervaring en helpen waarderen wat je hebt.
• Toekomst: Dé toekomst bestaat niet, maar is dynamisch en niet vastgebeiteld; er zijn meerdere
toekomsten mogelijk. Door er bewust mee aan de slag te gaan, kan je deze zelf mee vorm geven.
2. Referentiekader (Levensbeschouwelijke Bril)
Het referentiekader is de hoogst persoonlijke gekleurde bril of de manier waarop je naar jezelf, de
anderen en de wereld kijkt.
• Werking: Dit kader is een filter die je helpt om scherper te zien en de wereld te begrijpen en te
beoordelen volgens je eigen waarden, normen en overtuigingen.
• Invloed: Wat je hebt meegekregen vanaf je geboorte door opvoeding, vrienden en familie beïnvloedt
je referentiekader.
• Bewustzijn: Het is essentieel om je bewust te zijn van deze bril. Als je beseft dat je een
levensbeschouwelijke bril op hebt en dat iedereen er één heeft, kan je hier professioneel mee
omgaan in de klas en alert worden voor je eigen vooroordelen. Dit sluit aan bij het inzicht: "Bewustzijn
verandert je handelen".
II. Levensvragen en Gestolde Antwoorden
De persoonlijke identiteit wordt gevormd in interactie met existentiële vragen:
• Levensvragen (Existentiële Vragen) zijn vragen die het leven aan jou stelt, ze hebben een
universeel karakter (altijd en overal gesteld) en er bestaat geen eenduidig antwoord op. Het
antwoord dat je geeft is persoonlijk en dynamisch.
• Gestolde Antwoorden zijn de vaste antwoorden op deze levensvragen die door grote en erkende
tradities (Levensbeschouwingen met een grote ‘L’, zoals religies of filosofieën) worden gegeven en
over generaties heen worden doorgegeven.
, III. Lesactiviteiten en Vaardigheden
Tijdens Les 2 lag de nadruk op dialoog en reflectie:
• Dialoog over de Biografie: Studenten bespraken hun puzzelstukken in buddygroepen.
• Luistervaardigheden: Er werd geoefend met de dialoogtechniek LSD (Luisteren, Samenvatten,
Doorvragen) en de 5W1H-methode, als essentiële communicatieve kwaliteiten voor een leerkracht.
• Kieswijzer Levensbeschouwing: Dit hulpmiddel werd gebruikt om taal te geven aan de eigen
levensbeschouwelijke positie, bijvoorbeeld ten opzichte van Atheïsme, Agnosticisme en Theïsme. Dit
inzicht helpt bij het begrijpen van de invloed van religieuze/niet-religieuze invloeden op het
referentiekader
LES
3 :
1. De
Persoonlijke Identiteit: Dynamiek en Waarden
In Les 3 werd verder gebouwd op de eigen levensbeschouwelijke biografie (het persoonlijke verhaal) en
het referentiekader (de persoonlijke bril).
