HOOFDSTUK 2: EVOLUTIE, SELECTIE EN
ADAPTATIE
1. INLEIDING
- Jaren 1920 (‘roaring twenties’)
- Hevige strijd tussen wetenschap en creationisme
o Creationisme: Mensen die geloven in letterlijke interpretatie van het
scheppingsverhaal → zorgt dus voor conflict
- Door de strijd kwam er een verbod op het lesgeven over evolutietheorie in V.S.
- ‘The Scopes Trial’: Proces tegen de leerkracht John Scopes, die de
evolutietheorie onderrichtte.
- Het is niet altijd evident geweest om te praten over de mens op vlak van evolutie
2. DE OORSPRONG VAN HET MODERNE
EVOLUTIEDENKEN
- Dingen die evolueren is niet nieuw kijk maar naar:
o Oude Grieken
o (Aristoteles – ‘great chain of being’)
o Renaissance (14de – 16de eeuw)
▪ Vesalius en Da Vinci
▪ Het grote Monogenisme vs Polygenisme debat
▪ Debat dat ontstond tijdens de ontdekkingen van andere
werelddelen
o Johan Blumenbach
▪ Vader van de bio-antropologie
▪ Zijn studie heeft als conclusie: Één mensenras, hoewel hij
classificaties voorstelde
1
,3. DE NATUURLIJKE CLASSIFICATIE VAN ORGANISMEN
VOLGENS LINNAEUS
Onder = groot,
veel organismen
Boven = klein,
weinig organismen
Zweedse geoloog, zoöloog Carolus Linnaeus (Carl von Linné)
- Maakt gebruik van Taxonomie: de wetenschappelijke manier om organismen in
groepen te ordenen en te classificeren.
- Zijn classificatiesysteem (een eeuw voor Darwin) helpt bij herkennen van
patronen
o Planten en dieren classificeren volgens een typologie
- Systema Naturae: een waarin hij een systeem voor het classificeren van alle
levende wezens introduceerde.
- Sommige soorten zijn nauwer aan elkaar verwant dan andere soorten!
2
, — Moderne visie:
— Vereenvoudigde weergave van een evolutionaire boom
— Toont hoe H. sapiens behoort tot de mensachtigen
— Maar ook tot mensapen, tot apen, primaten, de zoogdieren, enz. (zie Adriaens,
2024).
4. DE WEG NAAR DE DARWINIAANSE REVOLUTIE
Comte de Buffon (1707–1788)
- Verdedigde het idee van biologische
verandering!
o Bioloog die een sterk pleidooi hield over de
veranderlijkheid van soorten
Georges Cuvier (1769–1832)
- Geen biologische evolutie
- Steeds nieuwe scheppingen na rampen
- Catastrofisme (fout)
o Kon niet geloven dat soorten konden veranderen, hij
dacht dat het feit dat er verschillende soorten bestaan
een gevolg zijn van catastrofes zoals bijvoorbeeld een
vulkaanuitbarsting → nu volgt men dit niet echt meer
➔ Ze hebben dus tegengestelde opvattingen
3
ADAPTATIE
1. INLEIDING
- Jaren 1920 (‘roaring twenties’)
- Hevige strijd tussen wetenschap en creationisme
o Creationisme: Mensen die geloven in letterlijke interpretatie van het
scheppingsverhaal → zorgt dus voor conflict
- Door de strijd kwam er een verbod op het lesgeven over evolutietheorie in V.S.
- ‘The Scopes Trial’: Proces tegen de leerkracht John Scopes, die de
evolutietheorie onderrichtte.
- Het is niet altijd evident geweest om te praten over de mens op vlak van evolutie
2. DE OORSPRONG VAN HET MODERNE
EVOLUTIEDENKEN
- Dingen die evolueren is niet nieuw kijk maar naar:
o Oude Grieken
o (Aristoteles – ‘great chain of being’)
o Renaissance (14de – 16de eeuw)
▪ Vesalius en Da Vinci
▪ Het grote Monogenisme vs Polygenisme debat
▪ Debat dat ontstond tijdens de ontdekkingen van andere
werelddelen
o Johan Blumenbach
▪ Vader van de bio-antropologie
▪ Zijn studie heeft als conclusie: Één mensenras, hoewel hij
classificaties voorstelde
1
,3. DE NATUURLIJKE CLASSIFICATIE VAN ORGANISMEN
VOLGENS LINNAEUS
Onder = groot,
veel organismen
Boven = klein,
weinig organismen
Zweedse geoloog, zoöloog Carolus Linnaeus (Carl von Linné)
- Maakt gebruik van Taxonomie: de wetenschappelijke manier om organismen in
groepen te ordenen en te classificeren.
- Zijn classificatiesysteem (een eeuw voor Darwin) helpt bij herkennen van
patronen
o Planten en dieren classificeren volgens een typologie
- Systema Naturae: een waarin hij een systeem voor het classificeren van alle
levende wezens introduceerde.
- Sommige soorten zijn nauwer aan elkaar verwant dan andere soorten!
2
, — Moderne visie:
— Vereenvoudigde weergave van een evolutionaire boom
— Toont hoe H. sapiens behoort tot de mensachtigen
— Maar ook tot mensapen, tot apen, primaten, de zoogdieren, enz. (zie Adriaens,
2024).
4. DE WEG NAAR DE DARWINIAANSE REVOLUTIE
Comte de Buffon (1707–1788)
- Verdedigde het idee van biologische
verandering!
o Bioloog die een sterk pleidooi hield over de
veranderlijkheid van soorten
Georges Cuvier (1769–1832)
- Geen biologische evolutie
- Steeds nieuwe scheppingen na rampen
- Catastrofisme (fout)
o Kon niet geloven dat soorten konden veranderen, hij
dacht dat het feit dat er verschillende soorten bestaan
een gevolg zijn van catastrofes zoals bijvoorbeeld een
vulkaanuitbarsting → nu volgt men dit niet echt meer
➔ Ze hebben dus tegengestelde opvattingen
3
