Samenvatting familiesociologie

Familiesociologie




1 Familiesociologie
1.1 Wat is een familie?
DIA 3-19

Wie zit er in mijn familie: Ouders (An en Tim), broer Matteo, oma, bonni en
bompa, nonkel, tante, neef en nicht, nonkel, tante en neef, Isabel, meter
(Mascha), Remco

Sociologische definitie: It is not likely that the job of specifying what is meant by
family will progress rapidly. Consensus would be … improbable for scholars”

 We zijn minder geneigd om de nucleaire familie af te bakenen
 Tenzij we statistisch onderzoek doen, voor de rest brede definitie
afhankelijk van context

1.2 Doing family (Morgan)
 Doing family verwijst naar de uitvoering van familierollen door middel van
alledaagse praktijken.
 Familie wordt gezien als dynamisch, voortdurend geconstrueerd door
sociale interacties
o Iets dat je doet wordt continu beoordeeld
o Wordt ook gecorrigeerd als hoe jij je gedraagt als gezin
o Bijv. heel extreem is bij verwaarlozing van kinderen

 Verschuiving van statische definities van familie naar familie als een
praktijk.
 Belangrijk want afbakenen van goede familie is afhankelijk van plaats en
tijd
o Heel context gebonden

Bijv. vroeger als je ging scheiden was dat het ergste dat je kon doen, terwijl dat
nu minder erg is

Notities PowerPoint DIA 22-23

Symbolisch interactionisme

Hoe de sociale werkelijkheid wordt geconstrueerd door interacties en de
betekenis die individuen hieraan geven

Verschil tussen structuralisme en symbolisch interactionisme

 Symbolisch is van onderuit
 Structuralisme is van bovenuit, de maatschappij bepaald grotere structuur
die veel bepaald

Kerkconcepten:

 Symbool: bv. Man ging vroeger aan hoofd van de tafel zitten

1

,Familiesociologie


 Interactie: inspelen op elkaar
 Betekenisgeving: bv. Familienaam op zich heeft geen betekenis, wel als het
voor dingen symbool staat
o Bv. Kinderen kregen vroeger de achternaam van de vader

Morgan

De rol van het Zelf en Identiteit

 Zelf (the self)
 Mead’s ‘I’ en ‘Me’
 Identiteit

Gaan identiteit proberen vast te houden en familie is belangrijke identiteit

Thomas-theorema

 Als mensen beginnen geloven in iets gaan ze ook zo handelen
 Bv. Je zegt altijd tegen een leerling dat ze geen wiskunde kunnen, na een
tijd denkt men dat echt en gebeurd dat ook

 Familie is geen vaste structuur maar een proces
 Routineactiviteiten en interacties “constituteren” de familie
 Contrast met het idee van familie als biologische of juridische entiteit

 Familie is iets dat je constant doet, en dit is ook bewijs dat je een familie
bent
 Bijv. eten samen of kerst vieren bewijst dat je familie bent

West en Zimmerman: doing gender

 West & Zimmerman’s (1987) concept van doing gender.
 Doing Family ziet familie als dynamisch, voortdurend geconstrueerd door
sociale interacties.
o Familierollen (bijv. moeder, vader, kind) worden op vergelijkbare
wijze uitgevoerd door alledaagse interacties.
o Gezinsleden gebruiken symbolen en gedeelde betekenissen om hun
rollen te definiëren (Blumer, 1969).
o Familiepraktijken zoals maaltijdbereiding, zorgverlening en routines
vormen de identiteit van de familie.

1.3 Kritische reflectie: familie, macht en ongelijkheid
 Familiepraktijken kunnen sociale normen rond gender en macht
reproduceren
o Krijgen wel vorm binnen bredere structuur
 Ongelijke verdeling van arbeid en zorg binnen de familie weerspiegelt
bredere maatschappelijke ongelijkheden

DIA 28-42




2

,Familiesociologie


 Normatieve familiepraktijken verschillen naar klasse, religie, etniciteit,
seksuele oriëntatie, etc.
 Sociale en economische veranderingen (bv. LGBTQI+ wetgeving,
geassisteerde reproductie, veranderende gendernormen) veranderen hoe
families aan “familie” doen
 Het concept van Doing Family helpt ons te begrijpen hoe familierollen en
praktijken worden gevormd, maar ook hoe ze worden uitgedaagd en
veranderd.

1.4 Concluderend
 Familierollen worden gevormd door bredere sociale normen, maar zijn ook
aan verandering onderhevig
 Geen vaste definitie, wordt wel actief geconstrueerd door bredere sociale
normen en context
 Het begrijpen van familiepraktijken door een sociologische lens helpt
bredere patronen van ongelijkheid en macht te verduidelijken.


2 Historisch perspectief op familie- verandering in
Europa
2.1 De “Grand Narratives”
Grand Narratives

Vroege sociologie heeft neiging om geschiedenis op te delen in periode voor en
na industrialisatie

 Cf. Klassieke denkers (Marx, Durkheim)

Voordeel van deze macro-sociologische perspectieven

 In staat om de grote veranderingen te beschrijven

Nadeel van deze macro-sociologische perspectieven

 Vereenvoudigen verleden als een homogene periode
 Denken dat alles hetzelfde is overal

2.1.1 T. Parsons (1951) DIA 4
Elk onderdeel heeft een bijdrage aan het systeem  ziet dat ook zo in de
maatschappij

Familievorm evolueert mee met veranderingen maatschappij (= functionele fit)
Functionele fit = dingen die nuttig zijn in maatschappij blijven overleven

 Pre-industrieel (uitgebreide familie) → industrieel (nucleaire familie)

 Functie familie verandert met industrialisatie
o Familie is wel centrale concept in de maatschappij



3

, Familiesociologie


o Alles kan veranderen (religie, politiek, …) en daarin neemt familie
ook een rol op
 Functies van uitgebreide familie overgenomen door andere instituties
(gezondheidszorg, onderwijs, politie,…)
o Andere systemen nemen familie over

Voor industrialisatie

 Uitgebreide familie
 Familie = economische productie-eenheid (thuis en werk op dezelfde
locatie)
o Zij woonden thuis en produceerde hun voeding ook thuis
o Familie was ook productie-eenheid en job
 Familie = multifunctioneel (gezondheidszorg, onderwijs, politie, …)
 Leefden allemaal onder 1 dak samen

Vanaf industrialisatie

 Geïsoleerd gezin
 Familie ≠ economische productie-eenheid
o Daarvoor gaan we op arbeidsmarkt  nieuwe plaats om te
produceren
 Familie specialiseert en besteedt uit
 Aangepast aan industrialisatieproces:
o Vroeger was al het werk rondom het huis, vanaf industrialisatie is
dat verder weg
o Veel makkelijker om zo met klein gezin te verplaatsen
o Mobieler: kan veel makkelijker verhuizen
o Stressbuffer: arbeidsmarkt is stresserende situatie  familie is
stress opvangen

= evolutionaire overgang van de functionele fit

Het geïsoleerd nucleaire gezin specialiseert in 2 functies:
Is zoals een warm bad, thuiskomen en kunnen ontspannen

1. Primaire socialisatie:

 Kinderen normen en waarden aanleren => consensus en sociale orde in de
maatschappij bewaard
 Opvoeding zodat kinderen kunnen meedoen in systemen in maatschappij

2. Stabilisatie van volwassen persoonlijkheden

 Gezin zorgt voor stabiliteit en emotionele zekerheid
 Gezin = veilige haven tegen dagdagelijkse stress
 Verworven ipv toegeschreven status
o Status werd aangeschreven op basis van je familie
 Expressieve versus instrumentele rol – genderspecifieke verdeling van
arbeid



4