BOEK 1
Inleiding
De verbintenis
Art 5.1 BW: definitie 🡪 nadruk ligt op de juridische afdwingbaarheid 🡪 uitz: art 5.2 BW (nat vbt)
1. De vbt is een rechtsband
SE ------------------------------------------------ SA
- Tss 2 of meer pers (1 SE en 1 SA)
- Door de wet erkend
- Ontstaan uit menselijk handelen of uit de wet
- SE kan jegens SA aanspraken/eisen doen gelden
- In geld waardeerbaar
2. Wederkerig contract doet min 2 vbt ontstaan, elke partij is tegelijk SE en SA
SE <----------------------------------------------- SA
SA -----------------------------------------------> SE (vb koop)
Kenmerk 1 : een rechtsband tss personen
Verschil tss vorderingsrecht en zakelijk recht?
1. Intern bekeken
- Verb/ pers/ vorderingsrecht = verhouding tss personen
🡺 SE h aanspraak op gedraging/prestatie v SA
- Zakelijk recht (art 3.3) = verhouding tss persoon en goed ( art 3.8, §1 )
🡺 Titularis h zeggenschap over zaak/goed
MAAR: relativeer! Want vb huurder heeft ook relatie tot goed en ook verhouding tss
personen
2. Extern bekeken
= probleem v tegenwerpelijkheid
- Zakelijk recht: geldt erga omnes + limitatief opgesomd in art 3.3 🡪 m door iedereen
geëerbiedigd w (vaak mits publiciteit)
- Verb: verschil tss aanspraken tss SE en SA, en, haar bestaan als rechtsfeit in het
rechtsverkeer
🡺 Aanspraken: ‘relatief’ = enkel SE k afdwingen, enkel SA is iets verschuldigd
🡺 Bestaan: rechtsfeit is tegenwerpelijk aan derden en kan door derden w ingeroepen
(meestal zonder publiciteit)
Kenmerk 2: 4 bronnen ( art 5.3 )
🡺 De wet erkent de bronnen v vbt = geeft dus verbintenisscheppende kracht aan
bepaalde gedragingen
🡺 Boek 5: AANVULLEND RECHT
, 🡺 Heeft ons verbintenissenstelsen een open of gesloten karakter? Art 5.3 lijst met
bronnen, maar wat met verwekken en nadien beschamen van een rechtmatig
vertrouwen?
= vertrouwensleer = gewekt legitiem vertrouwen
● Geen echte bron v vbt, wel rechtsgevolgen aan legitiem gewekt vertrouwen
● 4 toepassingen: schijnvertegenwoordiging (art 1.8, §5), precontractuele AH (
art 5.17 ), verbod op rechtsmisbruik (art 5.73), bevrijding SA wnr hij betaalt
aan een schijnSE (art 5.198, lid 2, 3°)
● 2 soorten
o Positief contractbelang
= benadeelde partij w in situatie gebracht alsof cc correct werd
uitgevoerd
SV? gederfde winst en andere kosten die zouden voortvloeien uit de
correcte uitvoering van het contract
o Negatief contractbelang
= benadeelde w in situatie gezet alsof hij nooit op het cc had
vertrouwd
SV? gemaakte kosten en verloren tijd, maar niet de winst die uit het
contract had kunnen voortvloeien
1. Rechtshandeling = menselijk gedrag dat rechtsgevolgen beoogt
- 2- of meerzijdige rechtshandeling = 2 of meer wilsuitingen
- Eenzijdige rechtshandeling (art 5.125) = 1 wilsuiting vb aanbod of beloningsbelofte vb kat
loopt weg
2. De wet = als ze rechtsgevolgen verbindt aan menselijk gedrag dat die gevolgen NIET beoogt
- Foutief handelen of nalaten vb art 6.5
- Oneigenlijke cc/quasi-cc ( art 5.127 )
3. Buitencontractuele AH
4. Oneigenlijke cc
Vb: uitloving ve prijs / ontslag op staande voet = eenzijdige rechtshandeling
Kenmerk 3: voorwerp (art 5.46)
🡺 Lid 2: voorwerp = prestatie SA (= iets doen, niet doen, geven of garanderen)
1. Klassieke opdeling
- Iets doen = facere, vb dienst
- Niet doen = non – facere vb niet openbaren
- Iets geven = dare vb koop
- Iets garanderen vb verzekeraar
Eigendom? Bij koop is het verschil tss specifieke zaak en generieke/soortzaak nuttig voor:
- Eigendomsoverdracht (art. 5.79 en art 3.14, §2)
- Risico-overgang (art 5.80)
🡺 Eigendom v species gaat over bij consensus
🡺 Eigendom v genus gaat over bij de afzondering of specificatie (meestal bij aflevering)
2. Moderne opdeling (art 5.72)
- Resultaatsvbt = SA m bepaald resultaat bereiken
, ● Fout v SA w vermoed = SA m bewijs leveren v overmacht die hem bevrijdt vd AH
- Inspanningsvbt/ middelenvbt = SA m nodige inspanningen leveren
● Bewijslast op SE: m bewijzen dat dit te wijten is aan fout van SA en dus
onvoldoende inspanningen geleverd door SA
● Bonus pater familias
- Garantievbt = versterkte inspanningsvbt = SA m zijn grootste redelijke inspanningen
leveren = geen overmacht mogelijk
🡺 Nadruk? Omvang/draagwijdte v verplichting om naar resultaat toe te werken
🡺 Verschil in bewijslast
🡺 Foutcriterium? Bonus pater familias = voorzichtig en redelijk persoon geplaatst in
dezelfde omstandighede,
🡺 Uit 1 cc kunnen beide soorten vbt voortvloeien, vb advocaat
🡺 Partijen k zelf kiezen wat het voorwerp is, vb van een Rvbt een Ivbt maken
Kenmerk 4: afdwingbaarheid
= wnr SA zijn vbt niet vrijwillig naleeft kan de SE hem daartoe in rechte dwingen via gedwongen
uitvoering of dwanguitvoering
3 stappen:
1. Ingebrekestelling van SA, uitz art 5.233
2. Vonnis bekomen met rechterlijk bevel om vbt na te komen (= uitvoering in natura door SA of
derde) = gedwongen uitvoering
3. Vonnis doen uitvoeren met middelen van tenuitvoerlegging (vb beslag of uithuiszetting) =
dwanguitvoering
Art 5.234 uitvoering in natura: 1 principe en 2 beperkingen
- SE h recht om uitvoering in natura te vorderen, maar is daartoe niet verplicht
- Beperking 1: vereist dwang op SA art 5.234, lid 2
- Beperking 2: is onmogelijk of abusief 🡪 dan schadeherstel
🡺 Toch is dit vaak wel mogelijk, afh van vwp vbt:
1. Geven van species
= zaak opeisen of beslag laten leggen
2. Iets (niet) doen
= afdwingen zonder fysieke dwang
- Dwangsom art 1385bis Ger. W.
- Gerechtelijke en buitengerechtelijke vervanging art 5.85 en art 5.235
- Via rechter een beslissing laten gelden als akte
- Herstel v schade
Afdwingbaarheid is het kenmerkt dat juridische verbintenissen onderscheidt van niet-juridische
1. Rechtens vrijblijvende afspraak is geldig, maar geen vbt
Vb gentlemen’s agreement = zelf bepalen of je een afdwingbare vbt beoogt
2. Morel vbt vb geld voor nieuwjaarsbrief
3. Natuurlijke vbt (art 5.2) = niet afdwingbaar, tenzij erkenning zonder dwang of vergissing
Vb iem w verliefd op mij, we gaan samen wonen, hij betaalt mee, wil nu geld terug
Wat is een patronaatsverklaring?
, = letter of comfort/intent
🡺 Bevat zuivere morele vbt of juridisch bindende eenzijdige beloften/contracten
🡺 Inhoud en bewoording is van belang voor achterhaling bedoeling
🡺 Gedrag na uitbrengen verklaring kan iets zeggen over bedoeling
🡺 Vb betreft afsluiten later contract = bindend
Verzendingsleer = art 1.5 BW : Vb fiets te koop, 3000eur, merk, model, nieuwe staat, kopen via brief of
telefoon
Hoofdstuk 1: begrip en soorten contracten
Afdeling 1: begripsbepaling
Definitie contract art 5.4 = klassieke definitie
🡺 Meerzijdige rechtshandeling (art 1.3)
🡺 Berust op min 2 consensus/wilsovereenstemming zie art 5.27
🡺 Bedoeling om juridisch bindende vbt aan te gaan of andere rechtsgevolgen te doen
ontstaan
1. Partijen bepalen in beginsel of ze een afdwingbaar cc beogen (art 5.69)
● Rechtens vrijblijvende afspraak is gezldig, vb gentlemen’s agreement
● Aard afspraak? Mondaine, sociale, politieke, …
2. Morele vbt of cc kennen vele gradaties in afdwingbaarheid en gaan v bindend tot
niet-bindend
● Vaak in zakenleven, vb patronaatsverklaring
3. Natuurlijke vbt = niet afdwingbaar, tenzij erkenning art 5.2
Meerpartijencontract art 5.12
🡺 Ook 2partijencontract mogelijk
🡺 Consensus volgt uit aanbod en aanvaarding
🡺 Elke partij richt wilsuiting tot de andere persoon met wie zij wil contracteren
🡺 Meer dan 2 partijen: partij geeft wilsuiting tov alle andere partijen vb
samenwerkingscc
🡺 Wat is voordeliger; 1 meerpartijencc of meer 2 partijencc? = 1 meerpartijencc want
dan kunnen partijen makkelijker tov verweer inroepen
🡺 2partijencc kan evolueren naar een meerpartijencc omdat nieuwe pers toetreden
🡺 Wat als 1 partij een toerekenbare niet-nakoming begaat? = gedeeltelijke ontbinding art
5.63 en 5.96 indien mogelijk
Afdeling 2: soorten contracten
Vermogensrechtelijke en andere contracten
Vermogensrechtelijke cc uit privaatrecht = cc gesloten tss particulieren (= burgers of ondernemingen)
die vermogensrechtelijke vbt of zakelijke rechten vestigt, vaststelt, overdraagt, wijzigt of teniet doet
Inleiding
De verbintenis
Art 5.1 BW: definitie 🡪 nadruk ligt op de juridische afdwingbaarheid 🡪 uitz: art 5.2 BW (nat vbt)
1. De vbt is een rechtsband
SE ------------------------------------------------ SA
- Tss 2 of meer pers (1 SE en 1 SA)
- Door de wet erkend
- Ontstaan uit menselijk handelen of uit de wet
- SE kan jegens SA aanspraken/eisen doen gelden
- In geld waardeerbaar
2. Wederkerig contract doet min 2 vbt ontstaan, elke partij is tegelijk SE en SA
SE <----------------------------------------------- SA
SA -----------------------------------------------> SE (vb koop)
Kenmerk 1 : een rechtsband tss personen
Verschil tss vorderingsrecht en zakelijk recht?
1. Intern bekeken
- Verb/ pers/ vorderingsrecht = verhouding tss personen
🡺 SE h aanspraak op gedraging/prestatie v SA
- Zakelijk recht (art 3.3) = verhouding tss persoon en goed ( art 3.8, §1 )
🡺 Titularis h zeggenschap over zaak/goed
MAAR: relativeer! Want vb huurder heeft ook relatie tot goed en ook verhouding tss
personen
2. Extern bekeken
= probleem v tegenwerpelijkheid
- Zakelijk recht: geldt erga omnes + limitatief opgesomd in art 3.3 🡪 m door iedereen
geëerbiedigd w (vaak mits publiciteit)
- Verb: verschil tss aanspraken tss SE en SA, en, haar bestaan als rechtsfeit in het
rechtsverkeer
🡺 Aanspraken: ‘relatief’ = enkel SE k afdwingen, enkel SA is iets verschuldigd
🡺 Bestaan: rechtsfeit is tegenwerpelijk aan derden en kan door derden w ingeroepen
(meestal zonder publiciteit)
Kenmerk 2: 4 bronnen ( art 5.3 )
🡺 De wet erkent de bronnen v vbt = geeft dus verbintenisscheppende kracht aan
bepaalde gedragingen
🡺 Boek 5: AANVULLEND RECHT
, 🡺 Heeft ons verbintenissenstelsen een open of gesloten karakter? Art 5.3 lijst met
bronnen, maar wat met verwekken en nadien beschamen van een rechtmatig
vertrouwen?
= vertrouwensleer = gewekt legitiem vertrouwen
● Geen echte bron v vbt, wel rechtsgevolgen aan legitiem gewekt vertrouwen
● 4 toepassingen: schijnvertegenwoordiging (art 1.8, §5), precontractuele AH (
art 5.17 ), verbod op rechtsmisbruik (art 5.73), bevrijding SA wnr hij betaalt
aan een schijnSE (art 5.198, lid 2, 3°)
● 2 soorten
o Positief contractbelang
= benadeelde partij w in situatie gebracht alsof cc correct werd
uitgevoerd
SV? gederfde winst en andere kosten die zouden voortvloeien uit de
correcte uitvoering van het contract
o Negatief contractbelang
= benadeelde w in situatie gezet alsof hij nooit op het cc had
vertrouwd
SV? gemaakte kosten en verloren tijd, maar niet de winst die uit het
contract had kunnen voortvloeien
1. Rechtshandeling = menselijk gedrag dat rechtsgevolgen beoogt
- 2- of meerzijdige rechtshandeling = 2 of meer wilsuitingen
- Eenzijdige rechtshandeling (art 5.125) = 1 wilsuiting vb aanbod of beloningsbelofte vb kat
loopt weg
2. De wet = als ze rechtsgevolgen verbindt aan menselijk gedrag dat die gevolgen NIET beoogt
- Foutief handelen of nalaten vb art 6.5
- Oneigenlijke cc/quasi-cc ( art 5.127 )
3. Buitencontractuele AH
4. Oneigenlijke cc
Vb: uitloving ve prijs / ontslag op staande voet = eenzijdige rechtshandeling
Kenmerk 3: voorwerp (art 5.46)
🡺 Lid 2: voorwerp = prestatie SA (= iets doen, niet doen, geven of garanderen)
1. Klassieke opdeling
- Iets doen = facere, vb dienst
- Niet doen = non – facere vb niet openbaren
- Iets geven = dare vb koop
- Iets garanderen vb verzekeraar
Eigendom? Bij koop is het verschil tss specifieke zaak en generieke/soortzaak nuttig voor:
- Eigendomsoverdracht (art. 5.79 en art 3.14, §2)
- Risico-overgang (art 5.80)
🡺 Eigendom v species gaat over bij consensus
🡺 Eigendom v genus gaat over bij de afzondering of specificatie (meestal bij aflevering)
2. Moderne opdeling (art 5.72)
- Resultaatsvbt = SA m bepaald resultaat bereiken
, ● Fout v SA w vermoed = SA m bewijs leveren v overmacht die hem bevrijdt vd AH
- Inspanningsvbt/ middelenvbt = SA m nodige inspanningen leveren
● Bewijslast op SE: m bewijzen dat dit te wijten is aan fout van SA en dus
onvoldoende inspanningen geleverd door SA
● Bonus pater familias
- Garantievbt = versterkte inspanningsvbt = SA m zijn grootste redelijke inspanningen
leveren = geen overmacht mogelijk
🡺 Nadruk? Omvang/draagwijdte v verplichting om naar resultaat toe te werken
🡺 Verschil in bewijslast
🡺 Foutcriterium? Bonus pater familias = voorzichtig en redelijk persoon geplaatst in
dezelfde omstandighede,
🡺 Uit 1 cc kunnen beide soorten vbt voortvloeien, vb advocaat
🡺 Partijen k zelf kiezen wat het voorwerp is, vb van een Rvbt een Ivbt maken
Kenmerk 4: afdwingbaarheid
= wnr SA zijn vbt niet vrijwillig naleeft kan de SE hem daartoe in rechte dwingen via gedwongen
uitvoering of dwanguitvoering
3 stappen:
1. Ingebrekestelling van SA, uitz art 5.233
2. Vonnis bekomen met rechterlijk bevel om vbt na te komen (= uitvoering in natura door SA of
derde) = gedwongen uitvoering
3. Vonnis doen uitvoeren met middelen van tenuitvoerlegging (vb beslag of uithuiszetting) =
dwanguitvoering
Art 5.234 uitvoering in natura: 1 principe en 2 beperkingen
- SE h recht om uitvoering in natura te vorderen, maar is daartoe niet verplicht
- Beperking 1: vereist dwang op SA art 5.234, lid 2
- Beperking 2: is onmogelijk of abusief 🡪 dan schadeherstel
🡺 Toch is dit vaak wel mogelijk, afh van vwp vbt:
1. Geven van species
= zaak opeisen of beslag laten leggen
2. Iets (niet) doen
= afdwingen zonder fysieke dwang
- Dwangsom art 1385bis Ger. W.
- Gerechtelijke en buitengerechtelijke vervanging art 5.85 en art 5.235
- Via rechter een beslissing laten gelden als akte
- Herstel v schade
Afdwingbaarheid is het kenmerkt dat juridische verbintenissen onderscheidt van niet-juridische
1. Rechtens vrijblijvende afspraak is geldig, maar geen vbt
Vb gentlemen’s agreement = zelf bepalen of je een afdwingbare vbt beoogt
2. Morel vbt vb geld voor nieuwjaarsbrief
3. Natuurlijke vbt (art 5.2) = niet afdwingbaar, tenzij erkenning zonder dwang of vergissing
Vb iem w verliefd op mij, we gaan samen wonen, hij betaalt mee, wil nu geld terug
Wat is een patronaatsverklaring?
, = letter of comfort/intent
🡺 Bevat zuivere morele vbt of juridisch bindende eenzijdige beloften/contracten
🡺 Inhoud en bewoording is van belang voor achterhaling bedoeling
🡺 Gedrag na uitbrengen verklaring kan iets zeggen over bedoeling
🡺 Vb betreft afsluiten later contract = bindend
Verzendingsleer = art 1.5 BW : Vb fiets te koop, 3000eur, merk, model, nieuwe staat, kopen via brief of
telefoon
Hoofdstuk 1: begrip en soorten contracten
Afdeling 1: begripsbepaling
Definitie contract art 5.4 = klassieke definitie
🡺 Meerzijdige rechtshandeling (art 1.3)
🡺 Berust op min 2 consensus/wilsovereenstemming zie art 5.27
🡺 Bedoeling om juridisch bindende vbt aan te gaan of andere rechtsgevolgen te doen
ontstaan
1. Partijen bepalen in beginsel of ze een afdwingbaar cc beogen (art 5.69)
● Rechtens vrijblijvende afspraak is gezldig, vb gentlemen’s agreement
● Aard afspraak? Mondaine, sociale, politieke, …
2. Morele vbt of cc kennen vele gradaties in afdwingbaarheid en gaan v bindend tot
niet-bindend
● Vaak in zakenleven, vb patronaatsverklaring
3. Natuurlijke vbt = niet afdwingbaar, tenzij erkenning art 5.2
Meerpartijencontract art 5.12
🡺 Ook 2partijencontract mogelijk
🡺 Consensus volgt uit aanbod en aanvaarding
🡺 Elke partij richt wilsuiting tot de andere persoon met wie zij wil contracteren
🡺 Meer dan 2 partijen: partij geeft wilsuiting tov alle andere partijen vb
samenwerkingscc
🡺 Wat is voordeliger; 1 meerpartijencc of meer 2 partijencc? = 1 meerpartijencc want
dan kunnen partijen makkelijker tov verweer inroepen
🡺 2partijencc kan evolueren naar een meerpartijencc omdat nieuwe pers toetreden
🡺 Wat als 1 partij een toerekenbare niet-nakoming begaat? = gedeeltelijke ontbinding art
5.63 en 5.96 indien mogelijk
Afdeling 2: soorten contracten
Vermogensrechtelijke en andere contracten
Vermogensrechtelijke cc uit privaatrecht = cc gesloten tss particulieren (= burgers of ondernemingen)
die vermogensrechtelijke vbt of zakelijke rechten vestigt, vaststelt, overdraagt, wijzigt of teniet doet
