Fysiologie van de zwangerschap - Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 – definities en begrippen............................................................................4
Menstruele cyclus............................................................................................................................. 4
Hoofdstuk 2 – preconceptiezorg.....................................................................................6
Zwanger worden........................................................................................................................... 6
Belang van preconceptiezorg........................................................................................................... 7
Prenatale consultatie -> preconceptionele consultatie.....................................................................7
Basisvoorwaarden zwangerschap..................................................................................................... 7
Beïnvloedende leefstijlfactoren........................................................................................................ 7
Oorzaken onvruchtbaarheid............................................................................................................. 7
Begrippen......................................................................................................................................... 7
Gezond leven................................................................................................................................ 8
Basisprincipes gezond gedrag.......................................................................................................... 8
Gezond eetpatroon vóór de zwangerschap......................................................................................8
Essentiële voedingsstoffen............................................................................................................... 9
Proteïnen en aminozuren.............................................................................................................. 9
Essentiële vetzuren....................................................................................................................... 9
Koolhydraten................................................................................................................................. 9
Vitamines en mineralen.............................................................................................................. 10
Beweging........................................................................................................................................ 12
Gewicht.......................................................................................................................................... 12
Alcohol, roken, drugs en mondzorg................................................................................................ 13
Hoofdstuk 3 - De preconceptionele raadpleging of het preconceptieconsult...................15
Algemene voorgeschiedenis........................................................................................................... 15
Risicofactoren................................................................................................................................. 15
Opvolging van een zwangerschap in eerste lijn..............................................................................16
Diagnose zwangerschap................................................................................................................. 16
Prenatale zorg................................................................................................................................ 18
Het verloskundig dossier: terminologie:.........................................................................................18
BEGRIPPEN..................................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 6 – Eerste zwangerschapsconsultatie...........................................................19
Bevraging tijdens 1ste consult....................................................................................................... 20
Anamnese................................................................................................................................... 20
Toelichting...................................................................................................................................... 20
Beleving van de zwangerschap...................................................................................................... 21
Onderzoeken tijdens het eerste consult......................................................................................... 22
Klinische onderzoeken.................................................................................................................... 22
Labo-onderzoeken.......................................................................................................................... 22
1
, Informatie tijdens het eerste consult..............................................................................................23
Voeding.......................................................................................................................................... 24
Vitaminen en mineralen................................................................................................................. 24
Preventie van infecties................................................................................................................... 24
Andere............................................................................................................................................ 25
Hoofdstuk 7 – prenatale screening – actieve opvolging van de zwangerschap.................25
1. Prenatale screening.................................................................................................................... 25
2. Onderzoek prenatale screening.................................................................................................. 26
NIPT: niet invasieve prenatale test.............................................................................................. 26
1ste trimester echografie.............................................................................................................. 26
2de trimester echografie............................................................................................................. 26
3de trimester echografie.............................................................................................................. 27
3. Uitleggen van de resultaten....................................................................................................... 27
4. Diagnostische invasieve testen.................................................................................................. 27
Bevraging beleving en klachten.................................................................................................. 28
Foetale groei en ontwikkeling..................................................................................................... 28
5. Foetale ligging (palpatie)............................................................................................................ 28
Eerste handgreep........................................................................................................................ 28
Tweede handgreep...................................................................................................................... 28
Derde handgreep........................................................................................................................ 28
Vierde handgreep........................................................................................................................ 29
6. Foetale harttonen beluisteren (FHT) (auscultatie)......................................................................29
7. Kindsbewegingen (KB)................................................................................................................ 29
8. Bijkomende onderzoeken........................................................................................................... 29
Hoofdstuk 8: fysiologische veranderingen tijdens de zwangerschap..............................30
FYSIOLOGISCHE VERANDERINGEN BIJ DE ZWANGERE....................................................................30
Hormonen................................................................................................................................... 30
Uterus......................................................................................................................................... 30
Cervix (baarmoederhals)............................................................................................................. 31
Stofwisseling............................................................................................................................... 31
Bloed en bloedsomloop............................................................................................................... 31
Ademhaling................................................................................................................................. 32
Uitscheiding................................................................................................................................ 32
Lichaamsgewicht........................................................................................................................ 32
Borsten....................................................................................................................................... 32
Huid............................................................................................................................................ 33
BEGELEIDING VAN VAAK VOORKOMENDE PROBLEMEN...................................................................33
Misselijkheid, braken, smaakveranderingen................................................................................33
Pyrosis of zuurbranden................................................................................................................ 33
Obstipatie of constipatie............................................................................................................. 34
Hemorroïden............................................................................................................................... 34
Varices........................................................................................................................................ 34
Bekkeninstabiliteit/rugpijn........................................................................................................... 35
Cravings, kwaaltjes en andere ongemakken...............................................................................35
Hoofdstuk 9 - Antenatal care.......................................................................................35
2
, NICE = national institute for health and clinical excellence............................................................35
Belangrijke principes................................................................................................................... 35
Wat gebeurt er op verschillende momenten?..............................................................................36
Levensstijl en voeding................................................................................................................. 36
WHO = world health organisation.................................................................................................. 36
Belangrijke aanbevelingen.......................................................................................................... 36
KCE = federaal kenniscentrum voor de gezondheidszorg..............................................................36
Hoofdstuk 11 – hoofd en buik in balans........................................................................37
Het brein (neuropsychologie)......................................................................................................... 38
Stress............................................................................................................................................. 38
Transitie ouderschap...................................................................................................................... 38
Moeder/vaderrouw......................................................................................................................... 38
Rol van de vroedvrouw................................................................................................................... 39
Hoofdstuk 11 – Seks in de zwangerschap......................................................................39
Seksualiteit tijdens de zwangerschap............................................................................................. 39
Veel gestelde vragen...................................................................................................................... 39
Hoofdstuk 12 – VOORBEREIDING ARBEID EN BEVALLING................................................40
Plaats van de bevalling................................................................................................................... 41
Geboortepartner – birth partners.................................................................................................... 42
Pijnstilling tijdens de arbeid............................................................................................................ 42
Houdingen tijdens de bevalling...................................................................................................... 43
Hoofdstuk 13 DEEL 2 – VERLOOP ARBEID EN BEVALLING................................................45
Mobilisatie...................................................................................................................................... 45
Niet-medicamenteuze pijnstilling................................................................................................... 45
Fasen van de arbeid....................................................................................................................... 45
4 fasen van de bevalling................................................................................................................. 46
FASE 1 ONTSLUITINGSFASE......................................................................................................... 46
FASE 2 UITDRIJVINGSFASE........................................................................................................... 47
FASE 3 PLACENTAIRE FASE.......................................................................................................... 48
FASE 4 POSTPLACENTAIRE FASE.................................................................................................. 48
Geboorteplan.................................................................................................................................. 48
Hoofdstuk 14 – ANTICONCEPTIE...................................................................................49
Aanbevelingen................................................................................................................................ 49
Hormonale AC................................................................................................................................ 50
Combinatiepreparaten (progesteron en oestrogeen)......................................................................50
Soorten........................................................................................................................................... 51
Anticonceptie met alleen progestageen.........................................................................................51
Natuurlijke methoden..................................................................................................................... 51
Barrièremiddelen............................................................................................................................ 52
3
, Definitieve methodes..................................................................................................................... 52
Fysiologie van de zwangerschap
Hoofdstuk 1 – definities en begrippen
Gezondheidspromotie = het proces om mensen in staat te stellen om de controle over de
gezondheid te doen toenemen en de gezondheid te verbeteren.
Taak van de vroedvrouw: empowerment: zowel de vrouw als partner in staat krijgen om de
eigen zwangerschap onder controle te krijgen. Communicatie tussen koppel = key.
Eerste lijn = Zorg door thuisvroedvrouw zonder risico bv. zwangerschapsduur tussen 37 weken en
42 weken
Tweede lijn = Zorg door gynaecoloog bij hoogrisico en voor 37 weken en na 42.
Preconceptie: voor zwangerschap
Prenataal: voor geboorte
Postnataal (baby) en postpartum (mama): na geboorte
Perinataal: verzameling pre en post
Taak vroedvrouw: kennis, competentie, medelijdende zorg geven, 1 e infobron.
Doorverwijzing vroedvrouw-ZH of gynaecoloog is belangrijk!! Vroedvrouw meer mentaal.
HCG (Humaan Choriongonadotrofine) = het zwangerschapshormoon, geproduceerd door de placenta
die zich na bevruchting ontwikkelt. Stimuleert oestrogeen en progesteron dus cruciaal voor
zwangerschap. Basis voor test.,
Normale geboorte: spontaan, laagrisico, 37-42 weken, na geboorte mama en baby gezond.
Vaststelling zwangerschap: Test HCG (in de ochtend geconcentreerder, 28 dagen na vorige
menstruatie, 2 weken na ovulatie), huisarts/vroedvrouw voor bloedafname 8-9 dagen HCG + aantal
weken, gynaecoloog echo 7-8 weken FHT, opvolgblad afwisseling gynaecoloog en vroedvrouw.
Eerstelijnsgezondheidszorg = zorg aangeboden door zorgverstrekkers waarbij cliënten een
beroep doen voor een eerste deskundige opvang, behandeling of continue begeleiding van
gezondheidsproblemen.
Voorbeeld: vroedvrouw die samen met de arts werkt
Laagrisico zwangerschap = er is geen identificeerbaar risico dat ervoor zorgt dat er bijkomende
zorg nodig is
Normale geboorte - Spontaan
- Laagrisico
- 37 en 42 weken
- Na geboorte in goede conditie
Geboorte (P) - Geboorte van 1 kind
- Dood of leven
- Groter dan 500gr of 22weken plus
Vroeggeboorte (prematuriteit) - Een geboorte voor 37 weken
- Laag geboortegewicht: minder dan
2500 kg.
Menstruele cyclus
Menstruele cyclus is een
terugkoppelingsmechanisme
Dus slechts 1 follikel (eiblaasje met eitje) komt tot
ovulatie => eicel wordt bevrucht in eileider (tuba) =>
4
Hoofdstuk 1 – definities en begrippen............................................................................4
Menstruele cyclus............................................................................................................................. 4
Hoofdstuk 2 – preconceptiezorg.....................................................................................6
Zwanger worden........................................................................................................................... 6
Belang van preconceptiezorg........................................................................................................... 7
Prenatale consultatie -> preconceptionele consultatie.....................................................................7
Basisvoorwaarden zwangerschap..................................................................................................... 7
Beïnvloedende leefstijlfactoren........................................................................................................ 7
Oorzaken onvruchtbaarheid............................................................................................................. 7
Begrippen......................................................................................................................................... 7
Gezond leven................................................................................................................................ 8
Basisprincipes gezond gedrag.......................................................................................................... 8
Gezond eetpatroon vóór de zwangerschap......................................................................................8
Essentiële voedingsstoffen............................................................................................................... 9
Proteïnen en aminozuren.............................................................................................................. 9
Essentiële vetzuren....................................................................................................................... 9
Koolhydraten................................................................................................................................. 9
Vitamines en mineralen.............................................................................................................. 10
Beweging........................................................................................................................................ 12
Gewicht.......................................................................................................................................... 12
Alcohol, roken, drugs en mondzorg................................................................................................ 13
Hoofdstuk 3 - De preconceptionele raadpleging of het preconceptieconsult...................15
Algemene voorgeschiedenis........................................................................................................... 15
Risicofactoren................................................................................................................................. 15
Opvolging van een zwangerschap in eerste lijn..............................................................................16
Diagnose zwangerschap................................................................................................................. 16
Prenatale zorg................................................................................................................................ 18
Het verloskundig dossier: terminologie:.........................................................................................18
BEGRIPPEN..................................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 6 – Eerste zwangerschapsconsultatie...........................................................19
Bevraging tijdens 1ste consult....................................................................................................... 20
Anamnese................................................................................................................................... 20
Toelichting...................................................................................................................................... 20
Beleving van de zwangerschap...................................................................................................... 21
Onderzoeken tijdens het eerste consult......................................................................................... 22
Klinische onderzoeken.................................................................................................................... 22
Labo-onderzoeken.......................................................................................................................... 22
1
, Informatie tijdens het eerste consult..............................................................................................23
Voeding.......................................................................................................................................... 24
Vitaminen en mineralen................................................................................................................. 24
Preventie van infecties................................................................................................................... 24
Andere............................................................................................................................................ 25
Hoofdstuk 7 – prenatale screening – actieve opvolging van de zwangerschap.................25
1. Prenatale screening.................................................................................................................... 25
2. Onderzoek prenatale screening.................................................................................................. 26
NIPT: niet invasieve prenatale test.............................................................................................. 26
1ste trimester echografie.............................................................................................................. 26
2de trimester echografie............................................................................................................. 26
3de trimester echografie.............................................................................................................. 27
3. Uitleggen van de resultaten....................................................................................................... 27
4. Diagnostische invasieve testen.................................................................................................. 27
Bevraging beleving en klachten.................................................................................................. 28
Foetale groei en ontwikkeling..................................................................................................... 28
5. Foetale ligging (palpatie)............................................................................................................ 28
Eerste handgreep........................................................................................................................ 28
Tweede handgreep...................................................................................................................... 28
Derde handgreep........................................................................................................................ 28
Vierde handgreep........................................................................................................................ 29
6. Foetale harttonen beluisteren (FHT) (auscultatie)......................................................................29
7. Kindsbewegingen (KB)................................................................................................................ 29
8. Bijkomende onderzoeken........................................................................................................... 29
Hoofdstuk 8: fysiologische veranderingen tijdens de zwangerschap..............................30
FYSIOLOGISCHE VERANDERINGEN BIJ DE ZWANGERE....................................................................30
Hormonen................................................................................................................................... 30
Uterus......................................................................................................................................... 30
Cervix (baarmoederhals)............................................................................................................. 31
Stofwisseling............................................................................................................................... 31
Bloed en bloedsomloop............................................................................................................... 31
Ademhaling................................................................................................................................. 32
Uitscheiding................................................................................................................................ 32
Lichaamsgewicht........................................................................................................................ 32
Borsten....................................................................................................................................... 32
Huid............................................................................................................................................ 33
BEGELEIDING VAN VAAK VOORKOMENDE PROBLEMEN...................................................................33
Misselijkheid, braken, smaakveranderingen................................................................................33
Pyrosis of zuurbranden................................................................................................................ 33
Obstipatie of constipatie............................................................................................................. 34
Hemorroïden............................................................................................................................... 34
Varices........................................................................................................................................ 34
Bekkeninstabiliteit/rugpijn........................................................................................................... 35
Cravings, kwaaltjes en andere ongemakken...............................................................................35
Hoofdstuk 9 - Antenatal care.......................................................................................35
2
, NICE = national institute for health and clinical excellence............................................................35
Belangrijke principes................................................................................................................... 35
Wat gebeurt er op verschillende momenten?..............................................................................36
Levensstijl en voeding................................................................................................................. 36
WHO = world health organisation.................................................................................................. 36
Belangrijke aanbevelingen.......................................................................................................... 36
KCE = federaal kenniscentrum voor de gezondheidszorg..............................................................36
Hoofdstuk 11 – hoofd en buik in balans........................................................................37
Het brein (neuropsychologie)......................................................................................................... 38
Stress............................................................................................................................................. 38
Transitie ouderschap...................................................................................................................... 38
Moeder/vaderrouw......................................................................................................................... 38
Rol van de vroedvrouw................................................................................................................... 39
Hoofdstuk 11 – Seks in de zwangerschap......................................................................39
Seksualiteit tijdens de zwangerschap............................................................................................. 39
Veel gestelde vragen...................................................................................................................... 39
Hoofdstuk 12 – VOORBEREIDING ARBEID EN BEVALLING................................................40
Plaats van de bevalling................................................................................................................... 41
Geboortepartner – birth partners.................................................................................................... 42
Pijnstilling tijdens de arbeid............................................................................................................ 42
Houdingen tijdens de bevalling...................................................................................................... 43
Hoofdstuk 13 DEEL 2 – VERLOOP ARBEID EN BEVALLING................................................45
Mobilisatie...................................................................................................................................... 45
Niet-medicamenteuze pijnstilling................................................................................................... 45
Fasen van de arbeid....................................................................................................................... 45
4 fasen van de bevalling................................................................................................................. 46
FASE 1 ONTSLUITINGSFASE......................................................................................................... 46
FASE 2 UITDRIJVINGSFASE........................................................................................................... 47
FASE 3 PLACENTAIRE FASE.......................................................................................................... 48
FASE 4 POSTPLACENTAIRE FASE.................................................................................................. 48
Geboorteplan.................................................................................................................................. 48
Hoofdstuk 14 – ANTICONCEPTIE...................................................................................49
Aanbevelingen................................................................................................................................ 49
Hormonale AC................................................................................................................................ 50
Combinatiepreparaten (progesteron en oestrogeen)......................................................................50
Soorten........................................................................................................................................... 51
Anticonceptie met alleen progestageen.........................................................................................51
Natuurlijke methoden..................................................................................................................... 51
Barrièremiddelen............................................................................................................................ 52
3
, Definitieve methodes..................................................................................................................... 52
Fysiologie van de zwangerschap
Hoofdstuk 1 – definities en begrippen
Gezondheidspromotie = het proces om mensen in staat te stellen om de controle over de
gezondheid te doen toenemen en de gezondheid te verbeteren.
Taak van de vroedvrouw: empowerment: zowel de vrouw als partner in staat krijgen om de
eigen zwangerschap onder controle te krijgen. Communicatie tussen koppel = key.
Eerste lijn = Zorg door thuisvroedvrouw zonder risico bv. zwangerschapsduur tussen 37 weken en
42 weken
Tweede lijn = Zorg door gynaecoloog bij hoogrisico en voor 37 weken en na 42.
Preconceptie: voor zwangerschap
Prenataal: voor geboorte
Postnataal (baby) en postpartum (mama): na geboorte
Perinataal: verzameling pre en post
Taak vroedvrouw: kennis, competentie, medelijdende zorg geven, 1 e infobron.
Doorverwijzing vroedvrouw-ZH of gynaecoloog is belangrijk!! Vroedvrouw meer mentaal.
HCG (Humaan Choriongonadotrofine) = het zwangerschapshormoon, geproduceerd door de placenta
die zich na bevruchting ontwikkelt. Stimuleert oestrogeen en progesteron dus cruciaal voor
zwangerschap. Basis voor test.,
Normale geboorte: spontaan, laagrisico, 37-42 weken, na geboorte mama en baby gezond.
Vaststelling zwangerschap: Test HCG (in de ochtend geconcentreerder, 28 dagen na vorige
menstruatie, 2 weken na ovulatie), huisarts/vroedvrouw voor bloedafname 8-9 dagen HCG + aantal
weken, gynaecoloog echo 7-8 weken FHT, opvolgblad afwisseling gynaecoloog en vroedvrouw.
Eerstelijnsgezondheidszorg = zorg aangeboden door zorgverstrekkers waarbij cliënten een
beroep doen voor een eerste deskundige opvang, behandeling of continue begeleiding van
gezondheidsproblemen.
Voorbeeld: vroedvrouw die samen met de arts werkt
Laagrisico zwangerschap = er is geen identificeerbaar risico dat ervoor zorgt dat er bijkomende
zorg nodig is
Normale geboorte - Spontaan
- Laagrisico
- 37 en 42 weken
- Na geboorte in goede conditie
Geboorte (P) - Geboorte van 1 kind
- Dood of leven
- Groter dan 500gr of 22weken plus
Vroeggeboorte (prematuriteit) - Een geboorte voor 37 weken
- Laag geboortegewicht: minder dan
2500 kg.
Menstruele cyclus
Menstruele cyclus is een
terugkoppelingsmechanisme
Dus slechts 1 follikel (eiblaasje met eitje) komt tot
ovulatie => eicel wordt bevrucht in eileider (tuba) =>
4
