Godsdienst
Les 1:
1. Het kind in zijn wereld. Onze hedendaagse maatschappij als context
van ons denken.
1.1 Inleiding
schilderij 1:
- Het laatste avondmaal = het moment waarop
Jezus verraden wordt
- Schilder: Leonardo Da Vinci
Schilderij 2:
- Avondmaal
- Schilder: Ben willikins
Schilderij 3:
Links onder = met wie zou Jezus deze dagen
aan tafel zitten
Jezus ging aan tafel met de mensen die het nodig hebben, de mensen die niet als
normaal worden aanzien.
verhaal erbij niet allemaal leren, enkel de ruimtes beschrijven ! Welk gevoel?
1.2 Levensbeschouwing: mensbeeld, wereldbeeld en godsbeeld
1.2.1 What’s in a name
Raimun Pannikar:
- Beschouwen = meer dan kijken, wat zou ik ermee doen? Wat kan ik doen met
die kunst?
- Metafoor van het venster → beschouwing is meer dan kijken
- De kijk is nooit gelijk, het wordt beïnvloedt door ervaringen, context, omgeving
- Een levensbeschouwing is nooit af, maar altijd in ontwikkeling
- Je levensbeschouwing = jouw venster op de wereld, dus jouw beeld en
interpretatie ervan, wat zie jij?
- De maatschappij verandert constant → ook opvoeding en onderwijs
Interreligieuze dialoog!
, Jouw kijk is nooit neutraal!
Gekleurd door ervaringen, context, geloof, je omgeving, …
Een levensbeschouwing is nooit af maar altijd in ontwikkeling!
Wat kleurt jouw raam? Wat bepaalt jouw blik?
Hoe kijk jij naar mens, wereld en God?
Belangrijk om stil te staan bij het eigen verhaal, de eigen rugzak vol mooie en
zware dingen.
Iedereen is kind van zijn tijd!
De maatschappij verandert constant → ook opvoeding en onderwijs(visies)
Zwarte Piet = roetpiet kind met 2 papa’s andere huidskleur
Verschuiving in waarden en inzichten → discussie zwarte piet of roetpiet
Taalgevoeligheid: vb. boeken Roald Dahl.
Welke afbeeldingen gebruiken we in lesmateriaal? Hoe herkenbaar zijn de afbeeldingen
voor alle leerlingen van mijn klas?
‘Like me’ met een diverse cast
Belangrijk om daarbij stil te staan bij het lesgeven!!
Hoe kijk jij naar iets? Bv. Komst van de paus. Sommige mensen hebben een
verwachting over wat hij iets gaat zeggen (misbruik in de kerk) andere gaan de
Paus gewoon zien en luisteren naar wat hij allemaal te vertellen heeft uit
interesse.
1.2.2. Evolutie in mensheid, wereldbeeld en godsbeeld
Van heteronomie naar autonomie
Heteronomie = de andere bepaalt je leven (Goden)
Autonomie = wij zijn God, wij bepalen ons leven, niet zwanger willen zijn →
pil
- Een kind zonder beperking, je kiest of je enkel eitjes neemt van de moeder en
de vader erbuiten laat door grotere kans op beperking.
- In dubai te droog → schieten wolken kapot voor regen
Een belangrijke factor voor de veranderingen is de wetenschap
Nieuw beeld op godsdienst → geen Goden meer, maar echte wetenschap die
verklaart waarom het regent, dondert,… Je kreeg een bril als straf van God, nu
bewezen.
, Verschuiving op vlak van kennis:
- Onverklaarbare < goden
- Wetenschap geeft verklaring voor natuurfenomenen i.p.v. geloof
Verschuiving Godsbeeld / mensbeeld / wereldbeeld:
- De Goden staan minder centraal, bepalen niet wat gebeurt…
- Mens minder afhankelijk van de Goden => …
- Wereld is geen resultaat van goddelijke wil, maar wetenschappelijk te
verklaren en te manipuleren!
Tussenweg = Theonoom denken (Theo = God)
Je denkt dat er toch iets aanwezig is in het onbewuste.
Heteronoom denken:
- Heteros (andere)
- Nomos (wet)
- Axioma: “de andere wereld stelt de wet in onze wereld
- Hemel over bovenwereld = plaats van God / perfect
- Mens en wereld worden bestuurd door God
Angst, offers
- Tot 16e eeuw
Autonoom denken
- Grieks: autos (eigen) + nomos (wet)
- Mens en natuur heeft eigen wetten
- Opkomst exacte wetenschap en dus kennis!
- Rol van God verschuift (hoewel ongelijke evolutie)
Belangrijk om in de lessen God open te trekken, door situaties kan het anders
moeilijk worden om alleen ‘vader’ te gebruiken. !! (Bij onze vader)
Theonoom denken
- Een verzoening tussen autonomie en geloof
- Er is meer dan wetenschap
- Grieks: (theos (God) + nomos (wet)
o Er is maar 1 wereld
o God is het diepste wezen van de werkelijkheid dus wereld is heilig
o Ander godsbeeld en wereldbeeld
, 1.2.3 Hoe mensbeeld, wereldbeeld en godsbeeld samenhangen
de mens heeft een beperkte taal!
Marc Vandepitte:
“Het spreken over God zegt dikwijls meer over onszelf, over de mens en de
wereld, dan over God zelf.”
“Godsbeelden weerspiegelen wat er in de maatschappij leeft en hoe
mensen denken en voelen.”
Jouw godsbeeld zegt iets over jouw mensbeeld en wereldbeeld.
Hoe ziet jouw godsbeeld er uit? En wat zegt dat over jouw mens- en wereldbeeld?
1.3 De katholieke school in een veranderende samenleving
1.3.1. Secularisatie en detraditionalisering
Secularisatie = verwereldlijking
- Het afnemen van de invloed van het christelijk geloof
- Levensvisie → van publieke sfeer naar privésfeer
- Vermindering van godsdienstigheid
Belang van rituelen en symbolen zonder dat ze ingebed zijn in een godsdienstige traditie
(we hebben wel nood aan tradities en rituelen)
1 op 4 kerken is geen kerk meer in Vlaanderen
Toepassing:
De kerk is geen kerk meer, maar hotels, fitness, restaurants, winkels,…
Wat heeft hondeneten te maken met onze maatschappij?
Wat is de positie van ons geloof in onze maatschappij?
➔ Het geloof wordt een beetje verbannen uit het publieke leven. (kerken
veranderen, minder doopsels,…)
De wereld is geglobaliseerd = coca cola, kledij, …
Stel de vraag in de klas wie nog naar een kerstviering gaat, wie heeft zijn communie
gedaan,… laat ook mensen uit een ander geloof vertellen hoe ze een bepaalde dag
vieren.
Les 1:
1. Het kind in zijn wereld. Onze hedendaagse maatschappij als context
van ons denken.
1.1 Inleiding
schilderij 1:
- Het laatste avondmaal = het moment waarop
Jezus verraden wordt
- Schilder: Leonardo Da Vinci
Schilderij 2:
- Avondmaal
- Schilder: Ben willikins
Schilderij 3:
Links onder = met wie zou Jezus deze dagen
aan tafel zitten
Jezus ging aan tafel met de mensen die het nodig hebben, de mensen die niet als
normaal worden aanzien.
verhaal erbij niet allemaal leren, enkel de ruimtes beschrijven ! Welk gevoel?
1.2 Levensbeschouwing: mensbeeld, wereldbeeld en godsbeeld
1.2.1 What’s in a name
Raimun Pannikar:
- Beschouwen = meer dan kijken, wat zou ik ermee doen? Wat kan ik doen met
die kunst?
- Metafoor van het venster → beschouwing is meer dan kijken
- De kijk is nooit gelijk, het wordt beïnvloedt door ervaringen, context, omgeving
- Een levensbeschouwing is nooit af, maar altijd in ontwikkeling
- Je levensbeschouwing = jouw venster op de wereld, dus jouw beeld en
interpretatie ervan, wat zie jij?
- De maatschappij verandert constant → ook opvoeding en onderwijs
Interreligieuze dialoog!
, Jouw kijk is nooit neutraal!
Gekleurd door ervaringen, context, geloof, je omgeving, …
Een levensbeschouwing is nooit af maar altijd in ontwikkeling!
Wat kleurt jouw raam? Wat bepaalt jouw blik?
Hoe kijk jij naar mens, wereld en God?
Belangrijk om stil te staan bij het eigen verhaal, de eigen rugzak vol mooie en
zware dingen.
Iedereen is kind van zijn tijd!
De maatschappij verandert constant → ook opvoeding en onderwijs(visies)
Zwarte Piet = roetpiet kind met 2 papa’s andere huidskleur
Verschuiving in waarden en inzichten → discussie zwarte piet of roetpiet
Taalgevoeligheid: vb. boeken Roald Dahl.
Welke afbeeldingen gebruiken we in lesmateriaal? Hoe herkenbaar zijn de afbeeldingen
voor alle leerlingen van mijn klas?
‘Like me’ met een diverse cast
Belangrijk om daarbij stil te staan bij het lesgeven!!
Hoe kijk jij naar iets? Bv. Komst van de paus. Sommige mensen hebben een
verwachting over wat hij iets gaat zeggen (misbruik in de kerk) andere gaan de
Paus gewoon zien en luisteren naar wat hij allemaal te vertellen heeft uit
interesse.
1.2.2. Evolutie in mensheid, wereldbeeld en godsbeeld
Van heteronomie naar autonomie
Heteronomie = de andere bepaalt je leven (Goden)
Autonomie = wij zijn God, wij bepalen ons leven, niet zwanger willen zijn →
pil
- Een kind zonder beperking, je kiest of je enkel eitjes neemt van de moeder en
de vader erbuiten laat door grotere kans op beperking.
- In dubai te droog → schieten wolken kapot voor regen
Een belangrijke factor voor de veranderingen is de wetenschap
Nieuw beeld op godsdienst → geen Goden meer, maar echte wetenschap die
verklaart waarom het regent, dondert,… Je kreeg een bril als straf van God, nu
bewezen.
, Verschuiving op vlak van kennis:
- Onverklaarbare < goden
- Wetenschap geeft verklaring voor natuurfenomenen i.p.v. geloof
Verschuiving Godsbeeld / mensbeeld / wereldbeeld:
- De Goden staan minder centraal, bepalen niet wat gebeurt…
- Mens minder afhankelijk van de Goden => …
- Wereld is geen resultaat van goddelijke wil, maar wetenschappelijk te
verklaren en te manipuleren!
Tussenweg = Theonoom denken (Theo = God)
Je denkt dat er toch iets aanwezig is in het onbewuste.
Heteronoom denken:
- Heteros (andere)
- Nomos (wet)
- Axioma: “de andere wereld stelt de wet in onze wereld
- Hemel over bovenwereld = plaats van God / perfect
- Mens en wereld worden bestuurd door God
Angst, offers
- Tot 16e eeuw
Autonoom denken
- Grieks: autos (eigen) + nomos (wet)
- Mens en natuur heeft eigen wetten
- Opkomst exacte wetenschap en dus kennis!
- Rol van God verschuift (hoewel ongelijke evolutie)
Belangrijk om in de lessen God open te trekken, door situaties kan het anders
moeilijk worden om alleen ‘vader’ te gebruiken. !! (Bij onze vader)
Theonoom denken
- Een verzoening tussen autonomie en geloof
- Er is meer dan wetenschap
- Grieks: (theos (God) + nomos (wet)
o Er is maar 1 wereld
o God is het diepste wezen van de werkelijkheid dus wereld is heilig
o Ander godsbeeld en wereldbeeld
, 1.2.3 Hoe mensbeeld, wereldbeeld en godsbeeld samenhangen
de mens heeft een beperkte taal!
Marc Vandepitte:
“Het spreken over God zegt dikwijls meer over onszelf, over de mens en de
wereld, dan over God zelf.”
“Godsbeelden weerspiegelen wat er in de maatschappij leeft en hoe
mensen denken en voelen.”
Jouw godsbeeld zegt iets over jouw mensbeeld en wereldbeeld.
Hoe ziet jouw godsbeeld er uit? En wat zegt dat over jouw mens- en wereldbeeld?
1.3 De katholieke school in een veranderende samenleving
1.3.1. Secularisatie en detraditionalisering
Secularisatie = verwereldlijking
- Het afnemen van de invloed van het christelijk geloof
- Levensvisie → van publieke sfeer naar privésfeer
- Vermindering van godsdienstigheid
Belang van rituelen en symbolen zonder dat ze ingebed zijn in een godsdienstige traditie
(we hebben wel nood aan tradities en rituelen)
1 op 4 kerken is geen kerk meer in Vlaanderen
Toepassing:
De kerk is geen kerk meer, maar hotels, fitness, restaurants, winkels,…
Wat heeft hondeneten te maken met onze maatschappij?
Wat is de positie van ons geloof in onze maatschappij?
➔ Het geloof wordt een beetje verbannen uit het publieke leven. (kerken
veranderen, minder doopsels,…)
De wereld is geglobaliseerd = coca cola, kledij, …
Stel de vraag in de klas wie nog naar een kerstviering gaat, wie heeft zijn communie
gedaan,… laat ook mensen uit een ander geloof vertellen hoe ze een bepaalde dag
vieren.
