HOOFDSTUK 6
PERSOONLIJKHEID
1
, AANDACHT EN BEWUSTZIJN ZIJN NAUW VERBONDEN
• We zijn ons alleen bewust van informatie waar we actief onze aandacht op richten.
• Zonder aandacht dringt informatie vaak niet door tot ons bewustzijn, zelfs als het zichtbaar of
hoorbaar is.
DEEL 1. SELECTIEVE AANDACHT
1. SELECTIEVE AANDACHT
• Selectieve aandacht: helpt ons omgaan met de constante stroom van stimuli door bewust te kiezen
welke informatie we verwerken en welke we negeren.
• Waarom selecteren?
→ We worden voortdurend blootgesteld aan stimuli uit onze buiten- en binnenwereld.
→ Onze aandachtscapaciteit is echter beperkt, waardoor we moeten filteren.
• Wat gebeurt er?
→ We richten onze waarneming op een beperkt aantal belangrijke stimuli.
→ Andere prikkels worden genegeerd.
• Wanneer vindt filtering plaats?
→ Vroege selectie: Filtering gebeurt vroeg in de verwerking, vóórdat betekenis wordt toegekend
(Broadbent).
→ Late selectie: Filtering gebeurt later, na de verwerking van de betekenis van alle prikkels.
2. MODELLEN VAN SELECTIEVE AANDACHT
• Modellen van selectieve aandacht verklaren hoe we relevante informatie selecteren en irrelevante
informatie negeren in een stroom van stimuli.
2.1 COCKTAILPARTYEFFECT EN DE FILTERTHEORIE (BROADBENT)
• Het verwijst naar het vermogen om in een drukke omgeving (bijvoorbeeld een feestje) één gesprek te
volgen en andere gesprekken te negeren.
• Dit effect laat zien dat we selectieve aandacht gebruiken op basis van fysieke kenmerken (zoals
stemgeluid of toon).
• Filtertheorie (Broadbent, 1958):
→ Dit is een model dat verklaart hoe selectieve aandacht werkt.
→ Volgens Broadbent wordt informatie op basis van fysieke kenmerken vroeg gefilterd. Alleen de
relevante informatie gaat door naar verdere verwerking, zoals in het cocktailpartyeffect.
→ Beperking: De theorie verklaart niet waarom we soms toch inhoudelijke details (zoals onze
naam) opmerken in gesprekken die we proberen te negeren.
2
PERSOONLIJKHEID
1
, AANDACHT EN BEWUSTZIJN ZIJN NAUW VERBONDEN
• We zijn ons alleen bewust van informatie waar we actief onze aandacht op richten.
• Zonder aandacht dringt informatie vaak niet door tot ons bewustzijn, zelfs als het zichtbaar of
hoorbaar is.
DEEL 1. SELECTIEVE AANDACHT
1. SELECTIEVE AANDACHT
• Selectieve aandacht: helpt ons omgaan met de constante stroom van stimuli door bewust te kiezen
welke informatie we verwerken en welke we negeren.
• Waarom selecteren?
→ We worden voortdurend blootgesteld aan stimuli uit onze buiten- en binnenwereld.
→ Onze aandachtscapaciteit is echter beperkt, waardoor we moeten filteren.
• Wat gebeurt er?
→ We richten onze waarneming op een beperkt aantal belangrijke stimuli.
→ Andere prikkels worden genegeerd.
• Wanneer vindt filtering plaats?
→ Vroege selectie: Filtering gebeurt vroeg in de verwerking, vóórdat betekenis wordt toegekend
(Broadbent).
→ Late selectie: Filtering gebeurt later, na de verwerking van de betekenis van alle prikkels.
2. MODELLEN VAN SELECTIEVE AANDACHT
• Modellen van selectieve aandacht verklaren hoe we relevante informatie selecteren en irrelevante
informatie negeren in een stroom van stimuli.
2.1 COCKTAILPARTYEFFECT EN DE FILTERTHEORIE (BROADBENT)
• Het verwijst naar het vermogen om in een drukke omgeving (bijvoorbeeld een feestje) één gesprek te
volgen en andere gesprekken te negeren.
• Dit effect laat zien dat we selectieve aandacht gebruiken op basis van fysieke kenmerken (zoals
stemgeluid of toon).
• Filtertheorie (Broadbent, 1958):
→ Dit is een model dat verklaart hoe selectieve aandacht werkt.
→ Volgens Broadbent wordt informatie op basis van fysieke kenmerken vroeg gefilterd. Alleen de
relevante informatie gaat door naar verdere verwerking, zoals in het cocktailpartyeffect.
→ Beperking: De theorie verklaart niet waarom we soms toch inhoudelijke details (zoals onze
naam) opmerken in gesprekken die we proberen te negeren.
2
