Inhoud
,SOCIOLOGIE
1. Deel 1 – Op verkenning naar de sociologie
1.1. H1 – Sociologie als wetenschap van de samenleving
1.1.1 Definitie
Geen eenduidige definitie vele omschrijvingen
- Socius = metgezel (= mensen die dicht bij u staan) (latijns)
- Societas = samenleving (latijns)
- Logos = kennis, wetenschap (grieks)
DEF: sociologie: de wetenschap van de menselijke samenlevingen.
1.1.2 Sociologie is een wetenschap: ervaringskennis versus
wetenschappelijke kennis
Sociologie vaak met metaforen en moeilijke woorden om normen, sociale positie en sociale rol uit te
leggen (voetbalveld)
Sociologische kennis = ervaringskennis EN wetenschapskennis
Sociologie is een
wetenschap
1.1.3 Sociologie is een sociale wetenschap: sociale wetenschappen versus
natuurwetenschappen
Wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen:
1. Stoommachine, ruimtevaart, chiptechnologie
industriële revolutie, economische groei, welvaartstijging onmiddellijke en direct zichtbare
gevolgen op het dagelijkse leven van de mens daarom misschien meer spontaan
1 = spontane antwoorden = meestal natuurwetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen
2. Ontdekking van de sociale gelaagdheid van de samenleving, Wet van vraag en aanbod
(economie), sociale zekerheid
ook de samenleving veranderd + mensen bewust gemaakt van het concept ‘’samenleving’’
Gevolgen:
- Eerste theorieën over de samenleving op maat van de natuurwetenschappelijke methode
MAAR is gauw niet bruikbaar om de maatschappelijke werkelijkheid te vatten.
gingen een eigen
methode creeëren
,1.1.4 Sociologie: wetenschap van de samenleving
DEF: sociologen bestuderen: het sociale handelen van mensen: de uit sociaal handelen
voortgekomen patronen en structuren in hun ontstaan, voortbestaan en verandering.
- handelen van mensen dat beïnvloed wordt door handelen van andere mensen
- handelen dat plaatsvindt in een sociale omgeving
- handelen dat de kenmerken van die sociale omgeving ondergaat
sociologie is…
- Socioloog conceptualiseert de vastgestelde sociale werkelijkheid om te kunnen
veralgemenen = conceptueel denkkader of de 'sociologische bril'
- Socioloog wil ook verklaren: zoekt naar een samenhang tussen de verschillende delen van
de vastgestelde sociale werkelijkheid, daarbij ook zoeken naar patronen die een zekere
voorspelbaarheid mogelijk maakt.
- Socioloog moet aandacht hebben voor de representativiteit, betrouwbaarheid en validiteit
bij het verzamelen, verwerken en interpreteren van onderzoeksgegevens.
- Representativiteit
- Betrouwbaarheid
- validiteit
andere DEF: sociologie: wetenschap die zich bezighoudt met het beschrijven (conceptualiseren),
analyseren en verklaren van…
- het gedrag van en tussen mensen + de daaruit voortgekomen (min of meer vaste)
gedragspatronen, opvattingen en maatschappelijke structuren in hun ontstaan, voortbestaan
en veranderen
1.1.5 Sociologie versus andere sociale wetenschappen
Voorgesteld als een plein met huizen rond:
Huizen: Rechten, economie, sociologie (sociologische bril), psychologie
Verschillende ‘’brillen’’ op het plein: structureel functionalisme, symbolisch interactionisme,
conflictsociologie
Sociologie VS psychologie: aparte disciplines maar toch overlap (zoals sociale psychologie)
soms onduidelijk maar teken van multidisciplinariteit
Voordelen voor PC: beter zicht krijgen op problemen in relatie tot de samenleving, beter individuele
problemen kunnen plaatsen in de samenleving
1.1.6 Slotbemerking
Sociologie is niet zo gemakkelijk als onze beginfrase doet uitschijnen.
1.2. H2 – Het ontstaan en de grondleggers van de sociologie
1.2.1 Ontstaan van de sociologie
- Ontstaan van een nieuw productieproces
- Industriële Revolutie
- Fabriekssysteem: vervreemding – uitbuiting – solidariteit (cfr. Daens)
- Urbanisatie
- Overbevolking => sociale problemen zoals armoede, slechte gezondheid
- Wetenschap als verklaringsmechanisme
, - Secularisatie – godsdienst als verklaring voor sociale problemen verdwijnt
- Nadruk op het sociale
- Groep is niet langer de som van de individuen
1.2.2 Grondleggers van de sociologie
August Comte
- Maatschappelijke verschijnselen waarnemen en ordenen en uit die waarnemingen algemene
wetten formuleren.
- Kennis van dergelijke wetten zou een verandering in de samenleving mogelijk maken.
- Van anarchie van de Franse Revolutie naar orde
- Savoir pour prévoir et prévoir pour pouvoir
- Elke samenleving doorloopt drie fasen – driefasenwet
- Religieuze samenleving
- Metafysische samenleving
- Wetenschappelijke samenleving
- Wetenschap van de samenleving naar het beeld van de natuurwetenschappen
- Physique sociale = sociale fysica
- 1838: Sociologie => twee delen
- Sociale statica: instituties
- Sociale dynamica: verandering
Herbert Spencer
- Sociologie als natuurwetenschap: samenleving = lichaam
- Stabiele samenleving met onderlinge afhankelijkheden
- Structuur met functies – structuurdifferentiatie & functiedifferentiatie
- Survival of the fittest
- Natuurlijke selectie
- Zuivere vrije marksysteem, zonder overheidstussenovereenkomst
Karl Marx
- Niet stabiliteit naar conflict en competitie zijn belangrijkste kenmerken van de samenleving
- Klassenconflict: kapitaal vs proletariaat (willen dat de armen arm blijven, kloof vergroot)
- Oorzaak: economisch systeem
- Economisch determinisme: economie bepaalt sociale structuren in de samenleving (economie
bepaald veel)
- Klassenconflict niet houdbaar Revolutie is noodzakelijk om te komen tot een klasseloze
maatschappij
- Klasseloze maatschappij = Iedereen draagt bij in verhouding tot zijn mogelijkheden en
ontvangt in verhouding tot zijn behoeften
Emile Drukheim (de grondleggers sociologie)
- Oprichter van de moderne sociologie
- Sociologie = wetenschap van de samenleving
- Sociologie is wetenschap van sociale feiten (= maatschappelijke verschijnselen die niet
zomaar terug te voeren zijn naar wat de individu’s willen)
- Samenleving is meer dan verzameling losse individuen
- Samenleving is een eigensoortige werkelijkheid
,SOCIOLOGIE
1. Deel 1 – Op verkenning naar de sociologie
1.1. H1 – Sociologie als wetenschap van de samenleving
1.1.1 Definitie
Geen eenduidige definitie vele omschrijvingen
- Socius = metgezel (= mensen die dicht bij u staan) (latijns)
- Societas = samenleving (latijns)
- Logos = kennis, wetenschap (grieks)
DEF: sociologie: de wetenschap van de menselijke samenlevingen.
1.1.2 Sociologie is een wetenschap: ervaringskennis versus
wetenschappelijke kennis
Sociologie vaak met metaforen en moeilijke woorden om normen, sociale positie en sociale rol uit te
leggen (voetbalveld)
Sociologische kennis = ervaringskennis EN wetenschapskennis
Sociologie is een
wetenschap
1.1.3 Sociologie is een sociale wetenschap: sociale wetenschappen versus
natuurwetenschappen
Wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen:
1. Stoommachine, ruimtevaart, chiptechnologie
industriële revolutie, economische groei, welvaartstijging onmiddellijke en direct zichtbare
gevolgen op het dagelijkse leven van de mens daarom misschien meer spontaan
1 = spontane antwoorden = meestal natuurwetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen
2. Ontdekking van de sociale gelaagdheid van de samenleving, Wet van vraag en aanbod
(economie), sociale zekerheid
ook de samenleving veranderd + mensen bewust gemaakt van het concept ‘’samenleving’’
Gevolgen:
- Eerste theorieën over de samenleving op maat van de natuurwetenschappelijke methode
MAAR is gauw niet bruikbaar om de maatschappelijke werkelijkheid te vatten.
gingen een eigen
methode creeëren
,1.1.4 Sociologie: wetenschap van de samenleving
DEF: sociologen bestuderen: het sociale handelen van mensen: de uit sociaal handelen
voortgekomen patronen en structuren in hun ontstaan, voortbestaan en verandering.
- handelen van mensen dat beïnvloed wordt door handelen van andere mensen
- handelen dat plaatsvindt in een sociale omgeving
- handelen dat de kenmerken van die sociale omgeving ondergaat
sociologie is…
- Socioloog conceptualiseert de vastgestelde sociale werkelijkheid om te kunnen
veralgemenen = conceptueel denkkader of de 'sociologische bril'
- Socioloog wil ook verklaren: zoekt naar een samenhang tussen de verschillende delen van
de vastgestelde sociale werkelijkheid, daarbij ook zoeken naar patronen die een zekere
voorspelbaarheid mogelijk maakt.
- Socioloog moet aandacht hebben voor de representativiteit, betrouwbaarheid en validiteit
bij het verzamelen, verwerken en interpreteren van onderzoeksgegevens.
- Representativiteit
- Betrouwbaarheid
- validiteit
andere DEF: sociologie: wetenschap die zich bezighoudt met het beschrijven (conceptualiseren),
analyseren en verklaren van…
- het gedrag van en tussen mensen + de daaruit voortgekomen (min of meer vaste)
gedragspatronen, opvattingen en maatschappelijke structuren in hun ontstaan, voortbestaan
en veranderen
1.1.5 Sociologie versus andere sociale wetenschappen
Voorgesteld als een plein met huizen rond:
Huizen: Rechten, economie, sociologie (sociologische bril), psychologie
Verschillende ‘’brillen’’ op het plein: structureel functionalisme, symbolisch interactionisme,
conflictsociologie
Sociologie VS psychologie: aparte disciplines maar toch overlap (zoals sociale psychologie)
soms onduidelijk maar teken van multidisciplinariteit
Voordelen voor PC: beter zicht krijgen op problemen in relatie tot de samenleving, beter individuele
problemen kunnen plaatsen in de samenleving
1.1.6 Slotbemerking
Sociologie is niet zo gemakkelijk als onze beginfrase doet uitschijnen.
1.2. H2 – Het ontstaan en de grondleggers van de sociologie
1.2.1 Ontstaan van de sociologie
- Ontstaan van een nieuw productieproces
- Industriële Revolutie
- Fabriekssysteem: vervreemding – uitbuiting – solidariteit (cfr. Daens)
- Urbanisatie
- Overbevolking => sociale problemen zoals armoede, slechte gezondheid
- Wetenschap als verklaringsmechanisme
, - Secularisatie – godsdienst als verklaring voor sociale problemen verdwijnt
- Nadruk op het sociale
- Groep is niet langer de som van de individuen
1.2.2 Grondleggers van de sociologie
August Comte
- Maatschappelijke verschijnselen waarnemen en ordenen en uit die waarnemingen algemene
wetten formuleren.
- Kennis van dergelijke wetten zou een verandering in de samenleving mogelijk maken.
- Van anarchie van de Franse Revolutie naar orde
- Savoir pour prévoir et prévoir pour pouvoir
- Elke samenleving doorloopt drie fasen – driefasenwet
- Religieuze samenleving
- Metafysische samenleving
- Wetenschappelijke samenleving
- Wetenschap van de samenleving naar het beeld van de natuurwetenschappen
- Physique sociale = sociale fysica
- 1838: Sociologie => twee delen
- Sociale statica: instituties
- Sociale dynamica: verandering
Herbert Spencer
- Sociologie als natuurwetenschap: samenleving = lichaam
- Stabiele samenleving met onderlinge afhankelijkheden
- Structuur met functies – structuurdifferentiatie & functiedifferentiatie
- Survival of the fittest
- Natuurlijke selectie
- Zuivere vrije marksysteem, zonder overheidstussenovereenkomst
Karl Marx
- Niet stabiliteit naar conflict en competitie zijn belangrijkste kenmerken van de samenleving
- Klassenconflict: kapitaal vs proletariaat (willen dat de armen arm blijven, kloof vergroot)
- Oorzaak: economisch systeem
- Economisch determinisme: economie bepaalt sociale structuren in de samenleving (economie
bepaald veel)
- Klassenconflict niet houdbaar Revolutie is noodzakelijk om te komen tot een klasseloze
maatschappij
- Klasseloze maatschappij = Iedereen draagt bij in verhouding tot zijn mogelijkheden en
ontvangt in verhouding tot zijn behoeften
Emile Drukheim (de grondleggers sociologie)
- Oprichter van de moderne sociologie
- Sociologie = wetenschap van de samenleving
- Sociologie is wetenschap van sociale feiten (= maatschappelijke verschijnselen die niet
zomaar terug te voeren zijn naar wat de individu’s willen)
- Samenleving is meer dan verzameling losse individuen
- Samenleving is een eigensoortige werkelijkheid
