H5. De tuin van Epicurus
De periode van de grote rijken (323 vChr tot 476 naChr)
Hellenistische rijk (323 vChr) Romeinse rij (117 nChr)
1. Het epicurisme
Afkomstig van een Grieks eiland: Samos
Trok op jonge leeftijd naar Athene en was onder de indruk van de
Cynici filosofie.
Sticht soort commune (gemeenschap) op: de Tuin
Aan de poort stond in grote letters:
“Welkom vriend, hier is hedonè (genot) het hoogste goed”
“Leef verborgen”,
“Pluk de dag”
Vrouwen maakte deel uit van zijn commune en hij behandelde
slaven hetzelfde als vrije burgers.
Epicuristisch: sober genietend of vol uitspattingen?
2. Kosmologie: materialisme
Materialisme: de kosmos bestaat uit atomen die samenklitten en
uiteenvallen (cfr. Democritos)
Heel nuchtere benadering van God en godenwereld: de goden
bemoeien zich niet met de mensen
3. Levenskunst
hedonè (lust, genot, geluk) is uitgangspunt en doel van het leven
Lichamelijk genot: afwezigheid van pijn (aponia) lange duur,
soberheid (“stuur me een pot kaas, zodat ik een feestmaal kan
aanrichten”)
Geestelijke rust: ataraxia (afwezigheid van zorgen,
onverstoorbaarheid, gemoedsrust)
Centrale vraag: Wat zijn de natuurlijke & noodzakelijke
voorwaarden /wat is er nodig om gelukkig te zijn?
, De visie op filosofie als “geneeskunde voor de ziel” verwijst naar de
transformerende kracht van reflectie in de zoektocht naar het goede
leven
4. Soorten behoeften
Natuurlijke behoeften: (basisbehoeften) versus tegenover
ijdele/lege/ onnatuurlijke behoeften (weelde, macht, prestige, roem,)
Noodzakelijke behoeften: veroorzaken lichamelijk of psychisch
lijden indien onvervuld (primaire behoeften + zie verder)
Niet-noodzakelijke behoeften: veroorzaken geen lijden indien
onvervuld (luxe, seks (?))
5. Natuurlijke en noodzakelijke behoeften
Levenskunst: vraag naar het goede leven
Wat zijn de voorwaarden voor een geluk, voor een goed leven?
Vriendschap
Vrijheid
Reflectie
3 elementen die Epicurus belangrijk vindt:
a) Vriendschap
“Van alle middelen tot volledig levensgeluk die de wijsheid ons
verschaft, is het verwerven van vriendschap verreweg het
belangrijkste.”
“Enkel wolven eten alleen”
“Vriendschap bevindt zich tussen egoïsme en opoffering”
Vrienden aanvaarden ons zoals we zijn en bevestigen onze identiteit
Vriendschap houdt ook risico’s in, zoals misbruik van vertrouwen en
smart als een vriend iets ergs overkomt
b) Vrijheid (autarkie of genoeg aan zichzelf)
“We moeten ons bevrijden uit de gevangenis van het dagelijkse
leven en de politiek”
Eigen moestuin (onafhankelijkheid)
“Jezelf” kunnen zijn (geen poses, geen stress, geen verplichtingen)
Vergelijk met behoefte aan “onthaasting”
c) Reflectie
Reflectie is de manier om met angst om te gaan. Welke angst?
Angst voor de dood
De periode van de grote rijken (323 vChr tot 476 naChr)
Hellenistische rijk (323 vChr) Romeinse rij (117 nChr)
1. Het epicurisme
Afkomstig van een Grieks eiland: Samos
Trok op jonge leeftijd naar Athene en was onder de indruk van de
Cynici filosofie.
Sticht soort commune (gemeenschap) op: de Tuin
Aan de poort stond in grote letters:
“Welkom vriend, hier is hedonè (genot) het hoogste goed”
“Leef verborgen”,
“Pluk de dag”
Vrouwen maakte deel uit van zijn commune en hij behandelde
slaven hetzelfde als vrije burgers.
Epicuristisch: sober genietend of vol uitspattingen?
2. Kosmologie: materialisme
Materialisme: de kosmos bestaat uit atomen die samenklitten en
uiteenvallen (cfr. Democritos)
Heel nuchtere benadering van God en godenwereld: de goden
bemoeien zich niet met de mensen
3. Levenskunst
hedonè (lust, genot, geluk) is uitgangspunt en doel van het leven
Lichamelijk genot: afwezigheid van pijn (aponia) lange duur,
soberheid (“stuur me een pot kaas, zodat ik een feestmaal kan
aanrichten”)
Geestelijke rust: ataraxia (afwezigheid van zorgen,
onverstoorbaarheid, gemoedsrust)
Centrale vraag: Wat zijn de natuurlijke & noodzakelijke
voorwaarden /wat is er nodig om gelukkig te zijn?
, De visie op filosofie als “geneeskunde voor de ziel” verwijst naar de
transformerende kracht van reflectie in de zoektocht naar het goede
leven
4. Soorten behoeften
Natuurlijke behoeften: (basisbehoeften) versus tegenover
ijdele/lege/ onnatuurlijke behoeften (weelde, macht, prestige, roem,)
Noodzakelijke behoeften: veroorzaken lichamelijk of psychisch
lijden indien onvervuld (primaire behoeften + zie verder)
Niet-noodzakelijke behoeften: veroorzaken geen lijden indien
onvervuld (luxe, seks (?))
5. Natuurlijke en noodzakelijke behoeften
Levenskunst: vraag naar het goede leven
Wat zijn de voorwaarden voor een geluk, voor een goed leven?
Vriendschap
Vrijheid
Reflectie
3 elementen die Epicurus belangrijk vindt:
a) Vriendschap
“Van alle middelen tot volledig levensgeluk die de wijsheid ons
verschaft, is het verwerven van vriendschap verreweg het
belangrijkste.”
“Enkel wolven eten alleen”
“Vriendschap bevindt zich tussen egoïsme en opoffering”
Vrienden aanvaarden ons zoals we zijn en bevestigen onze identiteit
Vriendschap houdt ook risico’s in, zoals misbruik van vertrouwen en
smart als een vriend iets ergs overkomt
b) Vrijheid (autarkie of genoeg aan zichzelf)
“We moeten ons bevrijden uit de gevangenis van het dagelijkse
leven en de politiek”
Eigen moestuin (onafhankelijkheid)
“Jezelf” kunnen zijn (geen poses, geen stress, geen verplichtingen)
Vergelijk met behoefte aan “onthaasting”
c) Reflectie
Reflectie is de manier om met angst om te gaan. Welke angst?
Angst voor de dood
