NEUROFYSIOLOGIE
SAMENVATTING
2025 - 2026
Deze samenvatting is door mij opgesteld op basis van de PowerPoints die door de docent ter
beschikking zijn gesteld voor het vak Neurofysiologie (E08C0a). Alle gebruikte afbeeldingen zijn
afkomstig uit deze originele PowerPoints. Dit document is een persoonlijke studietool en geen
officieel cursusmateriaal.
1
,INHOUDSTAFEL
Hoofdstuk 1 – Algemene inleiding ………………………………………………………………………………………….…………… 4
Hoofdstuk 2 - Sensatie en perceptie …………………………………………………………………………………….…………….. 12
Hoofdstuk 3 - Neurofysiologische onderzoekstechnieken ……………………………………………………..……………… 18
Hoofdstuk 4 - Visueel systeem ………………………………………………………………………………….………………………. 30
4.1 Anatomie van het oog ………………………………………………………………………………….…………………… 30
4.2 Retina ………………………………………………………………………………………………………….…………………. 31
4.3 Functionele anatomie: retina – LGN – V1 …………………………………………………………….……………. 43
4.4 Fysiologie: primaire visueel cortex (V1) ……………………………………………………………………………… 47
4.5 Fysiologie: extra-striate cortex ………………………………………………………………………………………….. 54
Hoofdstuk 5 – Auditief systeem ………………………………………………………………………………………………………… 60
5.1 Geluid ……………………………………………………………………………………………………………………………. 60
5.2 Buitenoor en middenoor ………………………………………………………………………………………………….. 62
5.3 Cochlea (slakkenhuis) ……………………………………………………………………………………………………… 64
5.4 Centraal auditief pad ……………………………………………………………………………………………………….. 68
5.5 Codering van intensiteit en frequentie ……………………………………………………………………………….. 69
5.6 Geluidslokalisatie …………………………………………………………………………………………………………….. 71
5.7 Auditieve aandoeningen …………………………………………………………………………………………………… 72
5.8 Echolocatie …………………………………………………………………………………………………………………….. 73
Hoofdstuk 6 – Vestibulaire systeem ………………………………………………………………………………………………….. 74
6.1 Vestibulair labyrint ………………………………………………………………………………………………………….. 74
6.2 Centraal vestibulair pad ……………………………………………………………………………………………………. 77
6.3 Vestibulaire-oculaire reflex (VOR) ……………………………………………………………………………………. 78
6.4 Vestibulaire pathologie ……………………………………………………………………………………………………. 79
6.5 Hoe vestibulair systeem in hersenen bestuderen ………………………………………………………………… 80
6.6 Vestibulaire cortex …………………………………………………………………………………………………………… 81
Hoofdstuk 7 – Olfactorisch systeem ………………………………………………………………………………………………….. 82
7.1 Anatomie en perceptie van olfactorisch systeem …………………………………………………………………. 83
7.2 Fysiologie: 1ste orde olfactorische receptor neuronen (ORN) …………………………………………………. 84
7.3 Fysiologie: bulbus olfactorius …………………………………………………………………………………………… 86
7.4 Corticale projecties van mijtercellen en pluimcellen …………………………………………………………… 88
Hoofdstuk 8 – Gustatief systeem ………………………………………………………………………………………………………. 90
2
,Hoofstuk 9 – Somatosensoriële systeem ……………………………………………………………………………………………. 95
9.1 Indeling somatosensoriële systeem ……………………………………………………………………………………. 95
9.2 Tactiele gevoeligheid ……………………………………………………………………………………………………….. 97
9.3 Pijn en nociceptie …………………………………………………………………………………………………………… 105
9.4 Temperatuursgevoeligheid …………………………………………………………………………………………….. 109
Hoofdstuk 10 – Spinale controle en beweging – motor spinaal ……………………………………………………………. 112
10.1 De motorische eenheid ………………………………………………………………………………………………….. 112
10.2 Proprioceptie ……………………………………………………………………………………………………………….. 114
10.3 Spinale interneuronen …………………………………………………………………………………………………… 117
Hoofdstuk 11 – Hogere controle van beweging - motor corticaal …………………………………………………………. 118
11.1 Afdalende spinale banen ………………………………………………………………………………………………… 118
11.2 Plannen en uitvoeren van beweging ………………………………………………………………………………… 121
11.3 Basale ganglia (BG) ……………………………………………………………………………………………………….. 123
11.4 Basale ganglia stoornis: ziekte van Parkinson …………………………………………………………………… 125
11.5 Bewegingsinitiatie door primaire motorische cortex (M1) …………………………………………………. 127
11.6 Cerebellum = kleine hersenen ………………………………………………………………………………………… 129
Hoofstuk 12 – Sociale cognitie …………………………………………………………………………………………………………. 132
12.1 Inleiding ……………………………………………………………………………………………………………………… 132
12.2 3de visuele stroom …………………………………………………………………………………………………………. 133
12.3 Spiegelsysteem …………………………………………………………………………………………………………….. 135
12.4 Mentalizeersysteem ……………………………………………………………………………………………………… 140
12.5 Affectieve/sociale aanraking ………………………………………………………………………………………….. 142
Hoofstuk 13 – Taal …………………………………………………………………………………………………………………………. 143
13.1 Taalgebieden in de hersenen ………………………………………………………………………………………….. 143
13.2 Model van taalverwerking gebaseerd op letselstudies ………………………………………………………. 145
13.3 Zeldzame vorm van afasie: buitenlands-accent syndroom ………………………………………………… 148
13.4 Split-brain patiënten en taal ………………………………………………………………………………………….. 149
13.5 Genen die een rol spelen in taalontwikkeling …………………………………………………………………… 150
13.6 Evolutie van taal …………………………………………………………………………………………………………… 150
Hoofdstuk 14 – Geheugen ……………………………………………………………………………………………………………….. 151
14.1 Indeling geheugen …………………………………………………………………………………………………………. 151
14.2 Engram ……………………………………………………………………………………………………………………….. 152
14.3 Hersenstructuren betrokken bij vorming, vasthouden en ophalen van geheugen ………………… 154
3
, HOOFDSTUK 1 - ALGEMENE INLEIDING
Neurofysiologie = studie van de werking van neuronen en zenuwstelsel
Centraal zenuwstelsel
Hersenen (grote, kleine en hersenstam)
Ruggenmerg (is het verlengde van de hersenstam)
Perifere zenuwstelsel
Somatisch zenuwstelsel = bewuste waarneming en
verwerking van sensorische informatie, bewuste aansturing
van spieren
o Perifere zenuwen
Sensorische zenuwen: input naar CZS
Motorische zenuwen: output van CZS
Autonoom zenuwstelsel = onbewuste regeling van belangrijke processen in het lichaam: werking van
organen, klieren, bloedvaten, spijsvertering, ademhaling, …
o Orthosympathisch zenuwstelsel
o Parasympathisch zenuwstelsel
Hersenen produceren het gedrag: alle waarnemingen, emoties, herinneringen, motoriek, dromen, ambities,
toekomstplannen, … komen tot stand in de hersenen
1. Prikkels uit de omgeving (of intern) worden opgevangen door
receptoren (zicht, reuk, smaak, gehoor, tast, pijn, spierspanning,
spierlengte)
Sensatie = transformatie van fysische stimuli in elektrische
(neuronale) signalen
2. Hersenen verwerken (een deel van) deze informatie = integratie
Perceptie = verwerken van de verkregen informatie d.m.v.
selectie, organisatie en interpretatie
3. Motor output = interactie met omgeving
Werking van hersenen bestuderen
Cel theorie = basiseenheid van levende organismen is de cel was lang niet duidelijk voor hersenen
Kleuringen
Nissl kleuring: celkernen en Nissl lichamen rond de kern van neuronen kleuren
geen kleuring van volledige zenuwcel
Golgi kleuring (a.d.h.v. zilvernitraat): cellichamen, dendrieten en axonen kleuren
Elektronen microscopie: synaps in beeld brengen
4
SAMENVATTING
2025 - 2026
Deze samenvatting is door mij opgesteld op basis van de PowerPoints die door de docent ter
beschikking zijn gesteld voor het vak Neurofysiologie (E08C0a). Alle gebruikte afbeeldingen zijn
afkomstig uit deze originele PowerPoints. Dit document is een persoonlijke studietool en geen
officieel cursusmateriaal.
1
,INHOUDSTAFEL
Hoofdstuk 1 – Algemene inleiding ………………………………………………………………………………………….…………… 4
Hoofdstuk 2 - Sensatie en perceptie …………………………………………………………………………………….…………….. 12
Hoofdstuk 3 - Neurofysiologische onderzoekstechnieken ……………………………………………………..……………… 18
Hoofdstuk 4 - Visueel systeem ………………………………………………………………………………….………………………. 30
4.1 Anatomie van het oog ………………………………………………………………………………….…………………… 30
4.2 Retina ………………………………………………………………………………………………………….…………………. 31
4.3 Functionele anatomie: retina – LGN – V1 …………………………………………………………….……………. 43
4.4 Fysiologie: primaire visueel cortex (V1) ……………………………………………………………………………… 47
4.5 Fysiologie: extra-striate cortex ………………………………………………………………………………………….. 54
Hoofdstuk 5 – Auditief systeem ………………………………………………………………………………………………………… 60
5.1 Geluid ……………………………………………………………………………………………………………………………. 60
5.2 Buitenoor en middenoor ………………………………………………………………………………………………….. 62
5.3 Cochlea (slakkenhuis) ……………………………………………………………………………………………………… 64
5.4 Centraal auditief pad ……………………………………………………………………………………………………….. 68
5.5 Codering van intensiteit en frequentie ……………………………………………………………………………….. 69
5.6 Geluidslokalisatie …………………………………………………………………………………………………………….. 71
5.7 Auditieve aandoeningen …………………………………………………………………………………………………… 72
5.8 Echolocatie …………………………………………………………………………………………………………………….. 73
Hoofdstuk 6 – Vestibulaire systeem ………………………………………………………………………………………………….. 74
6.1 Vestibulair labyrint ………………………………………………………………………………………………………….. 74
6.2 Centraal vestibulair pad ……………………………………………………………………………………………………. 77
6.3 Vestibulaire-oculaire reflex (VOR) ……………………………………………………………………………………. 78
6.4 Vestibulaire pathologie ……………………………………………………………………………………………………. 79
6.5 Hoe vestibulair systeem in hersenen bestuderen ………………………………………………………………… 80
6.6 Vestibulaire cortex …………………………………………………………………………………………………………… 81
Hoofdstuk 7 – Olfactorisch systeem ………………………………………………………………………………………………….. 82
7.1 Anatomie en perceptie van olfactorisch systeem …………………………………………………………………. 83
7.2 Fysiologie: 1ste orde olfactorische receptor neuronen (ORN) …………………………………………………. 84
7.3 Fysiologie: bulbus olfactorius …………………………………………………………………………………………… 86
7.4 Corticale projecties van mijtercellen en pluimcellen …………………………………………………………… 88
Hoofdstuk 8 – Gustatief systeem ………………………………………………………………………………………………………. 90
2
,Hoofstuk 9 – Somatosensoriële systeem ……………………………………………………………………………………………. 95
9.1 Indeling somatosensoriële systeem ……………………………………………………………………………………. 95
9.2 Tactiele gevoeligheid ……………………………………………………………………………………………………….. 97
9.3 Pijn en nociceptie …………………………………………………………………………………………………………… 105
9.4 Temperatuursgevoeligheid …………………………………………………………………………………………….. 109
Hoofdstuk 10 – Spinale controle en beweging – motor spinaal ……………………………………………………………. 112
10.1 De motorische eenheid ………………………………………………………………………………………………….. 112
10.2 Proprioceptie ……………………………………………………………………………………………………………….. 114
10.3 Spinale interneuronen …………………………………………………………………………………………………… 117
Hoofdstuk 11 – Hogere controle van beweging - motor corticaal …………………………………………………………. 118
11.1 Afdalende spinale banen ………………………………………………………………………………………………… 118
11.2 Plannen en uitvoeren van beweging ………………………………………………………………………………… 121
11.3 Basale ganglia (BG) ……………………………………………………………………………………………………….. 123
11.4 Basale ganglia stoornis: ziekte van Parkinson …………………………………………………………………… 125
11.5 Bewegingsinitiatie door primaire motorische cortex (M1) …………………………………………………. 127
11.6 Cerebellum = kleine hersenen ………………………………………………………………………………………… 129
Hoofstuk 12 – Sociale cognitie …………………………………………………………………………………………………………. 132
12.1 Inleiding ……………………………………………………………………………………………………………………… 132
12.2 3de visuele stroom …………………………………………………………………………………………………………. 133
12.3 Spiegelsysteem …………………………………………………………………………………………………………….. 135
12.4 Mentalizeersysteem ……………………………………………………………………………………………………… 140
12.5 Affectieve/sociale aanraking ………………………………………………………………………………………….. 142
Hoofstuk 13 – Taal …………………………………………………………………………………………………………………………. 143
13.1 Taalgebieden in de hersenen ………………………………………………………………………………………….. 143
13.2 Model van taalverwerking gebaseerd op letselstudies ………………………………………………………. 145
13.3 Zeldzame vorm van afasie: buitenlands-accent syndroom ………………………………………………… 148
13.4 Split-brain patiënten en taal ………………………………………………………………………………………….. 149
13.5 Genen die een rol spelen in taalontwikkeling …………………………………………………………………… 150
13.6 Evolutie van taal …………………………………………………………………………………………………………… 150
Hoofdstuk 14 – Geheugen ……………………………………………………………………………………………………………….. 151
14.1 Indeling geheugen …………………………………………………………………………………………………………. 151
14.2 Engram ……………………………………………………………………………………………………………………….. 152
14.3 Hersenstructuren betrokken bij vorming, vasthouden en ophalen van geheugen ………………… 154
3
, HOOFDSTUK 1 - ALGEMENE INLEIDING
Neurofysiologie = studie van de werking van neuronen en zenuwstelsel
Centraal zenuwstelsel
Hersenen (grote, kleine en hersenstam)
Ruggenmerg (is het verlengde van de hersenstam)
Perifere zenuwstelsel
Somatisch zenuwstelsel = bewuste waarneming en
verwerking van sensorische informatie, bewuste aansturing
van spieren
o Perifere zenuwen
Sensorische zenuwen: input naar CZS
Motorische zenuwen: output van CZS
Autonoom zenuwstelsel = onbewuste regeling van belangrijke processen in het lichaam: werking van
organen, klieren, bloedvaten, spijsvertering, ademhaling, …
o Orthosympathisch zenuwstelsel
o Parasympathisch zenuwstelsel
Hersenen produceren het gedrag: alle waarnemingen, emoties, herinneringen, motoriek, dromen, ambities,
toekomstplannen, … komen tot stand in de hersenen
1. Prikkels uit de omgeving (of intern) worden opgevangen door
receptoren (zicht, reuk, smaak, gehoor, tast, pijn, spierspanning,
spierlengte)
Sensatie = transformatie van fysische stimuli in elektrische
(neuronale) signalen
2. Hersenen verwerken (een deel van) deze informatie = integratie
Perceptie = verwerken van de verkregen informatie d.m.v.
selectie, organisatie en interpretatie
3. Motor output = interactie met omgeving
Werking van hersenen bestuderen
Cel theorie = basiseenheid van levende organismen is de cel was lang niet duidelijk voor hersenen
Kleuringen
Nissl kleuring: celkernen en Nissl lichamen rond de kern van neuronen kleuren
geen kleuring van volledige zenuwcel
Golgi kleuring (a.d.h.v. zilvernitraat): cellichamen, dendrieten en axonen kleuren
Elektronen microscopie: synaps in beeld brengen
4
