Inhoudsopgave
De natuurlijke persoon..........................................................................................................................................................................2
Natuurlijke persoon: Bestaan............................................................................................................................................................2
Natuurlijk persoon: Bekwaamheid....................................................................................................................................................3
Natuurlijke persoon: Naam...............................................................................................................................................................5
Natuurlijke persoon: Voornaam........................................................................................................................................................5
Natuurlijke persoon: Familienaam....................................................................................................................................................5
Natuurlijke persoon: Woonplaats.....................................................................................................................................................6
Natuurlijke persoon: Nationaliteit....................................................................................................................................................6
Natuurlijke persoon: akten van de burgerlijke stand.......................................................................................................................7
Natuurlijke persoon: Transseksualiteit.............................................................................................................................................7
Natuurlijke persoon: Bescherming persoonlijke levenssfeer...........................................................................................................7
Rechtspersoon.......................................................................................................................................................................................8
Rechtspersoon: Nut...........................................................................................................................................................................8
Rechtspersoon: Techniek..................................................................................................................................................................8
Rechtspersoon: Soorten....................................................................................................................................................................8
Rechtspersoon: Gevolgen.................................................................................................................................................................8
Rechtspersoon: Einde........................................................................................................................................................................8
Huwelijk.................................................................................................................................................................................................8
Huwelijk: Juridisch karakter..............................................................................................................................................................8
Huwelijk: vereisten..........................................................................................................................................................................10
Huwelijk: Gevolgen.........................................................................................................................................................................10
Oefeningen..........................................................................................................................................................................................11
Vragen + casussen: De afwezige.....................................................................................................................................................11
Vragen + casussen: De bewindvoering...........................................................................................................................................12
Vragen + casussen: Huwelijk...........................................................................................................................................................13
,Er zijn 2 juridische ‘identiteiten’:
- De natuurlijke persoon, dit is een persoon van vlees en bloed
- De rechtspersoon, dit is een persoon dat enkel op papier bestaat. Denk aan een vennootschap.
De natuurlijke persoon
Natuurlijke persoon: Bestaan
Zie schema: wettelijk vermoede van verwekking
Een ongeboren kind heeft vanaf de bevruchting al rechten, namelijk:
- Erven (art. 4.4 BW)
- Schenkingen ontvangen (art. 4.137 BW)
- Erkend worden (art. 328 §3 oud BW)
Er zijn wel enkele voorwaarde verbonden aan deze rechten, het kind moet namelijk:
- Levend geboren worden
- Levensvatbaar1 geboren worden (art. 331bis oud BW)
- Het moet verwekt zijn (art. 326 oud BW)
Je kan als ongeboren kind dus al schenkingen ontvangen. Wanneer een oma alvast een schenking wil geven aan haar ongeboren
kleinkind.
Wanneer ouders niet gehuwd zijn, ontstaat er juridisch niet automatisch een vaderlijke afstammingsband. De biologische vader
(de partner) moet het kind dan expliciet erkennen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand; deze erkenning kan zowel voor als
na de geboorte plaatsvinden.
Wanneer de verwekking plaatsvindt is de wetgever er uiteraard niet bij. Men gaat dus vermoeden dat je verwekt bent tussen de
300ste en de 180e dag voor de geboorte. (Art. 326 oud BW)
De verwekking is dus het begin van je bestaan en niet de geboorte.
Een overlijden of geboorte is een rechtsfeit, want hier zijn rechtsgevolgen aangekoppeld. (Welke kledij je aandoet is geen
rechtsfeit, want er zijn geen rechtsgevolgen aangekoppeld.
Een bus ticket dat je aankoopt is wel een rechtsfeit, want het is een soort contract dat je aangaat en er zijn rechtsgevolgen
aangekoppeld.)
Het einde is het moment dat iemand overlijdt. Wanneer er iemand overlijdt moet er een geneesheer komen op de papieren op
te maken van de overledenen. Op dit papier zal staan dat het gaat om een natuurlijk overlijden (in normale gevallen). Vanaf het
moment dat dit papier is opgesteld is de persoon ook juridisch overleden.
Het is ook nog mogelijk om het vader- of moederschap vast te laten stellen nadat je overleden bent. Men kan dit dan vaststellen
doormiddel van een DNA-onderzoek. Indien dit jouw vader of moeder blijkt te zijn kom je in aanmerking voor een erfenis. (Art.
332quater oud BW)
Het is ook nog mogelijk om na het overlijden van een kind, het kind te erkennen. (Art. 328 §3 oud BW)
De afwezige
- Er kan een procedure inzake afwezigheid plaatsvinden (art. 112 – 115 oud BW)
- Er kan ook een gerechtelijke procedure van overlijden plaatsvinden (art. 126 – 142 oud BW)
Er zijn 2 onzekere situaties
- Je kan niet vaststellen dat iemand overleden is, maar je vermoed het. (Je ziet iemand de zee inrennen, maar je ziet deze
persoon niet meer uit de zee komen. Dan is het heel aannemelijk om te denken dat deze persoon verdronken is. Al kan
het natuurlijk wel zijn dat de autoriteiten het lichaam niet terugvinden.)
- Er worden wel bepaalde lichaamsdelen of sporen gevonden, maar de persoon zelf niet. (Er stort een vliegtuig neer en
de autoriteiten vinden alleen een arm en een been van iemand. Wat kan je dan doen. De persoon in kwestie heeft een
gezin, misschien een eigen zaak, …)
Begrippen
- Rechtsfeit is een gebeurtenis waar rechtsgevolgen aangekoppeld kunnen worden
- Bestaan van een persoon dit is wanneer een persoon levensvatbaar wordt geacht
- Afwezigheid is een persoon die sinds 3 maanden niet meer is teruggekeerd naar zijn verblijfplaats en tijdens deze
periode ook geen teken van leven heeft gegeven. Art. 112 §1 oud BW
1
Je bent dus niet levensvatbaar als je tussen de 6 de, 5de of 4de maand geboren wordt.
2
, - Gerechtelijke bewindvoerder is iemand die door de rechter is aangesteld om de geldzaken van een beschermd persoon
te beheren.
- Levend en levensvatbaar: Levensvatbaar ben je vanaf wanneer men vatbaar is voor leven volgens art. 317 oud BW.
Levend ben je vanaf wanneer je leeft en bestaat.
- Een rechtshandeling is een handeling die je bewust doet om bepaalde rechtsgevolgen te creëren. (Je verkoopt een fiets
en maakt een document op waarop staat ‘Persoon A verkoopt de fiets voor €… aan persoon B.’ Dan maak je dit
document bewust op om rechtsgevolgen te creëren zoals bijvoorbeeld de levering van de fiets of de betaling ervan.)
- Wettelijk en weerlegbaar vermoeden dit gaat over het vermoeden van het bestaan en dus verwekt te zijn tussen de
300ste en 180e dag. Dit moet je natuurlijk vermoeden. Het feit dat het een vermoeden is wilt zeggen dat de rechter er
niet in persoon bij was, maar als de vader gedurende die periode in de gevangenis heeft gezeten kan hij natuurlijk niet
de vader zijn. Hij moet dit dan kunnen aantonen en dan kan hij dat weerleggen. Hier geldt dus het algemene idee van
art. 222 oud BW waar de echtgenote beide hoofdelijk aansprakelijk zijn voor het huishouden, tenzij het buitensporig
blijkt te zijn.
Natuurlijk persoon: Bekwaamheid
Vanaf het moment dat he geboren bent heb je rechten en plichten. Op dat moment kan je ze nog niet allemaal uitoefenen, maar
je bent wel geschikt en een drager ervan.
Door het rechtsfeit dat je geboren bent word je rechtsbekwaam. Je ouders moeten je dan gaan aangeven bij de burgerlijke
stand, als je had kunnen praten zou je dit ook kunnen eisen.
Wanneer je handelingsbekwaam bent kan je zelfstandig rechtshandelingen stellen. Je bent handelingsbekwaam vanaf de leeftijd
van 18 jaar, vanaf dan heb je dus je ouders niet meer nodig om beslissingen te maken. (Vanaf dan kan je zelf een auto kopen of
een huurcontract aangaan)
Rechtsbekwaamheid is het hebben van bepaalde rechten en plichten of met andere woorden geschikt zijn op drager te zijn van
rechten en plichten. (Rechtsfeit is een geboorte, dus daardoor word je rechtsbekwaam)
Handelingsbekwaamheid is de bekwaamheid hebben om de rechten en plichten die je hebt uit te oefenen zonder tussenkomst
van een derde. (Een rechtshandeling kan je doen als je handelingsbekwaam bent. Dit kan dan ook zonder tussenkomst van je
ouders of een derde.)
Een rechtshandeling is altijd bewust; terwijl een rechtsfeit altijd onbewust is.
Een geboorte of een ongeval is altijd een rechtsfeit. Een filmticket kopen is altijd een rechtshandeling, dit doe je bewust.
Niet iedereen is handelingsbekwaam.
- Art. 5.40 BW zegt namelijk: ‘Elke persoon kan contracten aangaan, indien hij daartoe door de wet niet onbekwaam is
verklaard.’
- Mensen die door de wet onbekwaam zijn verklaard vindt men terug in art. 5.41 BW (minderjarige & beschermde
personen)
Wat dan als je toch handelingen wilt stellen als handelingsonbekwaam persoon?
Minderjarige kunnen dit met tussenkomst van hun ouders, hier zijn verschillende systemen voor:
- Vertegenwoordiging door hun ouders
- Bijstand door de ouders
- Machtiging die vooraf door de vrederechter is gegeven
Beschermde personen kunnen dit met tussenkomst van …
- Voor beheer over goederen en beslissingen over de persoon
- Buitengerechtelijke bescherming, dit is wanneer je zelf een lasthebber aanstelt. (De zoon die de bankrekening van zijn
mama moet regelen)
- Gerechtelijke bescherming, hier stelt de vrederechter een bewindvoerder aan.
Wat als een onbekwame persoon toch een rechtshandeling stelt?
Dan zal de rechtshandeling nietig worden verklaard. Je hebt 2 soorten nietigheid.
- Absolute & relatieve nietigheid
- Verplichte en facultatieve nietigheid
Wanneer een minderjarige (en dus onbekwame) persoon toch naar een reisbureau gaat en een dure reis boekt en de reisagente
geen ID vraagt omdat je er meerderjarig uitziet. In dit geval zou de reis nietig kunnen worden verklaard, de handeling kon en
mocht namelijk niet worden uitgevoerd.
Rechtelijke bescherming is bewindvoering (Art. 491 – 501 oud BW)
De vrederechter is het centraal figuur.
De aanvraag tot bewindvoering kan men makkelijk doen doormiddel van een eenzijdig verzoekschrift (art. 1240 Ger.W.)
3
De natuurlijke persoon..........................................................................................................................................................................2
Natuurlijke persoon: Bestaan............................................................................................................................................................2
Natuurlijk persoon: Bekwaamheid....................................................................................................................................................3
Natuurlijke persoon: Naam...............................................................................................................................................................5
Natuurlijke persoon: Voornaam........................................................................................................................................................5
Natuurlijke persoon: Familienaam....................................................................................................................................................5
Natuurlijke persoon: Woonplaats.....................................................................................................................................................6
Natuurlijke persoon: Nationaliteit....................................................................................................................................................6
Natuurlijke persoon: akten van de burgerlijke stand.......................................................................................................................7
Natuurlijke persoon: Transseksualiteit.............................................................................................................................................7
Natuurlijke persoon: Bescherming persoonlijke levenssfeer...........................................................................................................7
Rechtspersoon.......................................................................................................................................................................................8
Rechtspersoon: Nut...........................................................................................................................................................................8
Rechtspersoon: Techniek..................................................................................................................................................................8
Rechtspersoon: Soorten....................................................................................................................................................................8
Rechtspersoon: Gevolgen.................................................................................................................................................................8
Rechtspersoon: Einde........................................................................................................................................................................8
Huwelijk.................................................................................................................................................................................................8
Huwelijk: Juridisch karakter..............................................................................................................................................................8
Huwelijk: vereisten..........................................................................................................................................................................10
Huwelijk: Gevolgen.........................................................................................................................................................................10
Oefeningen..........................................................................................................................................................................................11
Vragen + casussen: De afwezige.....................................................................................................................................................11
Vragen + casussen: De bewindvoering...........................................................................................................................................12
Vragen + casussen: Huwelijk...........................................................................................................................................................13
,Er zijn 2 juridische ‘identiteiten’:
- De natuurlijke persoon, dit is een persoon van vlees en bloed
- De rechtspersoon, dit is een persoon dat enkel op papier bestaat. Denk aan een vennootschap.
De natuurlijke persoon
Natuurlijke persoon: Bestaan
Zie schema: wettelijk vermoede van verwekking
Een ongeboren kind heeft vanaf de bevruchting al rechten, namelijk:
- Erven (art. 4.4 BW)
- Schenkingen ontvangen (art. 4.137 BW)
- Erkend worden (art. 328 §3 oud BW)
Er zijn wel enkele voorwaarde verbonden aan deze rechten, het kind moet namelijk:
- Levend geboren worden
- Levensvatbaar1 geboren worden (art. 331bis oud BW)
- Het moet verwekt zijn (art. 326 oud BW)
Je kan als ongeboren kind dus al schenkingen ontvangen. Wanneer een oma alvast een schenking wil geven aan haar ongeboren
kleinkind.
Wanneer ouders niet gehuwd zijn, ontstaat er juridisch niet automatisch een vaderlijke afstammingsband. De biologische vader
(de partner) moet het kind dan expliciet erkennen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand; deze erkenning kan zowel voor als
na de geboorte plaatsvinden.
Wanneer de verwekking plaatsvindt is de wetgever er uiteraard niet bij. Men gaat dus vermoeden dat je verwekt bent tussen de
300ste en de 180e dag voor de geboorte. (Art. 326 oud BW)
De verwekking is dus het begin van je bestaan en niet de geboorte.
Een overlijden of geboorte is een rechtsfeit, want hier zijn rechtsgevolgen aangekoppeld. (Welke kledij je aandoet is geen
rechtsfeit, want er zijn geen rechtsgevolgen aangekoppeld.
Een bus ticket dat je aankoopt is wel een rechtsfeit, want het is een soort contract dat je aangaat en er zijn rechtsgevolgen
aangekoppeld.)
Het einde is het moment dat iemand overlijdt. Wanneer er iemand overlijdt moet er een geneesheer komen op de papieren op
te maken van de overledenen. Op dit papier zal staan dat het gaat om een natuurlijk overlijden (in normale gevallen). Vanaf het
moment dat dit papier is opgesteld is de persoon ook juridisch overleden.
Het is ook nog mogelijk om het vader- of moederschap vast te laten stellen nadat je overleden bent. Men kan dit dan vaststellen
doormiddel van een DNA-onderzoek. Indien dit jouw vader of moeder blijkt te zijn kom je in aanmerking voor een erfenis. (Art.
332quater oud BW)
Het is ook nog mogelijk om na het overlijden van een kind, het kind te erkennen. (Art. 328 §3 oud BW)
De afwezige
- Er kan een procedure inzake afwezigheid plaatsvinden (art. 112 – 115 oud BW)
- Er kan ook een gerechtelijke procedure van overlijden plaatsvinden (art. 126 – 142 oud BW)
Er zijn 2 onzekere situaties
- Je kan niet vaststellen dat iemand overleden is, maar je vermoed het. (Je ziet iemand de zee inrennen, maar je ziet deze
persoon niet meer uit de zee komen. Dan is het heel aannemelijk om te denken dat deze persoon verdronken is. Al kan
het natuurlijk wel zijn dat de autoriteiten het lichaam niet terugvinden.)
- Er worden wel bepaalde lichaamsdelen of sporen gevonden, maar de persoon zelf niet. (Er stort een vliegtuig neer en
de autoriteiten vinden alleen een arm en een been van iemand. Wat kan je dan doen. De persoon in kwestie heeft een
gezin, misschien een eigen zaak, …)
Begrippen
- Rechtsfeit is een gebeurtenis waar rechtsgevolgen aangekoppeld kunnen worden
- Bestaan van een persoon dit is wanneer een persoon levensvatbaar wordt geacht
- Afwezigheid is een persoon die sinds 3 maanden niet meer is teruggekeerd naar zijn verblijfplaats en tijdens deze
periode ook geen teken van leven heeft gegeven. Art. 112 §1 oud BW
1
Je bent dus niet levensvatbaar als je tussen de 6 de, 5de of 4de maand geboren wordt.
2
, - Gerechtelijke bewindvoerder is iemand die door de rechter is aangesteld om de geldzaken van een beschermd persoon
te beheren.
- Levend en levensvatbaar: Levensvatbaar ben je vanaf wanneer men vatbaar is voor leven volgens art. 317 oud BW.
Levend ben je vanaf wanneer je leeft en bestaat.
- Een rechtshandeling is een handeling die je bewust doet om bepaalde rechtsgevolgen te creëren. (Je verkoopt een fiets
en maakt een document op waarop staat ‘Persoon A verkoopt de fiets voor €… aan persoon B.’ Dan maak je dit
document bewust op om rechtsgevolgen te creëren zoals bijvoorbeeld de levering van de fiets of de betaling ervan.)
- Wettelijk en weerlegbaar vermoeden dit gaat over het vermoeden van het bestaan en dus verwekt te zijn tussen de
300ste en 180e dag. Dit moet je natuurlijk vermoeden. Het feit dat het een vermoeden is wilt zeggen dat de rechter er
niet in persoon bij was, maar als de vader gedurende die periode in de gevangenis heeft gezeten kan hij natuurlijk niet
de vader zijn. Hij moet dit dan kunnen aantonen en dan kan hij dat weerleggen. Hier geldt dus het algemene idee van
art. 222 oud BW waar de echtgenote beide hoofdelijk aansprakelijk zijn voor het huishouden, tenzij het buitensporig
blijkt te zijn.
Natuurlijk persoon: Bekwaamheid
Vanaf het moment dat he geboren bent heb je rechten en plichten. Op dat moment kan je ze nog niet allemaal uitoefenen, maar
je bent wel geschikt en een drager ervan.
Door het rechtsfeit dat je geboren bent word je rechtsbekwaam. Je ouders moeten je dan gaan aangeven bij de burgerlijke
stand, als je had kunnen praten zou je dit ook kunnen eisen.
Wanneer je handelingsbekwaam bent kan je zelfstandig rechtshandelingen stellen. Je bent handelingsbekwaam vanaf de leeftijd
van 18 jaar, vanaf dan heb je dus je ouders niet meer nodig om beslissingen te maken. (Vanaf dan kan je zelf een auto kopen of
een huurcontract aangaan)
Rechtsbekwaamheid is het hebben van bepaalde rechten en plichten of met andere woorden geschikt zijn op drager te zijn van
rechten en plichten. (Rechtsfeit is een geboorte, dus daardoor word je rechtsbekwaam)
Handelingsbekwaamheid is de bekwaamheid hebben om de rechten en plichten die je hebt uit te oefenen zonder tussenkomst
van een derde. (Een rechtshandeling kan je doen als je handelingsbekwaam bent. Dit kan dan ook zonder tussenkomst van je
ouders of een derde.)
Een rechtshandeling is altijd bewust; terwijl een rechtsfeit altijd onbewust is.
Een geboorte of een ongeval is altijd een rechtsfeit. Een filmticket kopen is altijd een rechtshandeling, dit doe je bewust.
Niet iedereen is handelingsbekwaam.
- Art. 5.40 BW zegt namelijk: ‘Elke persoon kan contracten aangaan, indien hij daartoe door de wet niet onbekwaam is
verklaard.’
- Mensen die door de wet onbekwaam zijn verklaard vindt men terug in art. 5.41 BW (minderjarige & beschermde
personen)
Wat dan als je toch handelingen wilt stellen als handelingsonbekwaam persoon?
Minderjarige kunnen dit met tussenkomst van hun ouders, hier zijn verschillende systemen voor:
- Vertegenwoordiging door hun ouders
- Bijstand door de ouders
- Machtiging die vooraf door de vrederechter is gegeven
Beschermde personen kunnen dit met tussenkomst van …
- Voor beheer over goederen en beslissingen over de persoon
- Buitengerechtelijke bescherming, dit is wanneer je zelf een lasthebber aanstelt. (De zoon die de bankrekening van zijn
mama moet regelen)
- Gerechtelijke bescherming, hier stelt de vrederechter een bewindvoerder aan.
Wat als een onbekwame persoon toch een rechtshandeling stelt?
Dan zal de rechtshandeling nietig worden verklaard. Je hebt 2 soorten nietigheid.
- Absolute & relatieve nietigheid
- Verplichte en facultatieve nietigheid
Wanneer een minderjarige (en dus onbekwame) persoon toch naar een reisbureau gaat en een dure reis boekt en de reisagente
geen ID vraagt omdat je er meerderjarig uitziet. In dit geval zou de reis nietig kunnen worden verklaard, de handeling kon en
mocht namelijk niet worden uitgevoerd.
Rechtelijke bescherming is bewindvoering (Art. 491 – 501 oud BW)
De vrederechter is het centraal figuur.
De aanvraag tot bewindvoering kan men makkelijk doen doormiddel van een eenzijdig verzoekschrift (art. 1240 Ger.W.)
3
