Examen vorm: 2 a 3 open vragen + 1 casus (met intra-orale beelden - is er een malocclusie? - moet je pt
doorverwijzen naar ortho? en waarom?)
1-Normale gebitsontwikkeling
Normale gebitsontwikkeling (Angle classe I): normale occlusie, geen malocclusie. Opgelet:
Klasse I = molaren correcte positie
Maar klasse I + bv ruimtegebrek (crowding) = klasse I met malocclusie
Klasse II en III zijn sws malocclusie
Abnormale gebitsontwikkeling:
• Afwijkingen binnen de tandbogen
• Afwijkingen tussen de tandbogen
o Gebitsontwikkeling bij Angle Class II
o Gebitsontwikkeling bij Angle Class III
o Gebitsontwikkeling bij speciale malocclusies
1.1: Prenatale gebitsontwikkeling
Examen: prenatale gebitsontwikkeling => dan gaat het hierover maar dus niet gelaatsgroei prenataal!
Week 5-8 post conceptie ➔ week 6: tandmorfogenese (zie note)
Vrijzetting mediatoren: cytokines, interleukines, activin, runx2 → zetten proces in gang →bij probleem: bv
genen niet of teveel activeren → problemen met ontwikkeling vd tanden (bij sommige syndromen)
Prenatale crowding melktanden: prenataal staan tanden al in crowding (in mond ongeboren baby) => Wrm al
in crowding? => kaak nog onvoldoende gegroeid => wnr kind w geboren, dan gaan de kaken groeien
meest voorkomende vorm van crowding. LST staan meer naar distaal en HT meer naar buiten
als HT meer buccaal = ectostema (HT die ectosteem doorbreekt – te verklaren door prenatale positie)
1.2: Gebitsontwikkeling van geboorte tot volledig melkgebit
Examen: bespreek en definieer de gebitsontwikkeling en bespreek de belangrijkste kenmerken van alle fases //
bespreek de gebitsontwikkeling en alle tanden die aanwezig zijn in de verschillende fases
Groei van de kaken:
• Bij geboorte: BK en OK in meer dorsale positie => zodat baby voeding inneemt met correcte inname
van lucht in luchtwegen
• Sagittale groei: als melkmolaren doorbreken ➔ definitieve sagittale positie OK vastgelegd, maar BK
blijft groeien
- 1ste levensjaar: sagittale groei mandibula
- Occlussie eerste melkmolaren beïnvloed ook de sagittale positie van de OK
• Transversale groei: verbreden van BK en OK ➔ heel belangrijk omdat:
, - Transversale breedte BK => tot einde gebitsontwikkeling (tot 10j) => want BK: sutuur ➔ drm
expansie-apparatuur in BK tot 10j => nooit in OK want is onmogelijk
- Transversale breedte OK => enkel tot 6m postnataal => OK staat synchondrose die
ossifieert sneller dan BK
Groei: eerst sagittaal dan verticaal dan transversaal => gezicht w langer en OK en BK gaan zich
meer naar beneden en naar voor verplaatsen ➔ richting van groei = rode pijl
Doorbraak melkgebit:
• Gemiddelde doorbraaksleeftijden zijn heel variabel (grote interindividuele variabiliteit)
• Algemeen: volgorde doorbraak belangrijker dan leeftijd => wat is normale doorbraak:
o Kijk naar volgorde: eerst OK dan BK
o Links en rechts ongeveer hetzelfde (symmetrisch en bijna gelijktijdig)
o Indien NIET ➔ abnormale doorbraak
maar referentie / ALGEMENE LIJNEN wel kennen ➔ volgorde ook belangrijk:
Geboorte: geen premolaren ➔ tanden in crowding prenataal
o 7 maanden: 2 CST OK => bijten op tandvlees vd BK
o 9 maanden: 2 CST BK
o stel eerst 71 dan 51 => niet erg indien 81 en 61 snel doorbreken ➔ indien asymmetrisch → wacht 3-
4m op andere tanden ➔ anders: niet normaal kan door trauma, agenesie, retentie…
o 12 maanden: LST
o 16 maanden: 1ste melkmolaren: kind kan harde voeding beginnen te eten
o 20 maanden: hoektanden eerst OK, dan BK
o 24-30 maanden: definitieve tanden staan al klaar om door te breken
NORMAAL melkgebit => spleetjes tss tanden moet! ➔ leeway space = spleetjes = plaats DT (DT breder dan
MT) ➔ geen spleetjes: geven crowding bij defintief gebit ➔ leeway space vooral belangrijk bij PM en M
▪ Spacing is normaal + belangrijk op deze leeftijd ➔ bij prematuur verlies => defintieve tand kan plaats
innemen van andere definitieve tand
▪ mesiodistale breedte DT groter dan MT = Leeway Space: extra ruimte om DT mooi boog te laten doorbreken
▪ normale molaar occlusie: OM meer naar mesiaal dan BM (MT en DT)
▪ Weinig verandering in occlusie tot 6j maar tandontwikkeling definitieve elementen in volle gang => als
verlies melktand = prematuur verlies
▪ MT lagere calcificatiegraad dan DT => witter (DT geler -> normaal)
Kegel-trechter mechanisme: occlusie (2de) melkmolaren bepaalt sagittale positie OK
2de MM die doorbreken => nog geen verplaatsing nodig
Boven molaar is kegelvormig => ondermolaar fungeert als trechter
onderste melkmolaar: meer naar mesiaal => dan gaat er een contactpunt ontstaan
Verplaatsing van bovenmolaar en in minder mate van ondermolaar
Sagittale positie v OK bepaald
, Uiteindelijke occlusie
Om occlusie vd melkmolaren te beschreven => distale afsluitingsvlak vd 2de MM bekijken: onderaan uitgelegd
Malocclusie in melkgebit- voorbeeld 1:
2MM al zichtbaar + grote cariës (dus al lang genoeg doorgebroken) ➔ volledig melkgebit, min. 2.5-3j
Fouten/ problemen:
- geen spleetjes => bij doorbraak DT: gaat er crowding zijn
- Rechts: transversaal BK niet groot genoeg => kruisbeet
- maar GEEN middenlijnafwijking => bij kruisbeten altijd kijken of
je dwangbeet hebt (dwangbeet: pt wilt bijten en vindt ergens
prematuur contact → OK schuift naar rechts of links ➔
behandeling nodig alleen kruisbeet in OK dan niets doen
Behandeling: tand 85 vulling => anders prematuur verlies, en dan
gaat definitieve molaar gids niet vinden => MM zijn belangrijkste space maintainers
Malocclusie in melkgebit- voorbeeld 2:
2-3j. Diastemen aanwezig : goed ➔ geen middenllijnafwijking
- kruisbeet rechts
- Telescoopbeet links => tanden posterieur hebben geen
ondersteuning
Pt zetten in central relationship (zo veel mogelijk naar
achter) en zien als prematuren in contacten zijn. Hier wrs
prematuur contact => prematuur contacten MT -> meestal
op puntige HT (of teveel doorgebroken) => premature
contact bijslijpen zodat OK meer in correcte manier kan bijten
Behandeling:
63 en/of 84 bijslijpen om OK in juiste positie te zetten - dentale verplaatsing ➔ middellijn gaat niet
meer lukken omdat er dentale verplaatsing is geweest.
Bijslijpen puntige MT die premature contact veroorzaken om groei bij te sturen ➔ pt verder opvolgen
! hier: dwangbeet maar zie je niet door dentale middenlijn deviatie
Eerste wisselfase: (duurt ongeveer 3 jaar): 6-9j ➔ doorbraak definitieve 1ste molaren + snijtanden
1.Doorbraak eerste definitieve molaren:
• Eerst OK dan BK
• Indien 2de MM normale breedte: mesiale step ➔ neutro-occlusie (Klasse I) => Mesio-buccale
cuspide 1ste def BM occludeert in centrale fossa 1ste def OM
• Indien er geen andere TSD1 is bij definitieve dentitie: neutro occlusie vd definitieve molaren
• Indien 2de MM OK breder dan normaal: recht afsluitingsvlak ➔ breken niet in neutro-occlusie
➔ definitieve OM staat meer distaal => disto-occlusie (klasse II)
• Na wisseling 2de MM: neutro occlusie (leeway space = verschil in mesio-distale breedte tss
MM en DM => extra ruimte genomen door definitieve tanden => OM gaat voldoende naar
mesiaal gaan en belandt in neutro-occlusie)
Indien 2 MM BK kleiner dan normaal: distale step ➔ beëindigt in disto-occlusie en zelfs als MM
de
wisselen eindigen in disto-occlusie
2. Doorbraak snijtanden:
1
Transversale Skeletale Discrepantie
, • Eerst OK dan BK
• definitieve CST en LST ontwikkelen met een overlap, afhv
• beschikbare ruimte
• verhouding tussen de kroonafmetingen
• positie van BHT (bepaalt de beschikbare laterale ruimte voor de ST)
• In de BK
• is er soms een diastema te zien door suturale groei niet in OK (in DT)
• Vaak ook distale verschuiving van de LST en HT (hoektandverbreding)
• Hoektand ‘verbreding’ door doorbraak LST (melkHT naar buccaal en distaal). Centrale diastema: is
ideaal => LST gaan HT naar buiten duwen => hier zelfs geen contact, omdat HT meer naar buiten w
geduwd => is iets positief (verbreding genoemd), HT ook meer naar achter
Ugly duckling fase = LST staan naar buiten ➔ Geen ruimte/minimale crowding => normaal, want later
extra ruimte krijgen door leeway space (MM groter dan PM) + ook nog groei BK + OK
• Deeltijds sluiten van diastema’s die typisch waren tijdens melkgebit
Let op met abnormale orale gewoonten: fopspeen, duimzuigen, lipinterpositie, infantiel slikpatroon,
mondademhaling
Fopspeen tot 6j-8j => moet mee gestopt worden!!!
Infantiel slikpatroon = pt slikt en duwt tong naar voor => moet gestopt w!!! (baby geen tanden: lippen
toe en tong daar zodat je kan slikken, maar eens tanden: mond toe en dan tong tegen verhemelte)
Normale omstandigheden: balans intra orale (tong) en extra-orale spieren (wang, lippen)
Belangrijk op deze leeftijd - nakijken: fopspeen + slikpatroon + pt in rust + knuffel, dekentje…
Normaal moet er overlap zijn tss BST en OK, hoe checken? tongpersen: laat pt slikken, en dan steekt pt tong
naar voor => pt naar logopedist (ook problemen met bepaalde klanken)
Interceptie op wisselgebit? Case 1
• PT in welke fase zit? Begin 1ste wisselfase => 41, 42 breken door + rest nog
MT. Is het normaal dat 42 er is en 31 niet? ➔ nee asymmetrisch, als 71 los
is? Dan ok, anders probleem ➔ minimum peri-apicaal RX nemen => OPG
pas rond 8j, deze pt wrs 6.5-7j
• Kruisbeet rechts tem 1ste DM. Is transversale breedte correct? kruisbeet R,
maar geen middenlijndeviatie, dus geen dwangbeet, en we zien dat def
molaar, net niet in kruisbeet staat (edge to edge)
• Behandeling: niets doen → wachten tot kruisbeet van snijtanden
symmetrisch of niet gaat gebeuren + cariës 84 => vulling! , anders
prematuur verlies -> is niet goed!
• Dwangbeet?
- Patiënt in centrale relatie zetten!
- Geleiding/ premature contacten exploreren
- Eventueel bijslijpen MT
• Bij intertransitionele wisselfase
- Als de KB + DB persisteren: expansie plaat
- RX om timing wisseling in te schatten
• OPG later genomen, want meer tanden doorgebroken => je ziet LST -32 klaar, dus dat is in orde
doorverwijzen naar ortho? en waarom?)
1-Normale gebitsontwikkeling
Normale gebitsontwikkeling (Angle classe I): normale occlusie, geen malocclusie. Opgelet:
Klasse I = molaren correcte positie
Maar klasse I + bv ruimtegebrek (crowding) = klasse I met malocclusie
Klasse II en III zijn sws malocclusie
Abnormale gebitsontwikkeling:
• Afwijkingen binnen de tandbogen
• Afwijkingen tussen de tandbogen
o Gebitsontwikkeling bij Angle Class II
o Gebitsontwikkeling bij Angle Class III
o Gebitsontwikkeling bij speciale malocclusies
1.1: Prenatale gebitsontwikkeling
Examen: prenatale gebitsontwikkeling => dan gaat het hierover maar dus niet gelaatsgroei prenataal!
Week 5-8 post conceptie ➔ week 6: tandmorfogenese (zie note)
Vrijzetting mediatoren: cytokines, interleukines, activin, runx2 → zetten proces in gang →bij probleem: bv
genen niet of teveel activeren → problemen met ontwikkeling vd tanden (bij sommige syndromen)
Prenatale crowding melktanden: prenataal staan tanden al in crowding (in mond ongeboren baby) => Wrm al
in crowding? => kaak nog onvoldoende gegroeid => wnr kind w geboren, dan gaan de kaken groeien
meest voorkomende vorm van crowding. LST staan meer naar distaal en HT meer naar buiten
als HT meer buccaal = ectostema (HT die ectosteem doorbreekt – te verklaren door prenatale positie)
1.2: Gebitsontwikkeling van geboorte tot volledig melkgebit
Examen: bespreek en definieer de gebitsontwikkeling en bespreek de belangrijkste kenmerken van alle fases //
bespreek de gebitsontwikkeling en alle tanden die aanwezig zijn in de verschillende fases
Groei van de kaken:
• Bij geboorte: BK en OK in meer dorsale positie => zodat baby voeding inneemt met correcte inname
van lucht in luchtwegen
• Sagittale groei: als melkmolaren doorbreken ➔ definitieve sagittale positie OK vastgelegd, maar BK
blijft groeien
- 1ste levensjaar: sagittale groei mandibula
- Occlussie eerste melkmolaren beïnvloed ook de sagittale positie van de OK
• Transversale groei: verbreden van BK en OK ➔ heel belangrijk omdat:
, - Transversale breedte BK => tot einde gebitsontwikkeling (tot 10j) => want BK: sutuur ➔ drm
expansie-apparatuur in BK tot 10j => nooit in OK want is onmogelijk
- Transversale breedte OK => enkel tot 6m postnataal => OK staat synchondrose die
ossifieert sneller dan BK
Groei: eerst sagittaal dan verticaal dan transversaal => gezicht w langer en OK en BK gaan zich
meer naar beneden en naar voor verplaatsen ➔ richting van groei = rode pijl
Doorbraak melkgebit:
• Gemiddelde doorbraaksleeftijden zijn heel variabel (grote interindividuele variabiliteit)
• Algemeen: volgorde doorbraak belangrijker dan leeftijd => wat is normale doorbraak:
o Kijk naar volgorde: eerst OK dan BK
o Links en rechts ongeveer hetzelfde (symmetrisch en bijna gelijktijdig)
o Indien NIET ➔ abnormale doorbraak
maar referentie / ALGEMENE LIJNEN wel kennen ➔ volgorde ook belangrijk:
Geboorte: geen premolaren ➔ tanden in crowding prenataal
o 7 maanden: 2 CST OK => bijten op tandvlees vd BK
o 9 maanden: 2 CST BK
o stel eerst 71 dan 51 => niet erg indien 81 en 61 snel doorbreken ➔ indien asymmetrisch → wacht 3-
4m op andere tanden ➔ anders: niet normaal kan door trauma, agenesie, retentie…
o 12 maanden: LST
o 16 maanden: 1ste melkmolaren: kind kan harde voeding beginnen te eten
o 20 maanden: hoektanden eerst OK, dan BK
o 24-30 maanden: definitieve tanden staan al klaar om door te breken
NORMAAL melkgebit => spleetjes tss tanden moet! ➔ leeway space = spleetjes = plaats DT (DT breder dan
MT) ➔ geen spleetjes: geven crowding bij defintief gebit ➔ leeway space vooral belangrijk bij PM en M
▪ Spacing is normaal + belangrijk op deze leeftijd ➔ bij prematuur verlies => defintieve tand kan plaats
innemen van andere definitieve tand
▪ mesiodistale breedte DT groter dan MT = Leeway Space: extra ruimte om DT mooi boog te laten doorbreken
▪ normale molaar occlusie: OM meer naar mesiaal dan BM (MT en DT)
▪ Weinig verandering in occlusie tot 6j maar tandontwikkeling definitieve elementen in volle gang => als
verlies melktand = prematuur verlies
▪ MT lagere calcificatiegraad dan DT => witter (DT geler -> normaal)
Kegel-trechter mechanisme: occlusie (2de) melkmolaren bepaalt sagittale positie OK
2de MM die doorbreken => nog geen verplaatsing nodig
Boven molaar is kegelvormig => ondermolaar fungeert als trechter
onderste melkmolaar: meer naar mesiaal => dan gaat er een contactpunt ontstaan
Verplaatsing van bovenmolaar en in minder mate van ondermolaar
Sagittale positie v OK bepaald
, Uiteindelijke occlusie
Om occlusie vd melkmolaren te beschreven => distale afsluitingsvlak vd 2de MM bekijken: onderaan uitgelegd
Malocclusie in melkgebit- voorbeeld 1:
2MM al zichtbaar + grote cariës (dus al lang genoeg doorgebroken) ➔ volledig melkgebit, min. 2.5-3j
Fouten/ problemen:
- geen spleetjes => bij doorbraak DT: gaat er crowding zijn
- Rechts: transversaal BK niet groot genoeg => kruisbeet
- maar GEEN middenlijnafwijking => bij kruisbeten altijd kijken of
je dwangbeet hebt (dwangbeet: pt wilt bijten en vindt ergens
prematuur contact → OK schuift naar rechts of links ➔
behandeling nodig alleen kruisbeet in OK dan niets doen
Behandeling: tand 85 vulling => anders prematuur verlies, en dan
gaat definitieve molaar gids niet vinden => MM zijn belangrijkste space maintainers
Malocclusie in melkgebit- voorbeeld 2:
2-3j. Diastemen aanwezig : goed ➔ geen middenllijnafwijking
- kruisbeet rechts
- Telescoopbeet links => tanden posterieur hebben geen
ondersteuning
Pt zetten in central relationship (zo veel mogelijk naar
achter) en zien als prematuren in contacten zijn. Hier wrs
prematuur contact => prematuur contacten MT -> meestal
op puntige HT (of teveel doorgebroken) => premature
contact bijslijpen zodat OK meer in correcte manier kan bijten
Behandeling:
63 en/of 84 bijslijpen om OK in juiste positie te zetten - dentale verplaatsing ➔ middellijn gaat niet
meer lukken omdat er dentale verplaatsing is geweest.
Bijslijpen puntige MT die premature contact veroorzaken om groei bij te sturen ➔ pt verder opvolgen
! hier: dwangbeet maar zie je niet door dentale middenlijn deviatie
Eerste wisselfase: (duurt ongeveer 3 jaar): 6-9j ➔ doorbraak definitieve 1ste molaren + snijtanden
1.Doorbraak eerste definitieve molaren:
• Eerst OK dan BK
• Indien 2de MM normale breedte: mesiale step ➔ neutro-occlusie (Klasse I) => Mesio-buccale
cuspide 1ste def BM occludeert in centrale fossa 1ste def OM
• Indien er geen andere TSD1 is bij definitieve dentitie: neutro occlusie vd definitieve molaren
• Indien 2de MM OK breder dan normaal: recht afsluitingsvlak ➔ breken niet in neutro-occlusie
➔ definitieve OM staat meer distaal => disto-occlusie (klasse II)
• Na wisseling 2de MM: neutro occlusie (leeway space = verschil in mesio-distale breedte tss
MM en DM => extra ruimte genomen door definitieve tanden => OM gaat voldoende naar
mesiaal gaan en belandt in neutro-occlusie)
Indien 2 MM BK kleiner dan normaal: distale step ➔ beëindigt in disto-occlusie en zelfs als MM
de
wisselen eindigen in disto-occlusie
2. Doorbraak snijtanden:
1
Transversale Skeletale Discrepantie
, • Eerst OK dan BK
• definitieve CST en LST ontwikkelen met een overlap, afhv
• beschikbare ruimte
• verhouding tussen de kroonafmetingen
• positie van BHT (bepaalt de beschikbare laterale ruimte voor de ST)
• In de BK
• is er soms een diastema te zien door suturale groei niet in OK (in DT)
• Vaak ook distale verschuiving van de LST en HT (hoektandverbreding)
• Hoektand ‘verbreding’ door doorbraak LST (melkHT naar buccaal en distaal). Centrale diastema: is
ideaal => LST gaan HT naar buiten duwen => hier zelfs geen contact, omdat HT meer naar buiten w
geduwd => is iets positief (verbreding genoemd), HT ook meer naar achter
Ugly duckling fase = LST staan naar buiten ➔ Geen ruimte/minimale crowding => normaal, want later
extra ruimte krijgen door leeway space (MM groter dan PM) + ook nog groei BK + OK
• Deeltijds sluiten van diastema’s die typisch waren tijdens melkgebit
Let op met abnormale orale gewoonten: fopspeen, duimzuigen, lipinterpositie, infantiel slikpatroon,
mondademhaling
Fopspeen tot 6j-8j => moet mee gestopt worden!!!
Infantiel slikpatroon = pt slikt en duwt tong naar voor => moet gestopt w!!! (baby geen tanden: lippen
toe en tong daar zodat je kan slikken, maar eens tanden: mond toe en dan tong tegen verhemelte)
Normale omstandigheden: balans intra orale (tong) en extra-orale spieren (wang, lippen)
Belangrijk op deze leeftijd - nakijken: fopspeen + slikpatroon + pt in rust + knuffel, dekentje…
Normaal moet er overlap zijn tss BST en OK, hoe checken? tongpersen: laat pt slikken, en dan steekt pt tong
naar voor => pt naar logopedist (ook problemen met bepaalde klanken)
Interceptie op wisselgebit? Case 1
• PT in welke fase zit? Begin 1ste wisselfase => 41, 42 breken door + rest nog
MT. Is het normaal dat 42 er is en 31 niet? ➔ nee asymmetrisch, als 71 los
is? Dan ok, anders probleem ➔ minimum peri-apicaal RX nemen => OPG
pas rond 8j, deze pt wrs 6.5-7j
• Kruisbeet rechts tem 1ste DM. Is transversale breedte correct? kruisbeet R,
maar geen middenlijndeviatie, dus geen dwangbeet, en we zien dat def
molaar, net niet in kruisbeet staat (edge to edge)
• Behandeling: niets doen → wachten tot kruisbeet van snijtanden
symmetrisch of niet gaat gebeuren + cariës 84 => vulling! , anders
prematuur verlies -> is niet goed!
• Dwangbeet?
- Patiënt in centrale relatie zetten!
- Geleiding/ premature contacten exploreren
- Eventueel bijslijpen MT
• Bij intertransitionele wisselfase
- Als de KB + DB persisteren: expansie plaat
- RX om timing wisseling in te schatten
• OPG later genomen, want meer tanden doorgebroken => je ziet LST -32 klaar, dus dat is in orde
