Prof. Geert Dom 2020-2021
Orgaanfysiologie en pathofysiologie I
Rode zinnen: belangrijke leerstof benadrukt door de professor.
Inhoudsopgave
Deel psychiatrie inleiding ................................................................................................................................. 4
Waarom psychiatrie bestuderen in het heden en de toekomst? ......................................................................... 4
Epidemiologie ...................................................................................................................................................... 4
Slaap – en kalmeermiddelen ............................................................................................................................... 4
Psychopathologie ................................................................................................................................................ 5
Psychiatrische ziekte ........................................................................................................................................... 5
Functie van de hersenen...................................................................................................................................... 5
Wat is een psychiatrische stoornis? .................................................................................................................... 6
Psychiatrische symptomen .................................................................................................................................. 6
Indeling van de psychische functies: status mentalis .......................................................................................... 6
DSM-5 .................................................................................................................................................................. 7
Bruikbare diagnose ......................................................................................................................................... 7
Etiopathogenese ................................................................................................................................................. 7
Behandeling .................................................................................................................................................... 8
Conclusie Inleiding ............................................................................................................................................... 8
Hoofdstuk 1: Schizofrenie ................................................................................................................................ 8
Schizofrenie en verwante stoornissen ................................................................................................................. 8
Diagnose criteria ................................................................................................................................................. 9
Symptomen ......................................................................................................................................................... 9
Positieve symptomen ...................................................................................................................................... 9
Negatieve symptomen .................................................................................................................................. 10
Cognitieve symptomen: matrics ................................................................................................................... 10
Cognitieve domeinen bij schizofrenie ........................................................................................................... 10
Beloop ............................................................................................................................................................... 11
Waanstoornis .................................................................................................................................................... 11
Psychotische stoornis door een somatische aandoening .................................................................................. 11
Psychotische stoornis door een middel ............................................................................................................. 12
Epidemiologie .................................................................................................................................................... 12
Etiopathogenese: rol van erfelijkeheid .............................................................................................................. 12
Pre – en perinatale risicofactoren ..................................................................................................................... 13
,Farmacie UA
Prof. Geert Dom 2020-2021
Antipsychotica: klinische indeling...................................................................................................................... 13
Conclusie Schizofrenie ....................................................................................................................................... 13
Hoofdstuk 2: Unipolaire stemmingstoornis: depressie ................................................................................... 13
Epidemiologie en impact ................................................................................................................................... 13
Diagnose............................................................................................................................................................ 14
Symptomen ....................................................................................................................................................... 14
Suïciderisico ....................................................................................................................................................... 15
Oorzaken (pathogenese) ................................................................................................................................... 16
Erfelijkheid .................................................................................................................................................... 16
Etiopathogenese: .......................................................................................................................................... 16
Behandeling (pathogenese) .............................................................................................................................. 17
Conclusie Depressie ........................................................................................................................................... 19
Hoofdstuk 3: Bipolaire stemmingsstoornissen: manisch - depressieve stoornis ............................................. 20
DSM – 5 ............................................................................................................................................................. 21
Epidemiologie en kenmerken ............................................................................................................................ 21
Symptomen ....................................................................................................................................................... 21
Diagnose............................................................................................................................................................ 23
Biploir depressief vs. unipolair depresssief .................................................................................................. 23
Etiopathogenese ............................................................................................................................................... 23
Pathogenese ...................................................................................................................................................... 24
Prevalentie ........................................................................................................................................................ 24
Conclusie bipolaire stemmingsstoornissen ........................................................................................................ 24
Hoofdstuk 4: Angst, OCD en trauma gerelateerde aandoeningen .................................................................. 25
Angststoornissen ............................................................................................................................................... 25
De amygdala of amandelkeren en emotionele responsen ........................................................................... 25
Epidemiologie................................................................................................................................................ 25
DSM – 5 ......................................................................................................................................................... 25
Diagnose ........................................................................................................................................................ 26
Somatische aandoeningen ............................................................................................................................ 28
Etiopathogenese ........................................................................................................................................... 28
OCD: obsessieve – compulsieve stoornis ........................................................................................................... 28
Epidemiologie................................................................................................................................................ 29
Etiopathogenese ........................................................................................................................................... 29
Trauma’s ........................................................................................................................................................... 30
Diagnose PTSS ............................................................................................................................................... 30
Epidemiologie................................................................................................................................................ 30
Etiopathogenese ........................................................................................................................................... 31
,Farmacie UA
Prof. Geert Dom 2020-2021
Prevalentie .................................................................................................................................................... 31
Conclusie angststoornissen ........................................................................................................................... 31
Hoofdstuk 5: Aandachtstekort – hyperactiviteitsstoornis (ADHD) .................................................................. 32
Epidemiologie .................................................................................................................................................... 32
Prevalentie ........................................................................................................................................................ 32
Criteria ADHD DSM – 5 ...................................................................................................................................... 32
ADHD bij volwassenen vs. kinderen .................................................................................................................. 33
Symptomen ....................................................................................................................................................... 33
Diagnose............................................................................................................................................................ 35
Oorzaken ........................................................................................................................................................... 35
Erfelijkeheid van ADHD ..................................................................................................................................... 36
Neurotransmitters en medicatie ....................................................................................................................... 36
Behandeling ...................................................................................................................................................... 36
Conclusie ADHD ................................................................................................................................................. 37
Hoofdstuk 6: Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen ......................................................................... 38
Soorten drugs .................................................................................................................................................... 38
Criteria DSM – 5 ................................................................................................................................................ 39
Symptomen ....................................................................................................................................................... 41
Ontwikkeling ..................................................................................................................................................... 41
Beloop ............................................................................................................................................................... 42
Diagnostiek ....................................................................................................................................................... 42
Epidemiologie .................................................................................................................................................... 43
Gevolgen ........................................................................................................................................................... 43
Etiopathogenese ............................................................................................................................................... 44
Soorten interventies behandelingen ................................................................................................................. 44
Conclusie middelgerelateerde en verslavingstoornissen ................................................................................... 46
, Farmacie UA
Prof. Geert Dom 2020-2021
Deel psychiatrie inleiding
Waarom psychiatrie bestuderen in het heden en de toekomst?
- Prevalentie (van dit type aandoeningen binnen de algemene bevolking)
- Maatschappelijke impact dat deze aandoeningen hebben op de (gezondheid van de) bevolking
- Evolutie gezondheidszorg
▪ Financiële impact zorgsysteem
▪ Farmaco-economische impact
▪ …
- Maar nog steeds:
▪ Stigma: er wordt tot op heden nog steeds negatief gekeken naar deze problematiek
Mensen met een depressie, alcoholverslaving… komen hier niet snel voor uit, wat er voor
zorgt dat er vele nog niet in behandeling
▪ Onder-behandeling
▪ Onder-financiering: 2-13% van uitgave gezondheidszorg (België +/- 6,1%)
▪ Impact van artsen en apothekers op de volksgezondheid:
https://www.health.belgium.be/nl/gezondheid/zorg-voor-jezelf/medicatie/slaap-en-
kalmeringsmiddelen
Epidemiologie
- Epidemiologie: het voorkomen van een bepaalde aandoening binnen de bevolking
- Prevalentie van psychiatrische morbiditeit (ziekte) is hoog
- Betrouwbaar bevolkingsonderzoek over incidentie en prevalentie, identificatie van risicofactoren,
beloop
De 3 meest voorkomende stoornissen !!!
- Stemmingsstoornissen (depressie)
- Angststoornissen
- Alcoholverslavingsstoornissen
Deze stoornissen komen vaak/het meeste voor binnen de bevolking = hoge prevalentie → vaak = 1 op 5 = 22,5%
Het lijden aan een ernstige psychiatrische aandoening kan je levensverwachting sterk beperken tot een verlies
van 15 tot 20 jaar
Doodsoorzaken:
- Zelfmoord
- Hoog risicogedrag door de aandoening
- Bijwerkingen van de medicatie
Slaap – en kalmeermiddelen
https://www.health.belgium.be/nl/gezondheid/zorg-voor-jezelf/medicatie/slaap-en-kalmeringsmiddelen
Slaap – en kalmeermiddelen zijn echt de allerlaatste oplossing! Probeer dus eerst al de andere middelen.
Elke dag worden 1.260.034 DDD (daily defined doses) slaap- en kalmeermiddelen afgeleverd in de Belgische
apotheken. Dit is een hoog cijfer, te hoog!