samenvatting jeugdbeschermingsrecht

Begrip
Jeugdbeschermingsrecht sensu lato/in brede zin
 geheel van juridische regels die het welzijn en de ontplooiing van jongeren beogen te
bevorderen en te waarborgen
 burgerrechtelijk statuut vd mija
 welzijnsrecht
 sociaal recht
 onderwijs
 strafrechtelijke bescherming
 verbod kinderarbeid
 jeugdgezondheidszorg
 …
 Wordt eerder gezien als jeugdrecht deze term, niet jeudbeschermingsrecht

Jeugdbeschermingsrecht sensu stricto !!!
« Het geheel van juridische regels betreffende de overheidsinterventie, d.m.v. specifieke instellingen
of voorzieningen, met het oog op bijstand aan jongeren wier welzijn of ontplooiing onvoldoende
wordt gewaarborgd door het gezinsmilieu en de algemeen-maatschappelijke voorzieningen. »
 Hoe maatschappij omgaat met jongeren die problemen hebben
 Die waarborg moet in eerste instantie komen v het gezin
 En sl algemeen-maatsch voorziening bieden… soms niet genoeg dus ingrijpen vanuit
overheid
 Randgebieden bv bijslag vr kinderen met handicap
 Begrip jeugdbeschermingrecht BWJI art 5 – BEVOEGDHEIDSVERDELING!!
 Cursus: koepelterm vr oa jeugdhulprecht, jeugddelinquentierecht (MOF), administratief
sanctierecht vr mija, beschermingsrecht vr geesteszieke mija & het interventierecht tav
ouders met oog op bescherming mija

Omschrijving
 Twee soorten hulpverlening (niet onderscheiden obv VOS en MOF !!)
 buitengerechtelijke/sociale/vrijwillige
 gerechtelijke/gedwongen
 Twee (drie) doelgroepen (mengeling mogelijk)
 VOS’sen (woordje opvoeding weg) Decr int jeugdhulp art2, p7, 54°
Bv jrb dwingend wijze maatregelen opleggen dr gemandateerde voorziening of vordering
OM art 47 D IJH
 MOF’ers (nog niet volledige schuldinzicht) jeugdelinquentiedecreet art 2 7°
 (geesteszieken)
 Twee bevoegdheidsniveaus BWHI !
 federaal
 gemeenschappen

, Rood: fed bevoegdheid
 Geel: gemeenschaps
 Tussenpositie: gemandateerde jhv (tssn vrijwillig en gerechtelijk)

,Beginselen
Recht sui generis (enige in zijn soort)
 Geen aparte rechtstak
 Onderdeel publiekrecht
 Band met andere rechtstakken
 Strafrecht
 Sociaal recht / welzijnsrecht
 Verder: burgerlijk recht (algemeen juridisch statuur v mija en ouders bepaald),
procesrecht (procedure jeugdrecht), mensenrechten…
 Functioneel rechtsgebied
 Procedureel, materieel en principieel verband tssn SR en JDR
 pr : strafprocesrecht geldt, behoudens afwijkingen in het JBR zelf
 m : strafrechtelijk misdrijfbegrip met afwijking vh moreel element = als misdrijf
omschreven feit
 princ : mensenrechten, enkele (straf)rechtelijke bepalingen,..
 Gevolgen en beperkingen ‘sui generis’-karakter
- Typische strafrechtelijke figuren in beginsel niet v toepassing of eigen invulling
- Rekening houden met gegeven dan recht dynamisch gegeven is

Respect voor de rechten van het kind
 Van rechtsobject naar rechtssubject
 Vb: van absolute vaderlijke macht naar doelgebonden ouderlijk gezag
 Belang vd mija = eerste overweging (art. 3 Kinderrechtenverdrag)
 Behoud van band met ouders én gezonde ontwikkeling in veilige omgeving (EHRM, 6 juli
2010)
 Vaag, evolutief en waardegebonden
 ‘Machtsgevoelig’
 Concrete gegevens
 Veronderstelt participatie en behoorlijke rechtswaarborgen

Gezinsgerichtheid
 Gezin = « natuurlijke en fundamentele kern vd maatschappij »
 Gezin = « eerste verantwoordelijke voor opvoeding, ontwikkeling en welzijn vh kind »
 Kinderrechtverdrag art18, art 27 & art 5
 Art 203p1 BW
 Hulpverlening: gericht op gezinsmilieu
 Voorkeur voor minst ingrijpende maatregelen
 Gericht op behoud in / terugkeer naar het gezin
 Niet te allen prijze
 Betrekken ouders bij reactie op jeugddelinquentie

, Subsidiariteit
 Opvoedingsverantwoordelijkheid
1° ouders (& gewone leefomgeving: vrienden, buurt, familie…) art5 kinderrechtenverdrag
2° algemeen-maatschappelijke voorzieningen (onderwijs…)
3° specifieke jeugdhulp
 Vrijwillige (aanvaarde) > gerechtelijke hulpverlening
 M.b.t. jeugddelinquentie
1° buitengerechtelijke afhandeling art 40,lid 3,b KRV
2° vrijheidsberoving = ultimum remedium art 37, b KRV
3° minst ingrijpende maatregelen voor kortst mogelijke duur
- JDD: art3p3&p5 X art20p2 X art29p2 – voorrangsregeling
 Minst ingrijpen in persoonlijke levenssfeer, maar in bepaalde gevallen plaatsing v eerste keer
mogelijk
 Niet langer dan noodzakelijk en op geregelde tijdstippen evaluatie ( art 25 KRV)
 Art 8 EVRM: gezingsgrichte werking positieve staatsverplichting / subsidiariteit negatieve
staatsverplichting (verbod inmenging)

Differentiatie van de interventies / hvaanbod
 ‘Multifunctionele’ organisaties
 ‘Open’ categorieën in hulpverleningsvormen / -modules bv art 48 p1 D IJH
 Toelaten van experimenten
 Belang ‘individualisering’ en afstemming op hulpnood
 Jeugddelinquentie : grotere diversiteit maatregelen !!
- Nieuwe vlaams decreet : kruisverwijzing art37,p2 Jeugdbeschermingswet
 Problemen
 Beheersing aanbod
 Kenbaarheid aanbod
 Afwezigheid duidelijk aanspreekpunt
 Plaatstekort en wachtlijsten
 Van bijzondere jeugdbijstand  integrale jeugdhulp

Essentieel hulpverlenend karakter
 België internationaal bekend voor ‘beschermingsmodel’  accent op verlenen hulp en
bijstand aan de jongere, gericht op behoud of herstel vd maatschappelijke integratie en
participatie
 Ook jeugddelinquentie : toekomstgericht ingrijpenin belang vd ontwikkeling vd jongere
 Evoluties
 Jeugdhulp: meer nadruk op eigen kracht, vermaatschappelijking en participatie
 Jeugddelinquentie: meer nadruk op rechtswaarborgen, op positie slachtoffers en op
verantwoordleijkheid
 Criterium bevoegdheidsafbakening
- Behoud beschermingsmodel, aangvuld met sanctionerende, maatschappijbeveiligende
en herstelrechtelijke elementen  verantwoordelijkheidsmodel