Samenvatting APF
Een inleiding in de psychiatrie:
Psychische gezondheid: Psychische gezondheid gaat over het welzijn van mensen op
cognitief, emotioneel en sociaal gebied. Wanneer het op één van deze gebieden misgaat,
kan iemand psychische problemen ondervinden.
Algemeen psychisch functioneren bestaat uit ---> cognitieve functies (denken), affectieve
functies (voelen) en conatieve functies (gedrag).
De 3 domeinen waarop je het psychisch functioneren kan observeren:
Cognitieve functies zijn de bouwstenen van het denken, ze zijn enorm belangrijk --->
denken.
- Denkprocessen: Tempo, beloop, samenhang en inhoud.
- Intellectuelen functies: Taal en rekenen.
- Executieve functies (controlefuncties): Plannen en organiseren.
- Bewustzijn: Aandacht en concentratie.
- Oriëntatie en decorumbesef (lichaamsbesef).
- Waarneming, herkenning, voorstelling en zelfwaarneming.
Affectieve functies verwijzen naar emoties en gevoelens ---> voelen.
- Emoties en gevoelens.
- Stemming: Eufoor (overdreven vrolijk en opgewekt)/ dysforie (somber, prikkelbaar,
angstig en/of rusteloos).
- Expressie: Vlak, sterkt of zwak.
- Somatische stemmings- en angstequivalenten: Spierspanning, blozen, kortademig,
tachycardie en transpireren.
- Pseudo neurologische klachten: OLK (onverklaarbare lichamelijke klachten)/ PNEA
(psychologische niet-epileptische aanvallen)
Conatieve functies, omvatten de mentale processen die betrokken zijn bij de motivatie,
aandrift en wilskracht, die uiteindelijk leiden tot doelgerichte gedrag ---> gedrag.
- Psychomotoriek tremoren/ tics/ katatonie (terugtrek of herhalend gedrag).
- Mimiek en gestiek: Gebaren.
- Spraak: Vocale tics/ mutisme (zwijgen)/ echolalie (dwangmatig herhalen van
woorden of zinnen).
- Persoonlijkheidstrekken.
- Ontremd, dwangmatige of impulsief gedrag.
, - Coping (afweermechanisme).
- Motivatie en gedrag.
- Executieve functies.
DSM:
Het verschil tussen classificeren (DSM) en diagnosticeren:
Classificeren betekent het onderbrengen van een individuele patiënt bij een groep op basis
van een aantal gedeelde kenmerken, waarbij men even afziet van de relatief unieke, niet
gedeelde kenmerken (bv. Angststoornis).
Diagnosticeren is het zo veel mogelijk doorgronden van de aard en het ontstaan van de
psychische stoornis waar een individuele patiënt aan lijdt, waarbij men zo veel mogelijk
kenmerken van iemand totale persoon in heden en verleden betrekt (bv. Specifieke fobie).
DSM ---> Diagnostic and statistical manual of Mental disorders: huidige
classificatiesysteem voor psychiatrische stoornissen. Hierin zijn de stoornissen omschreven
met bijbehorende kenmerken. Het is dus geen diagnose-handboek, en geeft geen suggestie
voor behandeling.
- Ordening van psychische stoornissen niet verbonden aan een theorie of aan een
etiologische verklaring.
- Indeling berust op heldere en ondubbelzinnig criteria, te toetsen in de diagnostische
praktijken en te hanteren voor onderzoek ---> Louter beschrijvend, geen
verklaringen suggererend.
Definitie psychische stoornis (DSM5): Een syndroom, gekenmerkt door klinisch significante
symptomen op gebied van cognitieve, affectieve en/of conatieve functies.
Van de DSM naar DSM5 --->
- Stoornissen krijgen geleidende schalen (dimensies). Dus je spreekt van een milde,
matige of ernstige depressie.
Voordelen van de DSM:
- Eenduidig: Door de precieze omschrijving van de stoornissen werd het mogelijk over
de hele wereld te begrijpen wat men bedoelde als men bijvoorbeeld een term als
'depressie' of 'schizofrenie' gebruikte.
- Regelmatige herziening van het systeem.
- Categorisering van gedragsstoornissen.
, - Empirische onderbouwing.
Nadelen van de DSM:
- Commissieleden hebben banden met farmacie.
- Alles of niets opvatting (lat laag voor diagnose).
- Etikettering en stigmatisering.
- Medicalisering.
- Weinig rekening met de culturele context.
- Geen behandeling: Het DSM-systeem helpt met de indeling van de patiënt in een
groep, maar daarmee is er nog geen diagnose zoals nodig is om voor iemand een op
zijn individuele situatie toegesneden behandelplan te maken. Anders gezegd: de
DSM is te beschouwen als een soort overzichtskaart, waarop men zich in het groot
kan oriënteren, maar men moet vervolgens zelf met de patiënt uitzoeken waar hij
precies op de kaart thuishoort.
- Erg veel etiketten/labels: Grensvervaging tussen psychiatrische stoornis en gewone
levensellende.
- Medicalisering van alledaagse problemen: Grensverlaging tussen psychiatrische
stoornissen en gewone levensproblematiek. ADHD-definitie werd verruimd.
Verwachte toename van 15% werd een toename van 300%. Veel normale patiënten
kregen een stigma plus pillen.
Biopsychosociaal model:
Het bio psychosociaal model is een model over het menselijk functioneren, waarbij gekeken
wordt naar 3 factoren die invloed hebben op het ontstaan van afwijkend gedrag.
Biologisch Geslacht, aanleg, erfelijkheid, aantoonbare lichamelijke ziekten en
hersenziekten (dementie), algehele conditie, medicijnen, alcohol, drugs en
voeding.
Psychologie Persoonlijkheid, karaktertrekken, emoties, overtuigingen, coping en post
trauma.
Psychodynamiek: onbewust, jeugd, vroege jeugd.
Behaviorisme: gedrag is aangeleerd, leren
Cognitivisme: verstoorde denkprocessen, denken.
Humanisme: eigen keuze, zingeving, willen
Sociaal Vrienden, familie, cultuur, wonen, werken, sociaal economische status
(SES).
- Maatschappelijke factoren: Werkeloosheid, armoede en racisme.
- Institutionalisering: Instellingen als scholen, werkplekken en de
, overheid die invloed kunnen hebben op iemands welzijn.
Geschiedenis achter de psychologie:
- Kraepelin is een van de eerst psychiaters die zich serieus met psychiatrische ziekten
bezigheid. Hij maakte een onderscheid in psychiatrie en neurologie, en ontwikkelde
een eerste indeling van psychische stoornissen. Hij was de voorloper van de DSM.
- Freud is een neuroloog en grondlegger van de psychoanalyse, een beweging die
omschrijft dat symptomen voortkomen uit innerlijke conflicten. Het is de eerste
verklaring voor het ontstaan van psychische stoornissen.
Psychiatrisch onderzoeken:
Doelen van psychiatrisch onderzoek
- Status mentalis ---> vaststellen van psychiatrische symptomen en het beloop
hiervan.
Hoofdgroepen Subgroepen Psychische functies
Eerste indrukken - Uiterlijk.
- Contact en houding.
- Klachtenpresentatie.
- Gevoelens en reacties
bij de onderzoeker.
Cognitieve functies ---> denken Bewustzijn, aandacht - Bewustzijn.
en oriëntatie. - Aandacht.
- Concentratie.
- Oriëntatie.
Geheugen - Kortetermijngeheugen.
- Langetermijngeheugen.
Een inleiding in de psychiatrie:
Psychische gezondheid: Psychische gezondheid gaat over het welzijn van mensen op
cognitief, emotioneel en sociaal gebied. Wanneer het op één van deze gebieden misgaat,
kan iemand psychische problemen ondervinden.
Algemeen psychisch functioneren bestaat uit ---> cognitieve functies (denken), affectieve
functies (voelen) en conatieve functies (gedrag).
De 3 domeinen waarop je het psychisch functioneren kan observeren:
Cognitieve functies zijn de bouwstenen van het denken, ze zijn enorm belangrijk --->
denken.
- Denkprocessen: Tempo, beloop, samenhang en inhoud.
- Intellectuelen functies: Taal en rekenen.
- Executieve functies (controlefuncties): Plannen en organiseren.
- Bewustzijn: Aandacht en concentratie.
- Oriëntatie en decorumbesef (lichaamsbesef).
- Waarneming, herkenning, voorstelling en zelfwaarneming.
Affectieve functies verwijzen naar emoties en gevoelens ---> voelen.
- Emoties en gevoelens.
- Stemming: Eufoor (overdreven vrolijk en opgewekt)/ dysforie (somber, prikkelbaar,
angstig en/of rusteloos).
- Expressie: Vlak, sterkt of zwak.
- Somatische stemmings- en angstequivalenten: Spierspanning, blozen, kortademig,
tachycardie en transpireren.
- Pseudo neurologische klachten: OLK (onverklaarbare lichamelijke klachten)/ PNEA
(psychologische niet-epileptische aanvallen)
Conatieve functies, omvatten de mentale processen die betrokken zijn bij de motivatie,
aandrift en wilskracht, die uiteindelijk leiden tot doelgerichte gedrag ---> gedrag.
- Psychomotoriek tremoren/ tics/ katatonie (terugtrek of herhalend gedrag).
- Mimiek en gestiek: Gebaren.
- Spraak: Vocale tics/ mutisme (zwijgen)/ echolalie (dwangmatig herhalen van
woorden of zinnen).
- Persoonlijkheidstrekken.
- Ontremd, dwangmatige of impulsief gedrag.
, - Coping (afweermechanisme).
- Motivatie en gedrag.
- Executieve functies.
DSM:
Het verschil tussen classificeren (DSM) en diagnosticeren:
Classificeren betekent het onderbrengen van een individuele patiënt bij een groep op basis
van een aantal gedeelde kenmerken, waarbij men even afziet van de relatief unieke, niet
gedeelde kenmerken (bv. Angststoornis).
Diagnosticeren is het zo veel mogelijk doorgronden van de aard en het ontstaan van de
psychische stoornis waar een individuele patiënt aan lijdt, waarbij men zo veel mogelijk
kenmerken van iemand totale persoon in heden en verleden betrekt (bv. Specifieke fobie).
DSM ---> Diagnostic and statistical manual of Mental disorders: huidige
classificatiesysteem voor psychiatrische stoornissen. Hierin zijn de stoornissen omschreven
met bijbehorende kenmerken. Het is dus geen diagnose-handboek, en geeft geen suggestie
voor behandeling.
- Ordening van psychische stoornissen niet verbonden aan een theorie of aan een
etiologische verklaring.
- Indeling berust op heldere en ondubbelzinnig criteria, te toetsen in de diagnostische
praktijken en te hanteren voor onderzoek ---> Louter beschrijvend, geen
verklaringen suggererend.
Definitie psychische stoornis (DSM5): Een syndroom, gekenmerkt door klinisch significante
symptomen op gebied van cognitieve, affectieve en/of conatieve functies.
Van de DSM naar DSM5 --->
- Stoornissen krijgen geleidende schalen (dimensies). Dus je spreekt van een milde,
matige of ernstige depressie.
Voordelen van de DSM:
- Eenduidig: Door de precieze omschrijving van de stoornissen werd het mogelijk over
de hele wereld te begrijpen wat men bedoelde als men bijvoorbeeld een term als
'depressie' of 'schizofrenie' gebruikte.
- Regelmatige herziening van het systeem.
- Categorisering van gedragsstoornissen.
, - Empirische onderbouwing.
Nadelen van de DSM:
- Commissieleden hebben banden met farmacie.
- Alles of niets opvatting (lat laag voor diagnose).
- Etikettering en stigmatisering.
- Medicalisering.
- Weinig rekening met de culturele context.
- Geen behandeling: Het DSM-systeem helpt met de indeling van de patiënt in een
groep, maar daarmee is er nog geen diagnose zoals nodig is om voor iemand een op
zijn individuele situatie toegesneden behandelplan te maken. Anders gezegd: de
DSM is te beschouwen als een soort overzichtskaart, waarop men zich in het groot
kan oriënteren, maar men moet vervolgens zelf met de patiënt uitzoeken waar hij
precies op de kaart thuishoort.
- Erg veel etiketten/labels: Grensvervaging tussen psychiatrische stoornis en gewone
levensellende.
- Medicalisering van alledaagse problemen: Grensverlaging tussen psychiatrische
stoornissen en gewone levensproblematiek. ADHD-definitie werd verruimd.
Verwachte toename van 15% werd een toename van 300%. Veel normale patiënten
kregen een stigma plus pillen.
Biopsychosociaal model:
Het bio psychosociaal model is een model over het menselijk functioneren, waarbij gekeken
wordt naar 3 factoren die invloed hebben op het ontstaan van afwijkend gedrag.
Biologisch Geslacht, aanleg, erfelijkheid, aantoonbare lichamelijke ziekten en
hersenziekten (dementie), algehele conditie, medicijnen, alcohol, drugs en
voeding.
Psychologie Persoonlijkheid, karaktertrekken, emoties, overtuigingen, coping en post
trauma.
Psychodynamiek: onbewust, jeugd, vroege jeugd.
Behaviorisme: gedrag is aangeleerd, leren
Cognitivisme: verstoorde denkprocessen, denken.
Humanisme: eigen keuze, zingeving, willen
Sociaal Vrienden, familie, cultuur, wonen, werken, sociaal economische status
(SES).
- Maatschappelijke factoren: Werkeloosheid, armoede en racisme.
- Institutionalisering: Instellingen als scholen, werkplekken en de
, overheid die invloed kunnen hebben op iemands welzijn.
Geschiedenis achter de psychologie:
- Kraepelin is een van de eerst psychiaters die zich serieus met psychiatrische ziekten
bezigheid. Hij maakte een onderscheid in psychiatrie en neurologie, en ontwikkelde
een eerste indeling van psychische stoornissen. Hij was de voorloper van de DSM.
- Freud is een neuroloog en grondlegger van de psychoanalyse, een beweging die
omschrijft dat symptomen voortkomen uit innerlijke conflicten. Het is de eerste
verklaring voor het ontstaan van psychische stoornissen.
Psychiatrisch onderzoeken:
Doelen van psychiatrisch onderzoek
- Status mentalis ---> vaststellen van psychiatrische symptomen en het beloop
hiervan.
Hoofdgroepen Subgroepen Psychische functies
Eerste indrukken - Uiterlijk.
- Contact en houding.
- Klachtenpresentatie.
- Gevoelens en reacties
bij de onderzoeker.
Cognitieve functies ---> denken Bewustzijn, aandacht - Bewustzijn.
en oriëntatie. - Aandacht.
- Concentratie.
- Oriëntatie.
Geheugen - Kortetermijngeheugen.
- Langetermijngeheugen.
